شکایت محیط‌زیست

در پی تداوم استفاده از مازوت در نیروگاه‌ها به‌رغم مصوبات قانونی و دستورات رئیس‌جمهوری، سازمان محیط‌زیست به شکایت از وزارتخانه‌های متخلف در این زمینه پرداخته است. معاون محیط‌زیست انسانی سازمان حفاظت محیط‌زیست، «صدیقه ترابی»، اعلام کرد این سازمان به‌دلیل عدم رعایت دستورالعمل‌های مربوط به توقف مازوت‌سوزی در نیروگاه‌هایی همچون شازند اراک، منتظر قائم کرج و شهید منتظری اصفهان، اقدامات قضائی را علیه وزارتخانه‌های نیرو و نفت آغاز کرده است. 

ترابی در گفت‌و‌گو با ایسنا افزود: مازوت‌سوزی را در دومین کارگروه ملی آلودگی هوا با حضور آقای قائم‌پناه‌، معاون اجرایی رئیس‌جمهوری، بررسی کردیم و مصوب شد در مرحله اول مازوت‌سوزی در سه نیروگاه شامل نیروگاه‌های شازند اراک، منتظر قائم کرج و شهید منتظری اصفهان متوقف شود.

او درباره علت اتخاذ این تصمیم گفت: منابع ثابت آلاینده در این سه شهر تأثیر زیادی بر آلودگی هوا می‌گذارند که نیروگاه‌ها در این زمینه سهم قابل‌توجهی دارد، به‌ویژه در نیروگاه شازند اراک که کاملاً مشخص شد دی‌اکسید کربن موجود در هوا ناشی از  سوختن مازوت است. بنابراین، مصوب شد این سه نیروگاه که خیلی به مراکز جمعیتی نزدیک هستند، امسال مازوت نسوزانند.

او  با بیان اینکه ۱۴ نیروگاه در کشور از نوع بخاری هستند و امکان مازوت‌سوزی دارند، افزود: کل ظرفیت سوخت این سه نیروگاه در  مقابل کل نیروگاه‌های که امکان مازوت‌سوزی دارند، حتی زمانی که با حداکثر ظرفیت کار کنند، کمتر از ۵ درصد است. بنابراین، انتظار داشتیم این مصوبه که دستور رئیس‌جمهوری را به‌همراه داشت و آقای قائم‌پناه به‌عنوان رئیس کارگروه ملی آلودگی هوا آن را اعلام کرد، امسال رعایت شود.

او تأکید کرد: باتوجه‌به اینکه نقش این نیروگاه‌ها در بین ۱۰۲ نیروگاه فعال در تولید برق در کشور چشمگیر نیست، معتقدیم وزارتخانه‌های نیرو و نفت در زمینه‌هایی مانند مدیریت مصرف تلاشی انجام ندادند و براساس قانون هوای پاک حتی اگر مجبور به استفاده از مازوت برای تولید برق شوند، باید سوختی استفاده کنند که آلاینده‌های منتشره در حدود مجاز انتشار آلاینده‌های هوا باشد. بنابراین، به‌طور قطع سازمان حفاظت محیط‌زیست اقدام قضائی خواهد کرد.

سرپرست معاونت محیط‌زیست انسانی سازمان حفاظت محیط‌زیست اضافه کرد: در قانون پیش‌بینی شده است که اگر نیروگاه‌ها قصد استفاده از مازوت یا سوخت سنگین دارند، وزارت نفت باید نسبت به گوگردزدایی از مازوت اقدام کند. براساس استاندارد ملی، میزان درصد جرمی سوخت سنگین باید کمتر از ۰.۸ درصد باشد، درحالی‌که مازوت در حال استفاده ۳.۵ درصد جرمی گوگرد دارد. بنابراین، با مصرف هر میلیون لیتر مازوت، حدود  ۳۵ تن گوگرد وارد هوا می‌شود. وزارت نفت می‌توانست گوگردزدایی کند و سال‌هاست که قرار است این کار را اجرایی کند. وزارت نفت باید سوخت مازوت کم‌سولفور را در اختیار نیروگاه‌ها قرار دهد.

