دورریز پوشاک به یکی از منابع کمتر دیده‌شده انتشار میکروپلاستیک تبدیل شده است

پایان لباس، آغاز آلودگی





1 آذر 1405، 22:30

| پیام ما | در سال‌های اخیر، توجه به آلودگی ناشی از صنعت مد بیشتر به مصرف آب، انتشار گازهای گلخانه‌ای و الیافی معطوف بوده که هنگام تولید و شست‌وشوی لباس وارد محیط‌زیست می‌شوند. اما لباس‌ها پس از دورریز نیز می‌توانند سال‌ها منشأ آلودگی باشند؛ به‌ویژه اگر در محیط‌های کنترل‌نشده رها شوند. با افزایش سهم الیاف مصنوعی در تولید پوشاک، سرنوشت این لباس‌ها به یکی از نگرانی‌های تازه محیط‌زیستی تبدیل شده است. پژوهشی تازه به بررسی ابعاد این آلودگی، میزان انتشار میکروپلاستیک از لباس‌های دورریخته‌شده و راه‌هایی می‌پردازد که برندها می‌توانند برای کاهش پیامدهای محیط‌زیستی محصولات خود در پیش بگیرند.

براساس گزارش جدید مؤسسه «Earth Action»، آلودگی ناشی از میکروپلاستیک‌های حاصل از لباس‌های دورریخته‌شده از سال ۲۰۰۰ تقریباً چهار برابر شده است.

براساس این گزارش، یک پیراهن پلی‌استری که در سال ۱۹۹۰ دور انداخته شده، ممکن است هنوز هم در حال آزاد کردن میکروپلاستیک باشد.
بیشتر پژوهش‌ها درباره آلودگی صنعت مد با میکروپلاستیک، بر ذراتی متمرکز بوده‌اند که پارچه‌های مصنوعی در کارخانه‌ها و هنگام شست‌وشو آزاد می‌کنند. اما Earth Action در گزارش تازه‌ای با عنوان «بمب ساعتی میکروپلاستیک‌ها» برآورد می‌کند میزان انتشار سالانه میکروپلاستیک از لباس‌های مصنوعی دورریخته‌شده، از ۲۲۸ هزار تن در سال ۲۰۰۰ به ۸۷۸ هزار تن در سال ۲۰۲۴ رسیده است.

پژوهشگران برآورد می‌کنند در سال ۲۰۱۹، لباس‌های مصنوعی دورریخته‌شده چهار تا هشت برابر بیشتر از مجموع فرایند تولید پارچه و شست‌وشوی خانگی، میکروپلاستیک آزاد کرده‌اند. البته این مقایسه، دوره‌های زمانی و مسیرهای متفاوت ورود آلودگی به محیط‌زیست را دربرمی‌گیرد. برآورد مربوط به تولید و شست‌وشو فقط الیافی را محاسبه می‌کند که در همان سال از لباس‌های تولیدشده یا شسته‌شده وارد آب شده‌اند. در مقابل، برآورد مربوط به دورریز، انتشار آلودگی در خاک، هوا و آب از لباس‌هایی را در نظر می‌گیرد که طی چند دهه دور انداخته شده‌اند.

این یافته‌ها برای صنعت مد اهمیت ویژه‌ای دارد؛ چراکه این صنعت به الیاف مصنوعی وابستگی زیادی دارد. براساس گزارش «Textile Exchange»، الیاف مصنوعی در سال ۲۰۲۴ حدود ۶۹ درصد از تولید جهانی الیاف را تشکیل داده‌اند. بنابراین، برای برندهایی که می‌خواهند با جایگزینی مواد بازیافتی اثرات محیط‌زیستی خود را کاهش دهند، مسئله فقط به منبع تأمین مواد اولیه محدود نمی‌شود. «ژولین بوشر»، مدیر این پژوهش در Earth Action، به «SFF» گفته است: «لباسی که از پلی‌استر بازیافتی تولید شده باشد، پس از دورریز همچنان خرد و تجزیه می‌شود و ذرات ریز پلاستیکی آزاد می‌کند؛ درست مانند لباسی که از پلی‌استر نو ساخته شده است. بنابراین هدف باید کاهش حجم لباس‌های پلی‌استری باشد که از ابتدا به زباله تبدیل می‌شوند و اطمینان از اینکه لباس‌های دورریخته‌شده در محل‌های رهاسازی کنترل‌نشده انباشته نشوند.»

