شاید بتوان گفت یکی از نقاط ضعف مدیریت کشور تصویب قوانین با ظاهری خوب اما غیر قابل اجراست. این نکته دارای دو اثر منفی است اولین تاثیر آن، این است که در نظر مردم قبح قانون شکسته می‌شود و دوم اینکه اثربخشی آن کمرنگ می‌شود. شاید نمونه‌ای از این موضوع قانون هوای پاک باشد.
به نظر می‌رسد در تدوین قوانین و مقررات بهتر است قبل از تصویب نهایی توسط دستگاه‌های اجرایی آزمایش و در محدوده کوچکتر بصورت کامل اجرا شود تا ضمن رفع نقایص نسبت به بهبود و اصلاح آن اقدام شود. نوشتن یک قانون خوب هنر نیست بلکه تدوین سازوکار اجرایی آن اهمیت ویژه دارد.
در قوانین ما معمولا این مسئله به این شکل است که اول قانون تصویب می‌شود و بعد به دولت و دستگاه‌های اجرایی مهلتی داده می‌شود تا آیین‌نامه اجرایی آن را بنویسند که این فرآیند بایستی کاملا برعکس شود. یعنی اول سازوکار اجرایی و انجام موفقیت آمیز آن صورت پذیرد و بعد قانون تدوین گردد.
اگر ما این فرآیند قانون‌گذاری را اصلاح نکنیم در آینده نزدیک با تلنباری از قوانین به ظاهر زیبا و در عین حال غیرعملی مواجه می‌شویم.
انتشار آلاینده‌های هوا ناشی از فعالیت‌های شهری و صنعتی تقریبا جز لاینفک زندگی مدرن است. اما خوشبختانه اتمسفر موجود در کره زمین کم و بیش باعث رقیق شدن حذف آلاینده‌ها می‌شود مگر اینکه مقدار تولید آلاینده‌ها از توان تهویه و تصفیه طبیعی اتمسفر خارج باشد. بشر با اتفاقاتی که در شهرهای مختلف دنیا باعث مرگ و میر گسترده به دلیل غلظت بالای آلاینده‌ها اتفاق افتاد، متوجه شد که نمی‌تواند هر مقدار آلاینده را وارد اتمسفر کند و از عواقب تلخ آن مصون باشد. از این رو کشورهای مختلف تلاش کردند تا مباحث آلودگی هوا هم از دیدگاه علمی و هم قانونگذاری در کانون توجه باشد تا تلفات و هزینه‌های بهداشتی مرتبط با آن کاهش یابد.
مشابه هر فرآیندی در صورتیکه ما کاری کنیم نتیجه آن را خواهیم دید و مثال‌های متعددی در ارتباط با آلودگی هوا در این زمینه می‌توان اشاره کرد. کاهش بسیار قابل ملاحظه سرب از هوای تهران، کاهش الیاف آزبست و کاهش آلاینده منواکسیدکربن نتیجه اقدامات قبل است. اما متاسفانه در سال‌های اخیر اقدامات موثری نظیر از زده خارج شدن خودروهای فرسوده کلا تعطیل شده است. نوسازی و ارتقا ناوگان حمل و نقل عمومی که رکن اصلی کاهش آلودگی هوا است نیز متاسفانه وضعیت مناسبی ندارد. حال سوال اساسی این است که چگونه با افزایش تعداد خودروها و اجرایی نشدن راهکارهای کاهش آلودگی هوا بتوان شاهد بهبود کیفیت هوا در شهرها شد؟
مطالعات و بررسی‌های اخیر نشان می‌دهد برای کاهش آلودگی هوا بخصوص برای آلاینده ذرات معلق افزایش سطح استانداردهای خودروها به تنهایی نمی‌تواند راهگشای حل مسایل باشد بلکه هدف اصلی در بخش حمل و نقل باید بر روی کاهش تردد خودروها متمرکز شود.
به منظور کاهش تردد خودروها بایستی اقدامات یکپارچه و منظمی شامل استقرار کامل دولت الکترونیک، حذف مقررات و دستورالعمل‌های زائد، توسعه گسترده حمل و نقل عمومی و تغییر در روال و رویه‌های سنتی امور صورت پذیرد.
در شرایط کنونی که انبوهی از کارهای بجا مانده و قوانین اجرا نشده و مشکلات وجود دارد لازم است تا اقدامات پیوسته و اثربخش به جای پرداختن به تدوین قوانین و مقررات به ظاهر زیبا اما غیرقابل اجرا مد نظر قرار گیرد. این اقدامات می‌تواند شامل موارد زیر باشد:
۱) استقرار سیستم گارانتی مادام‌العمر قطعات کنترل آلودگی در خودروها و موتورسیکت‌ها به‌منظور افزایش کارایی معاینه فنی خودروها.
۲) ارتقا سیستم معاینه فنی خودروها با بهره‌مندی از اطلاعات ECU و سایر روش‌های مدرن به جای اندازه‌گیری مستقیم آلاینده‌ها از اگزوز خودروها.
۳) نظارت دقیق و مستمر بر آلودگی صنایع بزرگ نظیر نیروگاه‌ها و واحدهای صنعتی بزرگ که بایستی در این صنایع سیستم‌های پایش برخط نصب شده تا اطلاعات مرتبط را بصورت در اختیار عموم بگذارند.
۴) الزام شهرداری‌ها به توسعه حمل و نقل عمومی کارآمد و گسترده بخصوص سیستم‌های برقی.
۵) تعیین تکلیف نحوه نظارت بر آلودگی موتورسیکت‌ها که در حال حاضر کاملا رها شده است.
۶) تدوین مقدار انتشار سالیانه به‌منظور بررسی افزایش یا کاهش تولید آلودگی در شهرهای بزرگ. هرچند در شهرهای کشور غلظت آلاینده‌ها سنجیده می‌شود اما آن تحت تاثیر تولید آلودگی و شرایط هواشناسی است. عملکرد هر دولت در مهار آلودگی هوا کاملا متناظر با کاهش مقدار تولید آلودگی است که بایستی در عملکرد دولت‌ها به عنوان یک شاخص مهم در کاهش آلودگی هوا لحاظ گردد.
۷) توجه ویژه به اقدامات مدیریتی و نرم‌افزاری (نظیر دولت الکترونیک) بمظور مدیریت تقاضای سفر و کاهش تردد مردم به دستگاه‌های دولتی و خدماتی. شاید بتوان گفت پاندمی کرونا ثابت کرد که میتوان اقدامات اجرایی کشور را با نصف پرسنل وضعیت موجود راهبری کرد یا اینکه بخش قابل توجهی از نیروهای بخش دولتی می‌توانند دورکاری کنند و بدون تردد در شهر امورات کشور انجام شود.
۸) اقدام به از رده خارج کردن خودروهای فرسوده که قبلا با مکانیزم واردات خودرو انجام می‌شد و در حال حاضر کاملا رها شده و بدون برنامه اجرایی است.