ترابی گفت: وزارت نیرو موظف است دودکش‌ها را به انواع فیلترها مجهز کند که باعث کاهش این آلاینده در هوا شود. هیچ‌کدام از این دو وزارتخانه وظایف خود را انجام نداده‌اند و متأسفانه بر استفاده از سوخت مازوت در این سه نیروگاه تأکید دارند.

چالش‌های استفاده از مازوت

مازوت، یکی از سوخت‌های آلاینده، منبع اصلی انتشار دی‌اکسید گوگرد در هواست. این ماده آلاینده نه‌تنها کیفیت هوای محیط را کاهش می‌دهد بلکه عامل اصلی بروز بیماری‌های ریوی و قلبی است. براساس آمار موجود، مصرف مازوت در نیروگاه‌ها می‌تواند میزان ابتلا به سرطان و مشکلات تنفسی را تا دو برابر افزایش دهد.

«سید محمد جمالیان»، نماینده مردم اراک در مجلس، هشدار داده است مازوت‌سوزی در نیروگاه شازند باتوجه‌به شرایط توپوگرافی منطقه می‌تواند تشکیل مه‌دود گوگردی را تسریع کند. او تأکید کرد آمار مرگ‌ومیر ناشی از آلودگی هوا در اراک به‌شدت نگران‌کننده است و مازوت‌سوزی بر وخامت این وضعیت می‌افزاید.

تصمیمی که سلامت را تهدید می‌کند

«نادرقلی ابراهیمی»، یکی دیگر از نماینده‌های مردم اراک در مجلس، نیز از این تصمیم انتقاد کرده‌ است. ابراهیمی با بیان این‌که آغاز مجدد مازوت‌سوزی بی‌احترامی به سلامت مردم است، گفت: «ما به‌دنبال تنفس هوای پاک هستیم، نه تأمین برق به هر قیمتی.»

او اضافه کرد توقف مازوت‌سوزی طی یک ماه اخیر، تأثیر مستقیمی بر کاهش تعداد بیماران تنفسی و بهبود کیفیت هوای اراک داشته است. به همین دلیل، از دولت خواستار قطع فوری مصرف مازوت در نیروگاه شازند شد.

پاسخ مسئولان به نارضایتی‌ها

در پاسخ به اعتراضات، «علی‌اکبر اسدی»، معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار مرکزی، با اشاره به بحران انرژی کشور گفت: «ناترازی میان تولید و مصرف انرژی، دلیل اصلی بازگشت به استفاده از مازوت است. با سردی هوا و افزایش مصرف گاز خانگی، تأمین سوخت نیروگاه‌ها به چالش کشیده شده است.»

او تصریح کرد تنها یک‌چهارم ظرفیت نیروگاه شازند با مازوت فعال است و مسئولان در تلاشند تا کمترین میزان ممکن از این سوخت استفاده شود.

نگاهی به آینده: انرژی‌های تجدیدپذیر

باتوجه‌به تنگناهای کنونی، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر یکی از راهکارهای کلیدی برای کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی است. معاون استاندار مرکزی این رویکرد را تنها مسیر پایدار برای رفع چالش‌های انرژی و محیط‌زیست دانست و تأکید کرد: «سرمایه‌گذاری در این حوزه باید در اولویت دولت قرار گیرد.»

آلودگی هوا در کلانشهرهایی مانند اراک، سلامت هزاران نفر را به خطر انداخته است. تصمیم‌گیران باید راه‌حل‌هایی پایدار برای تأمین انرژی و حفاظت از محیط‌زیست بیابند. استفاده از مازوت، راه‌حلی کوتاه‌مدت است که پیامدهای بلندمدت خطرناکی به‌دنبال دارد.

آیا می‌توان بین نیازهای انرژی کشور و حق تنفس سالم شهروندان تعادلی یافت؟ این پرسشی است که پاسخش در گرو تصمیمات شجاعانه، برنامه‌ریزی‌های بلندمدت و احترام به حقوق مردم است.