آنچه در محاسبات برندها جا مانده است

برندها نیازی ندارند مسیر تک‌تک لباس‌ها را تا مقصد نهایی دنبال کنند، اما دسترسی به داده‌های بیشتر درباره سرنوشت لباس‌ها پس از دورریز، دقت برآوردها را افزایش می‌دهد. در حال حاضر، هیچ برندی در حال آزمایش محاسبات مربوط به خردشدن منسوجات در پایان عمر مصرفی آن‌ها نیست. شرکت‌ها پیش‌تر در بخش‌های دیگر زنجیره ارزش خود از محاسبه ردپای پلاستیکی استفاده می‌کردند، اما تجزیه الیاف مصنوعی پس از دورریز، بخشی مغفول در این محاسبات بوده است. Earth Action قصد دارد این خلأ را با انتشار ماژول و جداول داده‌های پایه آن تا پایان سال ۲۰۲۶ برطرف کند.
این ماژول میزان آلودگی را در سطح موجودی و مقدار آن محاسبه می‌کند؛ یعنی جرم میکروپلاستیک‌های ثانویه‌ای را تخمین می‌زند که وارد محیط‌زیست می‌شوند. بوشر می‌گوید: «هدف این است که شرکت‌ها تصویر کامل‌تری از ردپای پلاستیکی خود، در کنار شاخص‌های موجود ارزیابی چرخه عمر، داشته باشند. ماده‌ای که در یک شاخص محیط‌زیستی عملکرد خوبی دارد، لزوماً در همه شاخص‌های دیگر نیز عملکرد مطلوبی نخواهد داشت.»

وقتی لباس‌ها در فضای باز رها می‌شوند چه اتفاقی می‌افتد؟

این مؤسسه پژوهشی برآورد می‌کند لباس‌هایی که در فضای باز رها می‌شوند، حدود پنج درصد از کل لباس‌های مصنوعی دفن یا انباشته‌شده در محل‌های دفع زباله را تشکیل می‌دهند؛ اما همین لباس‌ها مسئول حدود ۹۰ درصد میکروپلاستیک‌هایی هستند که از لباس‌های مصنوعی دورریخته‌شده وارد محیط‌زیست می‌شوند.

بوشر گفته است: «لباس‌هایی که در فضای باز رها می‌شوند، ممکن است طی حدود چهار سال نیمی از جرم خود را به شکل میکروپلاستیک از دست بدهند. این در حالی است که اگر لباس‌ها دفن شوند، چنین فرایندی ممکن است بین ۶۰ تا ۱۱۲ سال طول بکشد.»

از مجموع ۲۱٫۲ میلیون تن لباس مصنوعی که در سال ۲۰۲۴ در سراسر جهان دور ریخته شد، برآورد می‌شود ۶٫۳ میلیون تن جمع‌آوری نشده، در محیط رها شده یا به شیوه نامناسبی دفع شده باشد؛ از جمله رهاسازی در فضای باز و سوزاندن.

فرانسه هم‌اکنون برندها را ملزم کرده است در هزینه جمع‌آوری و پردازش منسوجاتی که به فروش می‌رسانند، مشارکت کنند. اما آیا میزان میکروپلاستیکی که لباس‌ها پس از دورریز آزاد می‌کنند، در آینده می‌تواند بر تعیین سهم پرداختی برندها نیز اثر بگذارد؟ پاسخ بوشر دراین‌باره مثبت است. در چارچوب نظام‌های مسئولیت توسعه‌یافته تولیدکننده، سیاست‌گذاران می‌توانند در کنار ترکیب مواد، دوام و قابلیت بازیافت لباس، میزان آلودگی احتمالی ناشی از آن را نیز در نظر بگیرند.

تجارت لباس‌های دست‌دوم نیز تصمیم‌گیری در این زمینه را پیچیده‌تر می‌کند. Earth Action تخمین می‌زند ۱۴ درصد لباس‌های مصنوعی دورریخته‌شده، خارج از کشوری که در آن مصرف شده‌اند، به زباله تبدیل می‌شوند؛ اغلب در کشورهایی که زیرساخت‌های مدیریت پسماند ضعیف‌تری دارند. پژوهشگران معتقدند سیاست‌گذاران باید اختصاص بخشی از هزینه‌های پرداختی تولیدکنندگان به کشورهای مقصد این لباس‌ها را در نظر بگیرند؛ کشورهایی که در نهایت باید با پیامدهای این زباله‌ها و مدیریت آن‌ها مواجه شوند.

