سمفونی توسعه گردشگری ایران در وین

فواد شمس
کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه ریزی گردشگری
روز 23 تیر ماه سال 1394 در تاریخ ایران و حتی جهان ثبت شد. بسیاری از مردم بعد از سال ها نگرانی بر سر مناقشه هسته ای ایران با قدرت های جهانی در ساعات پایانی این روز خبر های خوشی از توافق شنیدند. توافق ایران با قدرت های جهانی در وین اتریش سرفصل تازه ای در زندگی میلیون ها ایرانی باز کرد. بعد از سال ها ایران از وضعیتی که در افواه عمومی به آن “شرایط حساس کنونی” می‌گفتند خارج شد. قطعا این وضعیتی تازه کمک می‌کند که در عرصه های مختلف اجتماعی و اقتصادی شاهد شکوفایی روزافزونی باشیم. صنعت گردشگری نیز از این امر تاثیر می‌پذیرد. خصوصا این که صنعت گردشگری ایران همواره از آن چیزی که “ایران هراسی” نامیده می‌شود ضربه خرده است. کشور ایران با داشتن ظرفیت های فراوان در حوزه های مختلف دارای پتانسیل های فراوانی است. از این رو می‌توان امید های فراوانی برای رشد و شکوفایی این صنعت داشت. قطعا در ماه های آینده شاهد خیل عظیم گردشگران علاقه مند به سفر به ایران خواهیم بود.
گردشگری را می‌توان یکی از بزرگ‌ترین و پررونق‌ترین صنایع مطرح در جهان کنونی دانست. بر مبنای پیش‌بینی‌های علمی انتظار می‌رود که در قرن 21 نیز این صنعت در برابر رقبای خود پیشتاز‌ شود و به رشد روز افزون خود ادامه دهد. به علاوه باید به این نکته هم اشاره کرد که امروزه گردشگری تنها راه برای کسب درآمد اقتصادی نیست، بلکه تاثیرات عمیق سیاسی، اجتماعی و فرهنگی را خصوصا در مقاصد گردشگری و کشور‌های گردشگرپذیر می‌گذارد. از این رو کشور‌هایی که به این صنعت اهمیت می‌دهند و سیاست‌های مقتضی و لازم را جهت گسترش آن اتخاذ می‌کنند، در بلندمدت تبدیل به یک قدرت اقتصادی و حتی سیاسی در سطح منطقه و جهان می‌شوند.
با این اوصاف به نظر می‌رسد که سیاست خارجی یکی از عمده‌ترین مسائلی است که به صورت مستقیم بر روند گردشگری و رشد و گسترش این صنعت پول ساز تاثیر دارد. شیوه‌های اعمال سیاست خارجی در مورد حضور گردشگران خارجی و گردشگری در ایران نشان داده است که اولویت‌های این صنعت در ایران، نه اقتصادی است و نه اجتماعی، بلکه اولویت اصلی برخی ملاحظات سیاسی است. مثلا حضور گردشگران خارجی از کشور‌های غربی و خصوصا آمریکا تحت تاثیر درگیری‌های سیاسی بین ما و غرب است. البته قطعا سیاست خارجی کشور بر مبنای حقوق مسلم و قانونی مردم ایران شکل می‌گیرد و بعضا زیاده‌خواهی‌های آمریکا و غرب است که موجب درگیری ما با آنان می‌شود. اما در دنیای کنونی که گردشگری می‌تواند یک فرصت باشد، بهتر است سیاست خارجی به صورتی تنظیم شود که حتی در دیپلماسی عمومی جهانی هم به نفع ما باشد. برای توسعه توریسم، باید گردشگران غربی و آمریکایی به راحتی و با رعایت قوانین کشور در ایران رفت و آمد کنند تا با مردم و فرهنگ والای ما آشنا شوند و از این راه تبلیغات منفی رسانه‌های غربی علیه مردم ایران عملا خنثی شود.
در حالی که اکثر کشورهای گردشگر پذیر به راحتی ویزا صادر می‌کنند، اما متاسفانه یکی از بزرگ‌ترین موانعی که باعث دلسردی توریست‌ها از سفر به ایران می‌شود، مشکلات دریافت ویزا است که پروسه بسیار سخت و زمانبری دارد.سیاست‌مداران ما نیز باید درنظر داشته باشند، همانطور که گردشگری نیازمند اتخاذ تصمیمات مناسب در حوزه سیاست خارجی است، این حوزه نیز می‌تواند به گردشگری به چشم راهی برای گسترش دیپلماسی بنگرد؛ چه اینکه حضور مردمانی از دیگر کشورها در ایران و آشنایی آنها با فرهنگ اصیل و مردمی ایران، می‌تواند آنها را به این واقف کند که تصویر رایج از ایران در جهان اشتباه است و واقعیت چیز دیگری است. بنابر سیاست اعتدالی که در یک سال و نیم گذشته پیش گرفته شده، گردشگری و سیاست خارجی می‌توانند گام به گام هم رشد کنند و کمک حــــال یکدیگر باشند، در شرایطی که دولت روحانی، تمام تلاش خود را برای عادی سازی روابط ایران با جهان می‌کند، می‌توان امید داشت که گردشگری هم به عنوان یک صنعتی که وابستگی مستقیم به مسائل سیاست خارجی دارد، در دوران تازه به شکل چشم گیری رشد کند. حال باید با برنامه ریزی دقیق و مدون تلاش کرد عواید این رشد توسعه به تمامی مردم ایران برسد. صنعت گردشگری یکی از اشتغال زا ترین صنایع در جهان است. از این منظر حتی می‌توان امید داشت که معضل بی کاری را هم حل کند. در آینده افق های تازه و امیدوار کننده ای در این زمینه را می‌توان شاهد بود.