سرو سه هزار ساله هرزویل که روزگاری در خاطرات ناصرالدین‌شاه ثبت شد و قدیمی‌ترین آشنای اهالی منجیل است، گرفتار رطوبت شده و موریانه‌ها به تنش رخنه کرده‌اند. فضای سبزی که شهرداری به بهانه زیباسازی اطرافش ایجاد کرده بود، برای سرو منجیل حکم قصاص بود و حالا شیب معکوس زمین در هر بارندگی آب را به دورش جمع می‌کند و قسمتی از ریشه‌هایش را پوسانده و شکافی عمیق در تنه‌اش نمایان شده. اهالی منجیل نگران خشک شدن این سرو بلندبالا هستند؛ درختی سرمایه ملی و آبروی منطقه‌شان هستند اما محیط زیست معتقد است که سرو مشکل خاصی ندارد.

اهالی منجیل باور دارند که سرو هرزویل هم مثل سرو کاشمر نظر کرده است. این را می‌شود از پارچه‌های ‌سبزی که دور شاخه‌هایش گره زده‌اند فهمید. عزیزکرده مردم منجیل سه هزار سال قدمت دارد، هزار و ۶۰۰ سال بیش از سرو کاشمر که طبق روایت‌ها خلیفه عباسی دستور قطعش را داده بود. در کتاب «نقد شفاهی ادبیات ایران» روایت شده که یک روز قبل از رسیدن درخت کاشمر به بغداد، متوکل به قتل رسید و این مطابق پیشگویی زرتشت بود که گفته بود هر که این درخت را قطع کند، کشته می‌شود.
نام سرو هرزویل در سفرنامه ناصرالدین شاه
عظمت سرو منجیل هم مثل سرو کاشمر مورد توجه خلفا بود. روایت‌های متفاوتی از دیدار خلفا از این سرو وجود دارد، از ناصرالدین شاه قاجار در سال ۱۲۵۰ تا نیکیتین، کنسول روس در سال ۱۳۰۰ شمسی. شاه قاجار در نوشته‌های خود در سفرنامه فرنگش آورده است که در زیر این درخت غول‌پیکر عصرانه خورده و موزیسین‌هایی که لای شاخ و برگ‌های درخت مخفی شده بودند برایش موسیقی نواخته‌اند.
سرو منجیل یادآور سرو کاشمر است، سروی که طبق تاریخ بیهقی پس از ایمان آوردن گشتاسب شاه، توسط زرتشت کاشته شد. سرو کاشمر به تاراج خلفای بغداد رفت، اما سرو منجیل همچنان پابرجاست؛ موجود زنده‌ای به طول ۳۰ متر و قطر ۴متر که سال ۱۳۶۶ شمسی از سوی شورای عالی محیط زیست به‌ عنوان اثر طبیعی ملی ثبت شده است. آورده این تحفه برای عزیزکرده منجیل همان حصار بدقواره سیمی است که دورش قرار دادند تا کسی نزدیکش نشود. لابه لای شاخه‌های درخت شکاف‌ها و خراشیدگی‌هایی دیده می‌شود و لای بعضی شکاف‌ها سکه است. درخت در بین اهالی هرزویل کرامات دارد و آن طور که اهالی می‌گویند در روزگاران قدیم برخی برای درخت نذر سکه می‌کردند و داخل شکاف‌های تنه جا می‌دادند.
انتقال شهرک به نزدیکی سرو بعد از زلزله
سرو هرزویل برای ساکنان منطقه مقدس است. اگر چه دیگر کسی نذر و نذورات برای درخت نمی‌کند اما سرو به نماد شهرک هرزویل تبدیل شده است. این شهرک بعد از زلزله سال ۶۹ایجاد شده است. زلزله بزرگ منجیل ساعت ۹شب اتفاق افتاد و ۴۷۹ خانواده را داغدار کرد. خانه‌های خشت و گلی روستاییان بعد از زلزله از بین رفت و سازه‌های جدید در نزدیکی درخت نظرکرده ساخته شد. حالا این درخت به نماد منطقه تبدیل شده و سرسبزی‌اش نمادی از حیثیت هرزویل است. کیومرث کلهر از ساکنین این شهرک به «پیام‌ما» می‌گوید: «هرزویل را به نام سروش می‌شناسند. اینجا قبلا روستا بود اما حالا به شهر منجیل ملحق شده است. اهالی روی این سرو تعصب دارند و نام اکثر سازه‌هایشان را به نام همین سرو نام‌گذاری کردند.» سرو ۳۴ سال پیش ثبت ملی شده است اما کلهر معتقد است که ثبت آن هیچ ثمره‌ای نداشته است؛ نه برای سرو و نه برای اهالی منطقه: «این سرو سه هزار ساله هیچ متولی ندارد. از کل نگهداری و حفاظت، محیط زیست تنها به یک فنس‌کشی دورش اکتفا کرده است. میراث فرهنگی نیز تاکنون هیچ اقدامی برای شناخت بیشتر منطقه‌ای که طبیعتش مثل ماسوله است انجام نداده. ما نه جشنواره خاصی در رابطه با ماهیت این سرو داریم و نه حتی واحد بوم‌گردی در منطقه ایجاد شده تا بازدیدکنندگان بتوانند بعد از بازدید از سرو در محل اقامت داشته باشند و از طبیعت هرزویل لذت ببرند.»
