«پیام ما» تاثیر وابستگی را بر رشد کودکان بررسی می‌کند
دل‌بسته‌ام؛ اما وابسته نیستم

از لحظه‌ای که کودکی چشم به جهان می‌گشاید با دنیایی روبرو می‌شود که برای او پر از مجهولات است. مجهولاتی که با حل هر کدام به‌سوی رشد بیشتر، قدم برمی‌دارند.
دقیقاً از لحظه تولد و چه بسا پیش‌تر از آن دغدغه‌ای همه‌ی وجود والدین را فرا می‌گیرد تا راهی را پیش گیرند که کودک در بهترین شرایط بزرگ شود. وقتی صحبت از بهترین شرایط است در اکثر مواقع شرایط مادی تصور می‌شود. داشتن سرپناه، غذا ،لباس و هر چیز دیگری که بتوان با «پول» خریداری کرد.اما همیشه بهترین شرایط را با پول، نمی‌توان ایجاد کرد. ایجاد شرایط روانی و عاطفی مناسب در رشد کودکان اهمیت زیادی دارد. با ایجاد محیطی امن و مناسب برای رشد کودک قطعاً این امکان برای کودک به وجود خواهد آمد که در آینده انسان سالم و موفقی شود، آرزویی که همه والدین برای کودکان خود دارند.
محیط سالم برای رشد کودک
یکی از ارزشمندترین نتایجی که یک محیط سالم برای رشد کودک به وجود می‌آورد،احساس ایمنی و امنیت است. کودکان از سنین کم برای رفع نیازهای اولیه خود به والدین نیاز دارند و با احساس دل‌بستگی به والدین و مراقب، رشد می‌کنند. نحو برخورد والدین با این احساس دل‌بستگی، بسیار مهم است. زیرا در صورت توجه نکردن به رفتار صحیح امکان دارد، همین حس دل‌بستگی طبیعی تبدیل به وابستگی اختلال گونه شود و تا بزرگ‌سالی بر همه‌ی زندگی کودک تأثیر بگذارد. توجه به احساسات کودک در سنین پایین و برآوردن به‌موقع خواسته‌های او، زمینه‌ی سلامت روان کودک در این مورد را محیا می‌کند.
این احساس دل‌بستگی با رشد کودک تغییر می‌کند، مثلاً در کودکان 12 تا18 ماهه معمولاً حسی وجود دارد که ناشی از همین احساس دل‌بستگی است و اضطراب جدایی نامیده می‌شود. کودک در این زمان به‌واسطه‌ی رفتارهای والدین و با توجه به نحو برآوردن نیازهایش هنگام جدا شدن از والدین و به خصوص مادر، واکنش‌های متفاوتی را نشان می‌دهند.کودکانی که دل‌بستگی توأم با امنیت را تجربه کرده باشند، پس از جدا شدن موقت از مادر چه آشفته شده باشند و چه نشده باشند بعد از بازگشت، با او ارتباط برقرار می‌کنند. ولی درصورتی‌که که کودک دل‌بستگی بدون امنیت را داشته باشد بعد از بازگشت مادر با او هیچ ارتباطی برقرار نمی‌کند و از او دوری می‌کند. این تناقض در حس و رفتار زنگ خطری است، که متأسفانه تعداد زیادی از والدین آن را نمی‌شنوند.
نیازهای عاطفی
«میترا» مربی مهدکودک است او در رابطه با انواع دل‌بستگی کودکان به «پیام ما» می‌گوید:«من در مهدکودک، بچه‌ها را از والدین تحویل می‌گیرم. هرکدام از بچه ها رفتار متفاوتی را نشان می‌دهند.بچه‌های بزرگ‌تر راحت‌تر مهد را می‌پذیرند، کودکان کوچک‌تر تقریباً زیر سه‌ساله اکثراً اگر خواب نباشند با گریه جدا می‌شوند و مدتی آرام کردنشان طول می‌کشد و تا ظهر معمولاً فراموش می‌کنند و با آمدن والدین خوشحال می‌شوند. ولی گاهی اتفاق‌های عجیبی هم میافتد، یکی از بچه‌های مهد موقع جدا شدن از مادر بسیار بی‌تابی می‌کرد یک روز اتفاقی مادر چنددقیقه‌ای بعد از جدا شدن، برگشت که کودکش را ببرد. کودک، مادر را پس می‌زد و حاضر نبود به آغوشش برود.احساسات بچه‌ها قابل‌تشخیص نیست. من فکر می‌کنم چون مثل بزرگ‌ترها نمی‌توانند، بگویند چه حسی دارند. بسیار آسیب‌پذیرتر می‌شوند و باید احساسشان را از رفتارهایشان فهمید.»
