|پیام ما | در سال‌های اخیر مدیران شهری در درباره لزوم توجه به توسعه پایدار شهر بارها سخن گفته‌اند اما مدیریت شهری در دوره‌های مختلف در تبیین ملموس شاخص‌های توسعه پایدار برای شهروندان چندان موفق نبوده است. توجه به حفظ محیط زیست شهری، ارتقای شاخص‌های پایداری محله، حفظ تنوع زیستی، مشارکت اجتماعی شهروندان، کاهش تولید زباله، حمل و نقل عمومی با کیفیت، توجه به استفاده از روش‌های فناورانه و… از جمله شاخص‌های شهر پایدار است. شاخص هایی که جذاب هستند اما اجرایی شدن آنها مستلزم اهتمام جدی مدیریت شهری و تغییر نگاه‌سازه محور به مدیریت چند بعدی است. حمید جوانی شهردار منطقه سه شهر تهران، یکی از مدیران دوره جدید شهرداری تهران است که می‌گوید برای عملی کردن ایده شهر پایدار برنامه و اراده جدی دارد. او در گفت‌وگو با «پیام ما» درباره دو طرح محله سبز و هوشمندسازی خدمات شهری سخن گفته است. جوانی با توجه به سابقه کاری‌ در حوزه خدمات شهری و عمرانی شهرداری تهران امیدوار است که این طرح‌ها ظرف ماه های آینده به نتیجه برسند.

آقای جوانی قبل از هر چیز علاقه‌مندیم نگاه شما را به حوزه توسعه پایدار بدانیم. اینکه برای توجه به توسعه چند بعدی اجتماعی، فرهنگی، عمرانی در منطقه تحت مدیریت خودتان چه برنامه و اولویتی دارید؟
توسعه پایدار شهری همواره برای من اولویت بوده است. یکی از مهمترین مولفه های توسعه پایدار توجه به هوشمندسازی است که من چند سالی روی این موضوع کار کرده‌ام.
اگر بتوانیم شهر را به سمت هوشمندسازی ببریم با استفاده از فرصت‌های توسعه شاید بتوان بسیاری از موضوعات خدماتی را سامان بدهیم. از استادان دانشگاه دعوت کرده‌ایم، جلساتی داشته‌ایم و روش‌های طراحی شهر هوشمند را بررسی کرده‌ایم. برای اجرا نیازمند این هستیم. این سطح کلان فکر من است و امیدوارم از آن طریق بتوانیم الگویی مناسب از بهبود مدیریت شهری را ارائه کنیم.
شما می‌گویید علاقه جدی دارید که به سمت شهر هوشمند حرکت کنید. به طور ملموس چه مولفه‌هایی را مد نظر دارید. قرار است در این چارچوب چه کاری انجام دهید؟
مولفه‌های متعددی داریم. در بسیاری از زمینه‌ها مدیریت شهری برای ارائه خدمات دچار نقصان است اما می‌توان با بهره‌گیری از دانش جدید و طراحی جدید بخشی از نواقص را رفع کرد. من سعی می کنم با یک مثال توضیح دهم. مثلا در حوزه پسماند کار کردیم و متوجه شدیم که اگر از شیوه‌های هوشمندسازی استفاده کنیم می‌توان این مساله را بهتر مدیریت کنیم. مثلا اگر بتوانیم به ازای هر پلاک بارکدهایی نصب کنیم و با سنجش میزان تولید زباله تر و خشک مشوق‌هایی در نظر بگیریم، این به بهبود مدیریت پسماند منجر می‌شود. روی این موضوع به عنوان لایحه داریم کار می‌کنیم. باید بتوانیم فضای آموزشی در اختیار شهروندان قرار دهیم و به سمت کاهش تولید زباله‌های تر و تفکیک از مبدا حرکت کنیم. اگر این طرح به نتیجه برسد حتما کاهش تولید زباله تر را شاهد خواهیم بود. این را برای مثال عرض کردم که بدانید نگاه ما به صورت کلان چیست.
