بایگانی مطالب برچسب: مدیریت منابع آب
اجماع ملی بر سر بحران آب
بغرنجشدن چالشهای آب، محیطزیست، گردوغبار و مانند آن که بخشی از آن متوجه مدیریت داخل است و برخی نیز ارمغان همسایهها، یک سؤال را در جامعۀ کارشناسی پررنگ میکند: در اقلیم خشک ایران و منطقه، حکمرانی مطلوب چگونه تعریف میشود که سطح چالشها را به حداقل برساند؟ «مارال دربندی» از پژوهشگرانی است که سالها در یکی از مهمترین نهادهای مطالعاتی کشور یعنی مرکز مطالعات تحقیقات استراتژیک نهاد ریاستجمهوری، فعالیت میکرده است. او که در مطالعاتش تمرکز ویژهای بر مفهوم «حکمرانی خوب و مؤلفههای تحقق آن» بهویژه در مباحث مرتبط با آب، محیطزیست و پیامدهای سیاسی و اجتماعی چالشهای ناشی از سوءمدیریت این زمینهها دارد، معتقد است دولت بهتنهایی و باتکیهبر توان سازمانی خودش، از پس چالشها برنخواهد آمد. به باور دربندی، اجماعی میان دولت و ملت با همۀ ظرفیتهای علمی، عملی و مشارکتجویانه باید اتفاق بیفتد، تا بتوان کشور را از ورطۀ ابر چالشهای امروز و فردا نجات داد. او اما تأکید میکند که دولت، باید پیشگام شفافیت و پاسخگویی باشد و زمینۀ مشارکت حداکثری را فراهم کند.
بخش آب نیازمند گفتمان «مسئولیتپذیر» است
صابر معصومی کارشناس آب و مدیر سابق برنامۀ محیطزیست و توسعۀ اقتصادی و اجتماعی برنامۀ توسعۀ ملل متحد در ایران است. او پیشتر، مدیریت چندین طرح بینالمللی در خارج از ایران در زمینۀ آب را نیز عهدهدار بوده و حالا چند ماهی است که بهعنوان مشاور سازمان ملل متحد، در برنامههای آبی فعالیت میکند. پس از بازگشت از افغانستان، محل جدید مأموریتش او را در تهران ملاقات میکنیم و کمی از وضعیت آبی ایران حرف میزنیم. معصومی معتقد است که تغییر در پارادایمهای مدیریت منابع آبی کشور ضرورت دارد، اما این تغییر از عهدۀ دولت خارج است و آب بهعنوان یک گفتمان ملی، باید وارد فضاهای ایدهپردازان و متفکران شود تا بتوان دیدگاه کلان آبی کشور را تغییر داد. از نظر معصومی، مانور در موضوع «تغییر اقلیم»، کمکی به مسئلۀ آب نمیکند، بلکه دولت باید در برابر تصمیماتش برای مدیریت کشور و در بخش آب مسئولیتپذیر باشد. اگر تغییر اقلیم را بپذیرد، باید منابع آبی کشور با پذیرش این «وضعیتِ اکنون» مدیریت شود و درِ «فرار» را نباید با انداختن تقصیر بهگردن تغییر اقلیم باز گذاشت.
ترجیح انتقال آب بر مدیریت مصرف
شناسایی وضع موجود یکی از ارکان اصلی برنامهریزی است. شناسایی وضع موجود شامل تحلیل محیط داخلی و خارجی، شناسایی نقاط قوت و ضعف، فرصتها و تهدیدها و بررسی عملکرد گذشته است. این اطلاعات، پایهای برای تصمیمگیری و تعیین اهداف در فرآیند برنامهریزی فراهم میکند.
تشدید تنش آبی در روستاها
بهرغم آنچه طی سه سال گذشته دولت تلاش کرده است وضعیت آبرسانی به روستاهای دارای تنش آبی و یا فاقد دسترسی به شبکۀ آبرسانی را دچار تحول و بهبودیافته اعلام کند، آمارهایی که به تفکیک استانها ارائه شده است، گویای تحول چشمگیری نیست. درحالحاضر و به استناد همین اعداد، در سراسر کشور بیش از ۷ هزار و ۳۰۰ روستا وجود دارد که ۵ ماه نخست امسال را با کمبود و یا نبود آب آشامیدنی سپری کرده است و در بیشتر موارد به این روستاها آب جیرهبندی داده و یا با تانکر آبرسانی شده است. استان سیستانوبلوچستان مانند همیشه طلایهدار بیآبی در کشور و استانهای خراسان رضوی، جنوبی، هرمزگان، یزد و خوزستان هم دارای وضعیت وخیم هستند. همچنین ۲۵۸ شهر کشور نیز همچنان در وضعیت تنش آبی به سر میبرند.