آیا برندها می‌توانند زباله‌های پلی‌استری را کاهش دهند؟

با وجود افزایش اخیر قیمت نفت و مخالفت روزافزون مصرف‌کنندگان با الیاف مصنوعی در شبکه‌های اجتماعی، پلی‌استر همچنان جایگاه خود را در صنعت پوشاک حفظ می‌کند. این ماده ارزان است، ویژگی‌های کاربردی‌ای دارد که بازتولید آن‌ها با الیاف طبیعی دشوار است و به برندها کمک می‌کند قیمت محصولات را برای مصرف‌کنندگان قابل‌دسترس نگه دارند. برای برندهایی که همچنان از پلی‌استر استفاده می‌کنند، پرسش اصلی این است که چگونه می‌توان عمر این لباس‌ها را افزایش داد و آلودگی ناشی از آن‌ها را کاهش داد.

این گزارش برای برندهایی که همچنان به پلی‌استر متکی هستند، سه اولویت عملی پیشنهاد می‌کند. نخست، طراحی لباس‌های بادوام و قابل تعمیر، به‌گونه‌ای که مدت بیشتری در چرخه مصرف باقی بمانند. دوم، کاهش ترکیب‌های غیرضروری الیاف برای تسهیل بازیافت واقعی پارچه به پارچه. سوم، پیگیری سرنوشت لباس‌های فروش‌نرفته یا اهدایی در بازارهای بین‌المللی دست‌دوم، با هدف کمک به تأمین مالی سیستم‌های بهتر جمع‌آوری و مدیریت پسماند در کشورهای مقصد.

بوشر می‌گوید: «لباس پلی‌استری که سال‌ها پوشیده شود، تعمیر شود و در پایان عمر مصرفی به‌درستی مدیریت شود، مسیر بسیار متفاوتی در تبدیل‌شدن به زباله نسبت به لباسی دارد که پس از چند بار پوشیدن دور انداخته می‌شود و در فضای باز رها می‌شود.»

بهبود سیستم‌های مدیریت پسماند می‌تواند از سریع‌ترین راه‌های کاهش آلودگی باشد؛ زیرا امکان رسیدگی به لباس‌هایی را فراهم می‌کند که پیش‌تر دور ریخته شده‌اند. در یکی از سناریوهای فرضی گزارش، بهبود سیستم‌های مدیریت پسماند در کشورهایی که ضعیف‌ترین زیرساخت‌ها را دارند، میزان انتشار سالانه آلودگی در سال ۲۱۰۰ را در مقایسه با سناریوی مبنا ۸۰ درصد کاهش می‌دهد. در سناریوی دیگری، کاهش حجم لباس‌های مصنوعی دورریخته‌شده، میزان انتشار آلودگی در همان سال را ۸۸ درصد پایین می‌آورد.

به اشتراک بگذارید:





نظر کاربران

نظری برای این پست ثبت نشده است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

مطالب مرتبط

جای نظارت هوشمند در معادن خالی است

بررسی روند آلودگی تهران در ده سال گذشته و تغییر سهم منابع آلاینده در سیاهه انتشار جدید

تهران در محاصره ذرات معلق

«پارک ملی بمو»؛ معامله بر سر زمین یا فرصتی برای ارتقای حفاظت؟

گزارش «پیام ما» از دیدگاه نسل جدید حفاظتگران درباره تکثیر و پرورش یک گونه مهاجم در ایران

ممنوعیت «تیلاپیا» یا مذاکره برای حفاظت؟

یارانه سوخت؛ حمایت از تولید یا تشویق به مصرف بیشتر؟

معمای یارانه خاک‌ورزی

بیش از ۶۶ درصد موارد آلودگی ثبت‌شده خاک در سال ۱۴۰۴ به کاربری‌های صنعتی نسبت داده شد

صنعت، متهم اصلی آلودگی خاک

یک تشکل محیط‌زیستی در خوزستان هشدار داد

تبدیل بحران رسوب سد دز به توجیه سدسازی جدید

شرکت آب منطقه‌ای یزد از طرح‌های دانشجویی حمایت می‌کند؛

فراخوان پژوهش‌های دانشگاهی برای مدیریت پایدار منابع آب یزد

در کارگاه آموزشی مدیریت بحران استان قزوین تأکید شد؛

ضرورت تقویت اقدامات پیشگیرانه و آمادگی روستاها در برابر مخاطرات سیلاب

در راستای صیانت از اکوسیستم آبی و حیات‌وحش منطقه؛

تورهای صیادی غیرمجاز در تالاب شهید شاهچراغی دامغان جمع‌آوری شد