در دوره قبلی مدیریت شهری هم درباره مدیریت پسماند زیاد صحبت شد اما هر بار بهانه‌هایی مطرح شد مثل اینکه مافیای زباله نمی گذارد و… شما قرار است در این باره چه کنید؟
هر کاری که بخواهیم انجام بدهیم حتما مشکلاتی بر سر راه ما خواهد بود. ما نمی‌خواهیم طرح خیلی بزرگی را را از ابتدا آغاز کنیم. سنگ بزرگ نشانه نزدن است. ما قصد داریم به صورت آزمایشی یک منطقه 10 کیلومتر مربعی را در دستور کار قرار دهیم. قطعا در این راه سنگ اندازی‌ها و مافیا و… هم نمی‌تواند جلوی ما را بگیرد. در بین مدیران شهری در لایه‌های بالا تا میانی کسی نیست که مخالف باشد. ما باید با قدرت برویم جلو. ما می‌خواهیم از یک کوچه برسیم به ده کوچه و یک محله و منطقه بزرگ‌تر.
به جز مدیریت پسماند، چه برنامه دیگری در حوزه محیط زیست شهری دارید؟
یکی دیگر از کارهای ما که به صورت آزمایشی شروع کردیم. طرح آزمایشی محله سبز در منطقه سه شهر تهران است. می‌خواهیم با مشارکت شهروندان دو کوچه از یک محله را به صورت آزمایشی انتخاب کنیم و شاخص‌های توسعه پایدار محله‌ای را در این منطقه پیاده کنیم. آیتم‌های متعددی را هم مد نظر داریم. از جمله بحث زیباسازی، عمرانی، خدمات آی تی، مشارکت جدی اهالی محله در اداره امور و… از جمله این مولفه‌هاست.
محله سبز یعنی محله‌ای که از نظر سایر شاخص‌ها هم بالاتر است. برای این طرح از دو کوچه شروع می‌کنیم. مدیریتی را تعریف می‌کنیم که تکنولوژی‌های روز را به آن ارائه دهیم. حتما این کار بازخوردش به گونه‌ای خواهد بود شهروندان دیگر هم بخواهند به سراغ محله‌های آنها هم برویم. از جمله رسیدگی به موضوع مدیریت پسماند. محله‌ای که در آن موضوع در و دیوار و… تعیین تکلیف شده باشد و محیط مناسبی برای حضور شهروندان فراهم کنیم. ما می خواهیم به این سمت حرکت کنیم. می‌خواهیم با مشارکت اهالی محل زندگی زیست‌پذیرتری ایجاد کنیم. توانمندسازی شهروندان را هم دنبال می‌کنیم. هر جایی که مردم در امور مشارکت کرده‌اند موفقیت بیشتری حاصل شده است. همیشه مردم موفق‌تر هستند.
مساله مشارکت شهروندان شاخص مهمی است که گاهی به آن کم توجهی می‌شود. چگونه این مشارکت را جلب خواهید کرد؟
ما باید فضایی ایجاد کنیم که اهالی محله به این نتیجه برسند که حضورشان موثر است. من فکر می‌کنم این کار باعث ارتقای شاخص‌های زیست پذیری شهری می شود. شاخص‌های سلامت هم ارتقا پیدا می‌کند. تجربه نشان داده هر وقت به مردم اعتماد کرده‌ایم طرح ها موفق‌تر بوده‌اند. خلاصه عرض من این است که امیدواریم این محله به عنوان پایلوت نمونه مناسبی باشد.
چه زمانی این طرح‌ها اجرایی می‌شود؟
ما قصد داریم خیلی زود وارد فاز اجرایی شویم یعنی برای نوروز 1401 بخشی از کار را انجام دهیم. بخشی از کار که باید از سوی شهرداری انجام شود را به سرعت آغاز می‌کنیم. بخش کوچکی از طرح ظرف سه ماه آینده انجام می شود بخش دیگر طرح زمان بر است و باید در میان مدت به نتیجه برسد برای همین باید برنامه زمان‌بندی دقیق آن را تهیه کنیم. تصور می‌کنم در نیمه اول سال 1401 به هدفی که از کوچه سبز داریم برسیم.
