با خواندن مطالب و اقدامات مختلف درباره یوزپلنگ در اخبار فضای مجازی و کانال‌ها و روزنامه‌ها، خاطراتی از یوز را مرور می‌کردم؛ آن‌همه هیاهو طی سی‌چهل سال گذشته در طبس و افسوس از سکوت پر از معنای آن در این اواخر!‌ در این حال‌وهوا، خبر فیلمبرداری از دو فرد یوز در محدوده شرقی پناهگاه حیات‌وحش نایبندان من را به وجد آورد.

آخرین تصویر مستند از یوز به سال ۱۴۰۱ برمی‌گردد که در داخل محدوده امن پناهگاه و توسط محیطبان‌ها گرفته شد. این تصویر البته نشان از فرد جدیدی نبود و بعد از آن مشاهدات جسته‌‌وگریخته را داشتیم. آخرین این مشاهدات حدود شش ماه پیش در همین محدوده، از یک فرد یوز و سه ماه پیش در زیستگاه‌های آزاد شهر عشق‌آباد (کریدور بین توران و نایبندان) نیز از یک فرد یوز توسط همیاران محلی بود.

متأسفانه بزرگترین پناهگاه حیات‌وحش کشور و کم‌تعارض‌ترین آنها و یکی از بهترین زیستگاه‌های یوز از حدود ۱۰ سال گذشته تاکنون مورد بی‌مهری‌های فراوان قرار گرفته است و به‌واسطه وسعت و خصوصاً عدم دسترسی راحت، کمتر کسی به آن توجه می‌کند. خوشبختانه مشاهدات و زادآوری یوزها در زیستگاه‌های شمالی امیدها را در دل زنده نگاه داشته، ولی شوربختانه نگاه‌ها را کاملاً از زیستگاه‌های جنوبی دور کرده است.

از قدیم‌الایام پناهگاه حیات‌وحش نایبندان طبس به همت والای محیطبانان و دلسوزان خود منطقه توانسته بود به ایرانیان و جهانیان ثابت کند نایبندان نقطه‌عطفی در حفاظت از این گونه ارزشمند است. بااین‌حال، متأسفانه علاوه‌بر تعداد اندک محیطبانان شهرستان طبس که به زحمت به شش نفر می‌رسند، امروزه نه امکانات مناسبی برای حفاظت و پایش وجود دارد و نه انگیزه آنچنانی برای حفاظت باقی مانده است. زیستگاه‌های آزاد شمالی پناهگاه حیات‌وحش نایبندان تا پارک ملی توران که در محدوده شهرستان طبس واقع شده‌اند نیز به‌درستی پایش و حفاظت نمی‌شوند و ظاهراً همتی هم برای این کار نیست.

اکنون که طبس به‌عنوان یک ژئوپارک جهانی شناخته و معرفی می‌شود،‌ باید همگی دست به دست هم دهیم و با حضور متخصصان بومی و توان مضاعف مشارکت مردم محلی، برنامه‌ریزی عملیاتی مناسب ارائه شود تا بتوان امیدها را به بقای این گونه ارزشمند در این پهنه وسیع صدچندان کرد.

بحمدالله بعد از مدت‌ها، تغییرات مدیریتی مثبت در بدنه اداره‌کل حفاظت محیط‌زیست خراسان‌جنوبی، روح تازه‌ای در کالبد تمام محیطبانان و علاقه‌مندان به محیط‌زیست و حیات‌وحش دمیده و اکنون شاهد اتفاقات خوب در حوزه‌های مختلف هستیم؛ ولی این تغییرات به‌تنهایی کارساز نیست و فشارهای نظارتی و البته کمبود نیرو و امکانات، بسیار بیشتر از مناطق تحت حفاظت دیگر سازمان، بیداد می‌کند.

نایبندان طبس از باارزش‌ترین زیستگاه‌های یوز است که آخرین بازدید از آن توسط مقامات مسئول و تصمیم‌گیران در گذشته نه‌چندان نزدیک بوده است. سؤال این است که حالا که یوز در آنجا خودی نشان داده آیا عزیزان تصمیم‌گیر به خود زحمت می‌دهند و پا به آنجا بگذارند تا مشکلات را شناسایی و رفع کنند یا نه!