میراث فرهنگی: هرزویل ثبت محیط زیست است، میراث مسئولیتی ندارد
آثار پوسیدگی از سه، چهار سال قبل در تنه درخت نزدیک ریشه هویدا شده و حالا او و دیگر ساکنان منطقه نگران خشک شدن این اثر ملی هستند. امیر‌طاهری از دوستداران محیط زیست منطقه معتقد است که اگر به این پوسیدگی رسیدگی نشود، درخت خشک می‌شود: «دو سال است که این موضوع را پیگیری کردیم و تقریبا هیچ نتیجه‌ای نداشته است. این درخت به مرور آسیب دیده و میزان آسیب‌دیدگی در قسمت پایینی درخت به وضوح پیداست و حفره ایجاد شده در وسط درخت در حال ادامه پیدا کردن است. حتی اگر رد این پوسیدگی را در آوندهای بالایی بگیرید، خواهید دید که دقیقا در همان قسمت‌ها برگ‌های درخت زرد شده و و تنه درخت ضعیف شده است. در کنار این موضوع در جای جای درخت حشرات مختلف لانه کردند و حتی درخت را موریانه زده است که شاید حفره‌ای که ایجاد شده به دلیل وجود همین حشرات باشد.» او معتقد است آنچه درخت را از پای درآورده، اختلاف ارتفاع ایجاد شده برای زیباسازی اطراف بوده است: «در دوره‌های مختلف شهرداری یک محوطه دور درخت ایجاد کرده و تجهیزات ورزشی گذاشته و چمن کاشته است. همین ساخت‌و ساز باعث شده تا شیب زمین تغییر کرده و درخت در مرکزیت قرار گیرد و با هر بارندگی کل آب در اطراف درخت جمع شود. این افزایش رطوبت درخت را در معرض آسیب قرار داده. برای ما که از کودکی در این منطقه بوده‌ایم، تغییرات درخت محسوس است، اما هیچکس پیگیر سلامت این درخت نیست.» ولی جهانی، سرپرست اداره کل میراث فرهنگی گیلان می‌گوید میراث فرهنگی هیچ مسئولیتی در قبال این موضوع ندارد. جهانی به «پیام ما» می‌گوید: «هرزویل ثبت میراث نیست و مواردی که محیط زیست ثبت کند مسئولیتش هم با خودش است.» با وجود اظهارات اهالی و فعالان محیط زیست و تصاویری که آثار سوختگی و شکاف را در سرو هرزویل نشان می‌دهد، علی فرهی، رئیس اداره محیط زیست شهرستان رودبار در گفت‌و‌گو با «پیام ما» وضعیت نامناسب سلامت و نگهداری از این درخت کهنسال را رد می‌کند. او می‌گوید: «این مورد پوسیدگی نیست بلکه یک قارچ است. ما هم اوایل سال ۱۴۰۰در این رابطه نامه‌ای به استان زدیم و بر همین مبنا نیز کارشناسان مرکز تحقیقات و منابع طبیعی کشور برای بازدید به منطقه آمدند و هر نوع پوسیدگی درخت را رد کردند.» او در پاسخ به این پرسش که آیا مشکل قارچ برطرف شده است،‌ می‌گوید: «اصلا مشکل خاصی نداریم و آن مسئله کاملا حل شده است. ساخت‌و سازهای شهرداری در منطقه حداقل ۱۵۰ تا ۲۰۰ متر با درخت فاصله دارد، یک مقدار پستی و بلندی ایجاد شده که ما هم از دوستان خواسته‌ایم تا راهکار ارائه دهند و ما این پست و بلندی‌ها را برطرف کنیم.» اگر چه محیط زیست معتقد است که مشکلی خاصی برای درخت وجود ندارد اما ساکنین معتقدند که شکاف‌های ایجاد شده در درخت نه تنها برطرف نشده بلکه به مرور زمان عمق گرفته است.