مدیریت پسماندهای شهری یکی از اقدامات مهم و حیاتی امروزی شهرها محسوب می‌شود. چرا که با افزایش جمعیت شهری شاهد افزایش تولید زباله هستیم و لزوم توجه به جمع‌آوری و انتقال آنها به محیط‌های خارج  از شهر، امری است که همیشه در دستورکار مسئولان قرار می‌گیرد. انباشت زباله‌ها در شهرها باعث ایجاد بوی تعفن، تجمع حشرات و حیوانات، شیوع بیماری، منظره بد و سایر اثرات محیط زیستی می‌شود و وجود محل‌های دفع زباله و انتقال زباله‌ها به این محل‌ها از راهکارهای کاهش اثرات انباشت زباله‌های عادی شهری است.

به منظور کاهش اثرات مخرب محیط زیستی، ماده ۱۲ قانون مدیریت پسماندها و ماده ۲۳آیین‌نامه اجرایی آن مکانیابی محل‌های دفع پسماندهای عادی را مستلزم رعایت حریم‌های لازم دانسته است. در این مکان‌یابی‌ها باید کلیه معیارها از جمله زمین شناسی، هیدرولوژی، توپوگرافی، فیزیوگرافی، اقلیم، حریم خطوط انتقال انرژی، رودخانه، مناطق چهارگانه محیط زیستی و سایر موارد در نظر گرفته شوند تا اثرات منفی محل‌های دفع بر محیط طبیعی هرچه بیشتر کاهش یابند.

در سال ۱۴۰۰، کلانشهر تبریز با جمعیتی بالغ بر یک میلیون و ۶۴۳ هزار نفر روزانه ۱۲۰۰ تن پسماند تولید می‌شد. به گفته مدیرکل حفاظت محیط زیست استان آذربایجان شرقی، در این سال تبریز پسماندهای شهری خود را در قسمت شمال غربی شهر و خارج از مناطق مسکونی دفع کرده است. مدیریت شهری، از بین انواع روش‌های دفع زباله یعنی «دفن بهداشتی»، «سوزاندن و انبار کردن» و «تولید کود»، روش دفن بهداشتی پسماندها را انتخاب کرده است.

 محل‌های دفن بهداشتی زباله‌ها دارای ویژگی‌های زیرساختی خاصی هستند که «استفاده از لاینرها برای جلوگیری از نفوذ شیرابه‌ها»، «زهکشی مناسب برای کنترل و خروج شیرابه‌ها» و «احداث منهول برای خروج و مصرف گازها» از مهمترین آنهاست.

 با وجود اینکه محل دفن پسماند شهریِ تبریز یکی از پرافتخارترین پروژه‌ها در سطح استانی معرفی شده است، اما تصاویر ماهواره‌ای چیزی برخلاف این را نشان می‌دهند. بررسی تصاویر ماهواره‌ای نشان از عدم جمع‌آوری اصولی و بهداشتی شیرابه در این محل دارد. تلنبار کردن زباله‌های شهری بر روی هم در قسمت‌های مختلف محل دفن و سرریز شیرابه‌ها به سمت پایین دره‌های اطراف، همچنین تشدید این فرایند در مواقع بارش برف و باران باعث تشکیل حوضچه‌های کوچک شیرابه با تعداد زیاد شده است. با پر شدن ظرفیت یک حوضچه و سرریز آن، حوضچه‌ای دیگر تشکیل می‌شود که در نهایت با ورود حجم زیاد شیرابه و تکمیل ظرفیت حوضچه‌ها، شیرابه به پایین دست یعنی رودخانه «کومورچای» در کنار پل «شیرینجه» می‌رسد و آلودگی به رودخانه وارد می‌شود. رودخانه کومورچای در ادامه مسیر خود به رودخانه دائمی شهر تبریز یعنی «آجی چای» ملحق می شود که بعد از عبور از زمین‌های کشاورزی انبوه در اطراف این رودخانه، دست آخر (در صورت عدم برداشت کشاورزان از آب رودخانه) به دریاچه ارومیه می‌رسد. نمایندگان شورای شهر تبریز همواره ورود شیرابه به رودخانه را مورد بحث قرار داده‌اند و حتی شکایاتی نیز به دادستانی ارائه شده است.

 عدم استفاده از لاینرها و سیستم زهکشی مناسب برای جمع‌آوری شیرابه‌ها و انتقال آن به تصفیه‌خانهٔ محل دفن پسماند باعث آلودگی منابع آب سطحی شده است. همچنین تجمع شیرابه، نفوذ آن به منابع آب زیرزمینی و نیز آلودگی خاک اطراف را به دنبال دارد. این بدان معنی است که در صورت آلودگی منابع آب و استفاده کشاورزان پایین دست از این رودخانه، دیری نمی‌پاید که فلزات سنگین حاصل از نفوذ شیرابه‌ها به رودخانه و خاک را در سفره‌های مردم منطقه ببینیم. بر اساس تحقیقی که توسط «ایزدی ناوان» و همکاران در سال ۱۳۹۳ با عنوان «بررسی روش‌های مختلف تخمین نرخ شیرابه تولیدی در مدفن زباله‌های شهری با نگرشی ویژه بر مدل هیدرولوژیکی ارزیابی مراکز دفن(HELP) » انجام شده، شیرابه حاوی مواد شیمیایی سمی خطرناک و دارای پتانسیل آلایندگی آب‌های زیرزمینی محیط اطراف مدفن است. موضوعی که نباید از دید سیاستگذاران شهری و مدیران پنهان بماند. /#پیام_ما