براساس تحقیقاتی که پژوهشگران دانشگاه «ساسکس و روتامستد» (Sussex and Rothamsted) بریتانیا انجام داده‌اند، افزایش مقدار نیتروژن، پتاسیم و فسفر ریخته‌شده در مزارع و مراتع، تعداد گل‌ها را پنج برابر و تعداد حشرات گرده‌افشان را به نصف کاهش داد. براساس مقاله‌ای که از این پژوهش در مجله «ان‌پی‌جی بایودایورسیتی» (npj Biodiversity) منتشر شده است، زنبورها بیش از همه تحت‌تأثیر این مواد مغذی اضافه‌شده قرار گرفتند. در مقابل، در زمین‌هایی که این کودهای شیمیایی اضافه نشده بودند، تعداد زنبورها ۹ برابر بیشتر از زمین‌هایی بود که به آنها کود داده شده بود. 

دکتر «نیکلاس بالفور» (Nicholas Balfour) از دانشگاه ساسکس که پژوهشگر اصلی این مطالعه است، گفته: «با افزایش کودها، تعداد گرده‌افشان کاهش می‌یابد. این [افت جمعیت] ارتباط مستقیمی است که قبلاً هرگز به آن پی نبرده بودیم و دانشی از آن نداشتیم.» 

او می‌گوید استفاده از کودهای شیمیایی، تأثیر شدیدی روی گل‌ها و حشرات دارد: «اثر ضربه‌ای به زنجیره غذایی را به‌طور مستقیم بالا می‌برد.» 

این در درجه اول به این دلیل است که کودها شرایطی را ایجاد می‌کنند که به علف‌های سریع‌الرشد اجازه می‌دهد تا در یک محیط غالب شوند و سایر علف‌ها و گل‌ها را از بین ببرند. به‌طورکلی فرض بر این است که داشتن تنوع بیشتر گل‌ها منجر به تنوع بیشتر گرده‌افشان‌ها می‌شود که اغلب از نظر شکوفه‌هایی که دوست دارند از آنها بازدید کنند، نیازهای تخصصی دارند. 

این تحقیق روی نوارهایی از علفزار منطقه «هرتفوردشایر» (Hertfordshire) در «روتامستد» (Rothamsted) انگلستان که مشهور به «پارک گراس» (Park Grass) است، انجام شد. پارک گراس از سال ۱۸۵۶ مورد مطالعه قرار گرفته است و به همین دلیل، این مطالعه یکی از طولانی‌ترین مطالعات محیط‌زیستی محسوب می‌شود. 

میانگین استفاده از کود در علفزار در انگلستان حدود صد کیلوگرم برای هر هکتار است و در این آزمایش، مقدار ۱۴۴ کیلوگرم در هکتار بالاترین میزان استفاده بود که بیشترین کاهش گرده‌افشان (۵۰ درصد یا بیشتر) به همین میزان استفاده از کود مرتبط بود. 

بااین‌حال، حتی زمین‌های پراکنده‌ای که مقدار متوسط کود شیمیایی دریافت می‌کردند نیز در مقایسه با زمین‌هایی که هیچ کودی دریافت نمی‌کردند، ۴۲ درصد گرده‌افشان کمتر و پنج برابر گل کمتر داشتند. نتایج بیشتر [از کاهش جمعیت گرده‌افشان‌ها و تعداد گل‌ها] در قطعه‌های کشاورزی غنی‌شده با نیتروژن -به‌عنوان پرمصرف‌ترین نوع کود- مشخص بود. محققان دریافتند قطعه‌های کشاورزی غنی‌شده با مخلوط کود بدون نیتروژن، تعداد نسبتاً بالایی از گرده‌افشان‌ها و گل‌ها را در خود حفظ می‌کنند. 

محققان همچنین بهره‌وری هر قطعه علفزار را با وزن‌ کردن مقدار یونجه تولیدشده در پایان هر فصل اندازه‌گیری کردند. آنها گرده‌افشان‌هایی مانند زنبورها، مگس‌ها، پروانه‌ها، زنبورها و مگس‌ها را در ۱۸ نوار زمین که تحت تغذیه‌های مختلف خاک با کود قرار داشتند، شمارش کردند. 

در دهه گذشته تقاضا برای کود کشاورزی افزایش یافته است و پروفسور «فرانسیس راتنیکس» (Francis Ratnieks)، حشره‌شناس از دانشگاه ساسکس، می‌گوید: «من سال‌ها پیش از پارک گراس بازدید کردم و متوجه فرصت بی‌نظیری که برای مطالعه تأثیر کوددهی علفزارها بر روی گل‌های وحشی و زنبورها به‌وجود آمد، شدم.» 

او می‌گوید: «باتوجه‌به تمرکز فعلی روی استفاده از کود و کاهش قابل‌توجه تعداد گرده‌افشان‌ها در سال‌های اخیر، این مطالعه نمی‌تواند در زمانی بهتر از این انجام شود، زیرا ما به‌دنبال درک این موضوع هستیم که چگونه مالکان زمین می‌توانند به بهترین وجه به زنبورها و سایر گرده‌افشان‌ها از طریق احیای مرتع کمک کنند.»

این مطالعه مشکلی را که کشاورزان با آن روبه‌رو هستند نشان می‌دهد؛ برای به‌ دست آوردن گونه‌های گیاهی گلدار و گرده‌افشان‌های بیشتر، زمین باید حاصلخیزی کمتری داشته باشد، چراکه افزایش حاصلخیزی خاک با کود شیمیایی، باعث کاهش عملکردهای طبیعی در مرتع می‌شود. 

محققان در این مطالعه گفته‌اند: «مهمترین و چالش‌برانگیزترین یافته ما، وجود یک مبادله بین تنوع گل و گرده‌افشان و عملکرد علفزار است.» آنها بر نیاز به مشوق‌های مالی در بریتانیا و اتحادیه اروپا برای حمایت از شیوه‌های کشاورزی دوستدار تنوع‌زیستی تأکید دارند. 

دکتر «فیلیپ دانکرسلی» (Philip Donkersley)، محقق ارشد بوم‌شناسی و تکامل از دانشگاه «لنکستر» (Lancaster) که در این مطالعه شرکت نداشته است نیز به گاردین گفته: «آنچه جالب و بدیع است، چارچوب زمانی است. به‌طور معمول، مطالعات ما در این مورد مربوط به چهار تا پنج سال گذشته است. اما این مطالعه به ۱۵۰ سال استفاده از کودهای شیمیایی و آلی می‌پردازد و بنابراین، بازتاب بیشتری از اتفاقاتی است که در مزارع بریتانیا اتفاق افتاده.»

منبع: 

این گزارش روز ۱ بهمن با عنوان اصلی High fertiliser use halves numbers of pollinators, world’s longest study finds در بخش «عصر انقراض» (The age of extinction) روزنامهٔ «گاردین» (The Guardian) منتشر شده است.