بایگانی مطالب: فرهنگ
شبی که جامعه را بازتعریف میکند
شب یلدا، برای جامعه ایرانی فقط یک سنت قدیمی نیست، بلکه همزمان آیینی است که در آن همبستگی جمعی بازتولید میشود، مقاومت فرهنگی در برابر معناهای مسلط بروز پیدا میکند و تمایزهای طبقاتی به نمایش درمیآیند. این آیین کهن، از منظر جامعهشناختی امروز فراتر از یک سنت، بهعنوان آینهای از تحولات هویتی، فرهنگی و اجتماعی ایران عمل میکند.
یلدا؛ کودکانگی دستهجمعی
قصهگویی تا روشنایی
راه نجات گذران شبهای تیره و تار، آنجا که امیدی نیست، چه میتواند باشد؟ نیاکانمان گویی رهایی را در قصهگویی یافته بودند؛ در داستانهای رستم و سهراب، شیرین و فرهاد، لیلی و مجنون. قدیمیهای دوران پیشادیجیتال و هوش مصنوعی یادشان میآید اوج این قصهگویی برای طولانیترین شب سال بود؛ یلدا. شب چلهای سحر نمیشد مگر اینکه داستانی در دورهمی گفته شود. تاریخ ما پر از فرازونشیب است. آنچه ما را از تالارهای سرد و تاریک زمان عبور داده و تمدنمان را ساخته، هیچ نبود جز قصهگویی تا طلوع خورشید و روشنایی.
«حلوا کنجدی» جاجرم؛ از آیین شب چله تا میراث ناملموس
واریاسیونهای شیشهگران از بامداد خسته
انتشار صد پرتره از «احمد شاملو»
«عمه رزا» و رؤیاهایی که هرگز ساکت نشدند
نگاهی به کتابی از «سوگی سویسال»
یلدای ایرانی زیر سایه گرانی
در آستانه شب یلدا، هنوز بسیاری از خانوادهها نتوانستهاند مایحتاج شب چله خود را تهیه کنند. قیمت آجیل، میوه و اقلام دیگر چندین برابر شده و بسیاری را از خرید آنها منصرف کرده است. برخی در حسرت یلداهای گذشته هستند و برخی دیگر ترجیح میدهند بهتنهایی و بدون «شبچره یلدایی» بلندترین شب سال را سحر کنند.
موزه یا قتلگاه سازهای «صبا»؟
در خانه پلاک ۹۴ خیابان ظهیرالاسلام همیشه بسته است. خانهای که برای «ابوالحسن صبا»، هنرمند برجسته تاریخ موسیقی ایران، بود و همسرش آن را در دهه ۵۰ تبدیل به موزه کرد و جزو اولین خانههای تهران شد که کارکرد موزه به خود میگیرد. اما در بر همین پاشنه نچرخید و این موزه با فرازونشیبهای زیادی همراه شد. اوایل دهه ۸۰ زمانی که «علی مرادخانی» عهدهدار مدیریت مرکز موسیقی وزارت فرهنگ بود، مرمت و بازسازی خانه صبا با مسئولیت «رضا موسوی» انجام شد، اما بعد از رفتن مرادخانی از وزارت ارشاد، این خانه شد روحی سرگردان میان ساختمانهای دیگر؛ با دری بسته که کسی نمیداند داخلش چه میگذرد و چه بر سر وسایل آمده و نیامده؛ هرچند که مدیر روابطعمومی دفتر امور موسیقی وزارت فرهنگ به «پیام ما» میگوید بهدنبال تخصیص اعتبار برای بازسازی و بازگشایی موزه هستند. به مناسبت ۲۹ آذرماه و سالروز درگذشت ابوالحسن صبا مروری داشتیم بر سرنوشت این موزه و چرایی تعطیلی آن.
مهاجرت و زبان چندپاره
شکاف زبانی چگونه به روایتهای تازه ادبی میانجامد
اعجوبه در باشگاه مشتزنی
«علیرضا رئیسدانایی» در مستند «مشتزنی در رینگ ترجمه» میگوید حتی بازنویسی از روی کتابهایی که «ذبیحالله منصوری» ترجمه و اقتباس کرده، کار دشواری است. منصوری بیش از هزار عنوان داستان و مقاله و کتاب نوشته است، اما شمار آثار او با تجمیع نوشتههایی که با نام مستعار منتشر کرده، بسیار بیشتر بهنظر میرسد. مترجم و روزنامهنگار مرموزی که بیوقفه در طول شش دهه مینوشت و همواره ترجمههایش بهدلیل تغییراتی که خودش در متون میداد، محل مناقشه بود. از طرف دیگر، نسلهای زیادی با آثار او کتابخوان شدهاند و منصوری را اسطوره فرهنگی مینامند. طیف گوناگون آثارش هم محل بحث است؛ چراکه از حوزه پزشکی و پیشگویی تا نوشتههای مذهبی و داستانی را در برمیگرفت. «اسماعیل جمشیدی»، روزنامهنگار، در دهههای مختلف با منصوری مصاحبه کرده که در کتابی با عنوان «دیدار با ذبیحالله منصوری» منتشر شده است. این کتاب و مصاحبههای جمشیدی هسته اصلی مستند «مشتزنی در رینگ ترجمه» را شکل میدهد. با «حنیف شهپرراد» کارگردان این مستند که در نوزدهمین دوره جشنواره سینماحقیقت به نمایش درآمد، گفتوگو کردیم. او از دوگانه شخصیت منصوری و اهمیت آثارش به «پیام ما» میگوید. مردی که در مصاحبههایش خودش را قهرمان بوکس معرفی میکرد، بیآنکه سندی از این قهرمانی وجود داشته باشد.