رفع نیازهای عاطفی در هر سنی از اهمیت بالایی بر خوردار است و در سنین پایین‌تر عدم توجه به آن‌ها می‌تواند زمینه‌ی اختلال وابستگی را فراهم کند و فرد با ترسی دائمی زندگی کند.
تأثیر وابستگی بر فرزند پروری
«علی کاربخش» روانشناس در رابطه با حس دل‌بستگی در کودکان به «پیام ما» می‌گوید: «در همه‌ی سنین کودکان به والدین خود دل‌بسته هستند ولی از 1 تا 3 سالگی دوران طلایی است که اگر امنیت عاطفی کودک به‌طور کامل تأمین نشود، می‌تواند زمینه‌ساز انواع اختلال‌های شخصیت در بزرگ‌سالی شود و اختلال شخصیت «وابسته» یکی از آن‌ها است. به‌طورکلی این وابستگی از کودکی با فرد بزرگ می‌شود و بر همه کارکردهای اجتماعی و احساسی او تأثیر می‌گذارد.کودکان وابسته، از استقلال می‌ترسند و معمولا هیچ مسئولیتی را نمی‌پذیرند و حتی در گروه همسالان ترجیح می‌دهند، دیگران برای آن‌ها تصمیم بگیرند. و از آن‌ جهت که ترس از دست دادن محبت دیگران را دارند، هیچ زمانی نظر شخصی خود را بیان نمی‌کنند و این چرخه معیوب وابستگی با آن‌ها رشد می‌کند و حتی در آینده بر زندگی زناشویی و نحو فرزند پروری آن‌ها تأثیر می‌گذارد.
به ‌طورمعمول، مادران کودکان وابسته خود در کودکی خلأهای عاطفی داشته‌اند و شخصیت‌های وابسته‌ای هستند.»
«احمد» پدر یک دختر 4 ساله است، او می‌گوید که کودکش بسیار وابسته است و ادامه می‌دهد:«دختر من خیلی وابسته است، هیچ کاری را تنهایی انجام نمی‌دهد همیشه می‌ترسد. حتی با اینکه 4 ساله است، هنوز باید غذا را به دهانش بگذاریم. این موضوع خیلی نگرانم می‌کند، البته همسرم هم مقصراست.از وقتی‌که دخترم خیلی کوچک بود، همسرم دائم نگران بود که به خودش آسیب بزند و اجازه نمی‌داد، هیچ کاری را انجام دهد. آن‌قدر این کار را کرد که حالا دختر 4 ساله، حتی تنها دستشویی هم نمی‌رود.نگران آینده‌ی او هستم هر چه بزرگ‌تر می‌شود وابستگی او بیشتر مشخص می‌شود.»
اضطراب افسردگی
کاربخش در رابطه با رفتارهای شخصیت‌های وابسته می‌گوید: «وابسته‌ها علاقه زیادی دارند به اینکه دائم از آن‌ها مراقبت شود و همیشه رفتار مطیعانه دارند و همین موضوع می‌تواند آسیب‌های زیادی را به دنبال داشته باشد. آن‌ها حتی بدون راهنمایی توانایی تصمیم‌گیری ندارند و در تنهایی احساس درماندگی می‌کنند.
این احساس وابستگی در کودکی هم به دلیل افراط محبت و هم به دلیل محرومیت از محبت به وجود می‌آید و شخصیت وابسته در زنان بیشتر دیده می‌شود.
باید اشخاص به‌محض آگاهی یافتن از مشکل خود اقدام کنند، هرچه سریع‌تر مشکلات شخصیتی تشخیص داده شود، درمان راحت‌تر انجام می‌شود. اختلال وابستگی می‌تواند منجر به اضطراب و حتی افسردگی شود.
سلامت روان، یکی از مهم‌ترین اجزا سلامت افراد است و باوجود هرگونه اختلالی در آن فرد زندگی را آن‌گونه که باید درک نکرده و از لذت‌هایش بهره نخواهد برد.