«مظاهرات سلمیه» برای دنا
|پیام ما| بخشی از منطقۀ حفاظتشدۀ «دنا» به مساحت ۶۷ هزار هکتار و «پارک ملی دنا» با مساحت ۳۵ هزار هکتار، در میان مرز دو استان کهگیلویهوبویراحمد و اصفهان قرار گرفته است. از سال ۱۳۶۹، مدیریت حفاظت محیطزیست این منطقه، به استان کهگیلویهوبویراحمد واگذار شد، اما در سالهای اخیر، مسئولان استان اصفهان با ارائۀ طرحی، مدیریت دوطرفه را برای این منطقه پیشنهاد دادند؛ طرحی که اعتراض متعدد محلیها و انتقاد کارشناسان را در پی داشت. کارشناسان میگویند، در صورت عملیشدن این طرح، علاوهبر مشکلات حقوقی بهویژه در تعقیب متخلفان محیطزیستی، سدسازی و انتقال آب از دنا نیز، دور از ذهن نخواهد بود. آنها معتقدند، سدسازی در این منطقه، به ازبینرفتن اکوسیستم آن و بهخطرافتادن زیست جانوری منجر خواهد شد. در متن زیر، دو تن از کارشناسان حوزۀ شهرسازی و آب، دربارۀ اشکالات اجتماعی و محیطزیستی این طرح گفتهاند.
ابهامات «خودگردانی»
«پیام ما» پیشنهاد شرکت مدیریت منابع آب برای «خودگردانی نسبی اقتصاد آب کشاورزی»را بررسی میکند
برخی کارها را برونسپاری میکنیم
یکی از کاندیداهای ریاست سازمان حفاظت محیطزیست، «اطهره نژادی» دانشآموختۀ رشتۀ مدیریت محیطزیست در مقطع دکتری است. او مدتی دبیر کمسیون امور زیربنایی دولت در دولت دوم حسن روحانی و مدتی هم معاون برنامهریزی و هماهنگی معاونت زنان و خانوادۀ ریاستجمهوری بوده است. انتقادهایی به این کاندیدا دربارۀ اشراف اندک به موضوع محیطزیست طبیعی و ناآشنایی با ساختار سازمان حفاظت محیطزیست وارد شده است. ما با او دربارۀ برنامههایش، نقدهای واردشده و موضوعات مرتبط با محیط طبیعی گفتوگو کردیم. او در پاسخ به سؤالی دربارۀ استیلای دیدگاه امنیتی بر فعالیتهای رایج حفاظتی، اینگونه پاسخ داد که شاید برخی مناطق را اشتباه انتخاب کردهایم که نمیتوانیم بهتنهایی مسئولیت حفاظت آن را داشته باشیم و باید در آنها تجدیدنظر کنیم. این درحالیاست که در خلال مصاحبه، بارها تأکید شده که این نگاه معطوف به منطقۀ خاصی نیست و یک نگاه کلی است.
دانش انرژی بهروز شود
جهان امروز جهان فناوری است و این شعار نیست. آب یکی از مهمترین چالشهای کشور که زندگی بیش از هشتاد میلیون شهروند ایرانی با آن گره خورده است، اما چندان با تکنولوژی آشنا نشده است. گواه این موضوع استفاده از روشهای قدیمی ذخیرۀ آب، بیتوجهی به بازچرخانی، اجرای سنتی طرحهای آبخیزداری و آبخوانداری، ضعف در کشاورزی سنتی، کارآمد نکردن آن و بسیاری مانند آن است. این مسئله نه فقط در مورد آب، بلکه در سایر بخشهای انرژی کشور نیز قابل ردگیری است؛ چه اینکه برق کشور نیز از همین چالش رنج میبرد و بهرغم تبلیغات گستردۀ دولتی، هیچ راهحل عملیای برای کاهش ناترازی برق در کشور به اجرا نرسیده است. اینبار کارشناسان از ضرورت بهروزرسانی دانش آب و انرژی و «فناور» کردن مدیریت این بخش میگویند.
