فرهی؛ استادی که دریچه‌ای به دنیای مدرن بود

علیرضا فرسایی

معمار

23 مهر 1403، 18:00

سال ۱۳۸۰ بعد از تلاش‌های نافرجام در انتخاب واحد برای درس طرح معماری۲ با استادی که همه هم‌دانشکده‌ای‌هایم برای حضور در کلاس درسش سر و دست می‌شکستند، به‌ناچار و با دلخوری راهی کلاس درس استادی ناشناخته شدم. اما از همان جلسه اول کلاس مشخص شد که قرار نیست تجربه ترم‌های گذشته در این کلاس تکرار شود. «فرشاد فرهی» آمده بود تا دانسته‌ها و آموخته‌های ما را تا آن روز به چالش بکشد. اولین سؤال او از ما دانشجویان پرمدعا این بود که شما «فرانک‌ گِری» یا «رم کولهاس» را می‌شناسید؟ و وقتی که با قیافه‌های متعجب ما روبه‌رو شد، با لحن شوخی سؤال دیگری را مطرح کرد، پرسید که فلان خواننده معروف را چطور؟ او را می‌شناسید؟ وقتی که همه یکصدا گفتند که او را می‌شناسند، با همان لحن پاسخ داد که این افراد از آن خواننده سرشناس در حوزه معماری معروف‌ترند!

سؤال‌های پیاپی استاد خوش‌تیپ در همان روز اول کلاسش باعث شد تا همه ما به این نتیجه برسیم که در طی دو سال گذشته تحصیل، هیچ‌چیز از معماری نیاموخته‌ایم. او در طول ترم هم تلاش کرد تا نگاه ما را به پیرامونمان عوض کند. فرهی از معدود اساتیدی بود که در ایده‌پردازی‌های انتزاعی به ما کمک کرد. او بود که اولین‌بار کتاب‌های شایگان، بابک احمدی و سایرین را به ما معرفی کرد و باعث آشنایی ما با دنیای متفاوتی شد.

درحقیقت، برای ما، دانشجویانی که هنوز درگیر آموزش مسائل ابتدایی معماری و مشغول کشف این دنیای ناشناس بودیم، مواجهه با فرشاد فرهی دریچه‌ای بود به دنیای مدرن.

فرشاد فرهی دانش‌آموخته معماری در دانشگاه ملی ایران (شهید بهشتی) بود و پس از پایان تحصیل برای دوره‌های تکمیلی به انستیتوی هنر سانفرانسیسکو رفت. مواجهه او با دنیای غرب و معماران غربی، موجب شده بود تا نگرشی متفاوت و تجربیات خاصی نسبت به دنیای معماری داشته باشد. تجربیاتی که تلاش می‌کرد در کلاس‌های درس به دانشجویانش منتقل کند. از مهمترین مسائلی که او همواره به ما یادآور می‌شد، این بود که معماری پیش‌ رو غربی را بشناسید و از آن بیاموزید، اما از تقلید و پیروی کورکورانه دوری کنید.

نصیحت همیشگی او به ما این بود که سعی کنید خودتان باشید و بکر. معماری متعلق به خود را پیدا کنید و وقتی آن را یافتید، با آزمودن آن در متن‌های مختلف و موضوعات متفاوت معماری، آن را تداوم دهید تا پالایش و تبلور پیدا کند و شما را به یک معمار متفکر و صاحب‌نظر تبدیل کند.

فرهی همواره به بحث‌ و تبادل‌نظر با سایر معماران معتقد بود و تلاش داشت تا مانیفست معماری ایران را تدوین کند. برای این منظور گروه شش معمار را با فرهاد احمدی، حسین شیخ زین‌الدین، بهرام شیردل، علی صارمی و هادی میرمیران برای تبادل‌نظر و گفت‌وگو درباره معماری ایران تشکیل داد که متأسفانه این تلاش ناکام ماند.

خداحافظی با مردی که ما را با نگاه متفاوت به مسائل آشنا کرد، بسیار سخت است؛ همه ما شاگردانش از او بسیار آموختیم و به او مدیون هستیم.

به اشتراک بگذارید:

برچسب ها:

دانشجویان، معماران، معماری