آیا در ادامه مسیر قرار است این نگاه تبدیل به رویه شود و به مناطق دیگر شهر تهران تسری پیدا کند؟
قطعا ما هدف‌مان این است که این طرح را به محلات دیگر منطقه هم تسری بدهیم. من برای منطقه خودمان تصمیم می گیرم اما این تصمیم در چارچوب سیاست‌های کلان شهرداری تهران است و جدا از آن نیست. نگاه کلان شهرداری تهران در قالب اسناد بالادستی این مسیر را برای ما مشخص کرده است. ما در منطقه خودمان در چارچوب و ضوابط طرح را پیاده سازی می کنیم و فکر می کنیم اگر طرح انشاالله با کیفیت مناسبی به سرانجام برسد حتما برای دیگر مناطق هم الگو می‌شود.
البته بسیاری از طرح‌های خوب، بد اجرا شده‌اند. آیا به پیوست‌های اجتماعی و رسانه‌ای طرح هم فکر کرده‌اید؟
ما اعتقادمان این است که اگر مردم مشارکت نکنند موفق نخواهیم بود. نقد شما درست است. پروژه‌های مختلفی در شهر تهران اجرا شده که در مرحله ایده خوب بوده‌اند اما در زمان اجرا نتوانسته‌اند همراهی شهروندان را جلب کنند. در این میان طرح‌های موفق هم وجود دارد. ما محله زرگنده را انتخاب کرده‌ایم. اگر از ظرفیت مردم محله، معتمدان محله، حسینیه‌ها، مساجد، بیمارستان‌ها و مراکز آموزشی منطقه استفاده نکنیم موفق نمی‌شویم. برای مثال در همین محله‌ای که برای طرح محله سبز انتخاب شده ما دانشگاه آزاد را داریم که می‌توانیم از ظرفیت آن استفاده کنیم. رویکرد ما این است که مردم را آموزش دهیم و خود افراد محله به صورت همدلانه مسئولیت‌های اجتماعی را بر عهده بگیرند.
یکی از شاخص‌های توسعه پایدار شفافیت و مستندسازی پروژه‌هاست. برای این بخش برنامه دارید؟
بله این نقد وارد است. خیلی از پروژه‌های بزرگ شهر تهران پیوست‌های مطالعاتی‌شان در دسترس نیست یا وجود ندارد. من به دلیل مسئولیت‌های قبلی‌اش به خوبی با این ضعف آشنا هستم. سازمان مطالعات شهر تهران یکی از وظایفش همین است. سعی ما بر این است که مطالعات مناسب را ظرف بازه چهار ماهه انجام دهیم.
مطالعاتی که صدای مردم هم در آن‌ها شنیده شود.
بله دقیقا. باید پرسشنامه تهیه شود و مطالعه محلی دقیقی صورت گیرد و مردم از ابتدا در جریان اهداف ما قرار بگیرند و در عین حال نظرات شان را هم به ما منتقل کنند. در این صورت میل آنها به مشارکت هم افزایش می‌یابد. درباره این طرح ها حتما شناسنامه مفصلی هم تهیه می کنیم و در دسترس عموم قرار می دهیم تا شهروندان به طور شفاف در جریان فرایند تصمیم‌گیری و اجرای طرح قرار بگیرند. به طوری طبیعی مدیریت بعدی منطقه هم می‌تواند از این مستندات در برنامه‌هایش استفاده کند. این رویکرد ما البته به همین دو طرح محدود نمی‌شود و تلاش می‌کنیم که اطلاعات مورد نیاز شهروندان را در همه زمینه‌ها به طور شفاف در اختیارشان قرار دهیم.