بنشینیم و به نقش اتحادیه‌های علمی ـ دانشجویی در توسعه یک اجتماع بیندیشیم!

امروزه دنيای علم و فناوری به سرعت در حال گسترش و دگرگونی است. رشد فناوری روزبه‌روز بر توفيقات بشر می‌افزايد و دستاوردهای جديدی را پيش‌روی او می‌نشاند. تجربه نشان می‌دهد كه اقتدار هر كشور به ميزان تسلطش بر دانش و فناوری وابسته است و هر قدر بتواند پشتوانه‌های قوی‌تری از فناوری داشته باشد، توان ماندگاری و پايداری بيش‌تری در توسعه نامتوازن امروز خواهد داشت. در اين ميان، اتحادیه‌های علمی ـ دانشجویی از پشتوانه‌های موثر در گسترش دانش و فناوری و به تعبيری پل‌های ارتباطی ميان دانش و توسعه محسوب می‌شوند. اتحادیه‌ی انجمن‌های علمی یکی از مهم‌ترین نهادها در نظام علمی هر کشور است. درحوزه علوم انسانی و عرصه سیاست‌گذاری‌های دولتی(شبکه‌های تصمیم‌گیری‌های علمی)مفهوم جدیدی است که در چارچوب پارادایم مدیریت دولتی نوین و رویکردهای حکمرانی مورد بحث بوده، که به رابطه بین جامعه مدنی و نهادهای شکل گرفته در آن با دولت اشاره دارد. که در این میان اتحادیه‌ی انجمن‌های علمی ـ دانشجویی، به عنوان یکی از ذی‌نفعان شبکه‌های سیاست‌گذاری، نقش ژرف و چشم‌گیری در فرآیند خط مشی علمی در کشورهای مختلف ایفا می‌کنند. در واقع «زندگی علم»، جریانی باز و نامتناهی است و هر نظام علمی که‌ می‌خواهد در سطح عمومی-دولتی درباره امور علمی، به سیاست‌گذاری‌ و ارزشیابی بپردازد؛ هم مشروعیت و هم موفقیت و کارآمدی خود را تنها از طریق تعامل با این زیست – جهان و پذیرش نقش اصلی اجتماع‌ علمی در فرایندهای خط مشی‌گذاری عمومی برای علم و ارزشیابی آن به دست می‌آورد و در نهایت برای آن اجتماع به کار می‌گیرد و برای همیشه جاری و ساری نگه می‌دارد. ما نخست این نکته را باید، فاش و آشکار پیش چشم و ذهن و گوش بنشانیم که بی‌گمان اتحادیه‌ی انجمن‌های علمی ـ دانشجویی و دانشگاهیان سراسر کشور می‌توانند در سیاست‌گذاری‌ها و ارزیابی‌های نظام علمی کشور مشارکت موثر و پویایی داشته باشند و بازوان فکری و علمی سودمند و سازنده‌ای برای اجتماع ما باشند. که شوربختانه فرآیندهای جاری سیاست‌گذاری و ارزیابی نظام علمی اغلب‌ با نادیده گرفتن عرصه‌ عمومی علم و بدون استفاده از مشارکت انجمن‌های‌ علمی و دانشگاهیان صورت می‌گیرد و نقش مهم انجمن‌های علمی درخلق دانش، اشاعه و توسعه دانش، موضوع تسهیم و مدیریت دانش در این نهادها، آن گونه که لازم است مورد توجه قرار نگرفته است. این در حالیست که ما در اتحادیه‌ی انجمن‌های علمی با یک نوع خرد جمعی و فعالیت علمی و عملی به عنوان قلب تپنده تولید فکر و علم کشور مواجه هستیم که دارای ظرفیت‌های بیشماری می‌باشند. جایی که دانشجویان فرهیخته، کوشا و توانمند ما با اهداف علمی و تخصصی در حوزه‌های خاص علمی گرد هم می‌آیند و با فعالیت در انجمن‌های علمی ضمن ترویج و تعمیق فضای علمی در دانشگاه‌ها، زمینه رشد خود و سپس اجتماع را نیز فراهم می‌آورند. ظرفیتی ژرف و عمیق که بی‌تردید می‌توانند نقش موثری در رفع بسیاری از مشکلات جامعه داشته باشند، که لزوم توجه و عزم و اراده ملی برای حمایت از اتحادیه‌ی انجمن‌های علمی دانشجویی را انکارناپذیر می‌کند. بی‌گمان تمرکز بر ارتباطات اتحادیه‌های علمی با نهادهای خارج از دانشگاه (به ویژه وزارت‌خانه‌ها، مجلس شورای اسلامی) و تحلیل و هدایت این روابط با برنامه‌ریزی و هدف‌گذاری صحیح، می‌تواند منجر به شکل‌گیری کانال‌ها و پل‌های مطمئن و اثربخش برای اجتماع باشد. برای یکبار هم شده، باید بنشینیم و بیندیشیم که اتحادیه‌های علمی (هیات علمی و متخصصان دانشگاهی) کشور می‌توانند به عنوان مشاور در کنار کمیسیون‌های تخصصی مجلس تا همکاری با مرکز پژوهش‌های مجلس نقش‌آفرینی داشته باشند. چرا که اتحادیه‌ها و انجمن‌های علمی می‌توانند در توسعه فرهنگ علمی و تقویت‌ زیرساخت‌های علمی کشور نقش عمده‌ای داشته باشند و به عنوان بازوهای اجرایی حوزه پژوهش، فرصت خوبی برای تبدیل علم به عمل در اختیار کشور قرار دهند و نیروی انسانی علمی و عملی راستین را در اختیار پژوهش و فناوری کشور بگذارند و برای آینده کشور رشد و شکوفایی فراوان و هزارانی به ارمغان آورند. جان کلام، پيشرفت هر كشور در گرو تلاش افراد، نهادها و گروه‌های مختلف جامعه است. که بی‌تردید اتحادیه‌ی انجمن‌های علمی در کشور يکی از مهم‌ترين و کاربردی‌ترین نهادها در امر تحقيق و توسعه، تصمیم‌سازی‌ها و سياست‌گذاری‌های علمی كشور محسوب می‌شوند و می‌توانند در تسهيم و توسعه دانش تاثير به‌سزايی به ارمغان آورند. بنابراین مديريت دانش اتحادیه‌های علمی ضرورتی است که در راستای توسعه دانش می‌بايست در سطح كلان مورد توجه قرار گیرد. بديهی است كه اين مهم نيازمند همکاری دستگاه‌های اجرايی، وزارت‌خانه‌ها و مراكز تحقيقاتی و صنعتی كشور است. که در برنامه‌ریزی‌های اجرایی می‌بایست مورد توجه متولیان امر قرار گیرد.