ورود صنعت نفت به پیکر نیمه‌جان هورالعظیم

گزارش اصلی این شماره با عنوان «سهراب به میدان آمد» به قلم نادره وائل‌زاده، به ماجرای صدور مجوز فعالیت پنجمین میدان نفتی در هورالعظیم پرداخته است. سازمان حفاظت محیط‌زیست پس از سال‌ها مخالفت فعالان و تشکل‌های مدنی، مجوز توسعه این میدان را صادر کرده است؛ طرحی که شامل شش محوطه سرچاهی سه‌هکتاری با ظرفیت حفر چندین چاه است. این مجوز در حالی داده شده که ارزیابی محیط‌زیستی طرح در آذر ۱۴۰۲ به دلیل تهدید جدی تالاب و خطر خشک‌شدن بخش‌های وسیعی از آن رد شده بود. هم‌اکنون که بیش از ۷۰ درصد هورالعظیم در اثر تنش‌های اقلیمی و مدیریت منابع خشک شده، فعالان محیط‌زیست نسبت به تکرار آسیب‌های پیشین و لزوم نظارت‌های دقیق و مستقل هشدار می‌دهند.

تخلیه ذخایر تجدیدناپذیر آب در خراسان جنوبی

عکس یک این شماره با عنوان «دست‌درازی به آب‌های چندهزارساله» به بررسی وضعیت بحرانی منابع آب زیرزمینی در شرق کشور اختصاص یافته است. الهام رئوفی‌فر در این گزارش تشریح می‌کند که حدود ۹۵ درصد آب مصرفی استان خراسان جنوبی از سفره‌های زیرزمینی تأمین می‌شود که سهم بخش کشاورزی از آن ۸۷ درصد است. بررسی‌های دشت بیرجند نشان می‌دهد که ۸۵ درصد آب استحصالی از منابع فسیلی با قدمت ۴ تا ۱۷ هزار سال تأمین می‌شود که ذخایری تجدیدناپذیر به شمار می‌روند. این شرایط منجر به فرونشست زمین در ۹ شهرستان و آبرسانی سیار با تانکر به ۴۲۳ روستا شده است.

بار سنگین بحران آب بر دوش زنان

در بخش اجتماعی، طاهره جورکش گزارشی از نشست «آب و اقلیم در مطالعات زنان» تهیه کرده است. مهتا بذرافکن، جامعه‌شناس حوزه آب، با اشاره به اینکه زنان بیشترین آسیب را از پیامدهای کم‌آبی متحمل می‌شوند، از نبود جایگاه مناسب برای آن‌ها در سیاست‌گذاری‌های آبی انتقاد کرد. وی با یادآوری حوادث تلخ ناشی از برداشت آب در سیستان‌وبلوچستان که به جان‌باختن ده‌ها دختربچه انجامیده است، تأکید کرد که فشار روانی و کار مراقبتی زنان در شرایط بحران اقلیمی نادیده گرفته می‌شود و موانع ساختاری مانع از حضور پررنگ کارشناسان زن در مدیریت تخصصی آب شده است.

تخریب میراث کهن و ظرفیت‌های بازیافت منسوجات

صبا رضایی در گزارش «نایین، میان ویرانی و وعده‌های مسئولان» به تخریب بخش‌هایی از بافت تاریخی نایین در مسیر مسجد جامع و نارین‌قلعه پرداخته و از سکوت و عدم پاسخگویی روشن مسئولان محلی انتقاد کرده است.

در کنار این موضوعات، گزارش راضیه زنگی‌آبادی ظرفیت‌های بازیافت منسوجات دورریز توسط زنان سرپرست خانوار را بررسی کرده و بر ایجاد زنجیره ارزش پایدار تأکید دارد. همچنین در صفحه پایانی، صدف سرداری در گفت‌وگو با صالح تسبیحی به معرفی پروژه هنری «افراسیاب» پرداخته است که بحران خشک‌سالی و تنش‌های آبی ایران را در دوازده پرده به تصویر می‌کشد.