|پیام ما|برنامه‌‌ دیده‌بانی زمین و آژانس فضایی اتحادیه اروپا -کوپرنیک- در جدیدترین گزارشش از دریاها و اقیانوس‌های سراسر جهان، وضعیت آنها را هر روز بدتر از روز قبل توصیف کرده است. این پنجمین گزارش این آژانس است که در آن ۱۵۰ پژوهشگر نشان می‌دهند که اقیانوس‌ها به چه سرعتی به واسطه دخالت انسان تغییر می‌کنند.

این گزارش به وخیم‌ترین پیامدهای این تغییرات اشاره کرده است و گرم شدن اقیانوس‌ها و ذوب یخچال‌ها را که منجر به افزایش سطح آب دریاها شده را از جمله این وخامت‌ها دانسته که در حوضه مدیترانه تا ۲ و نیم میلی‌متر در سال و در مقیاس جهانی تا بیش از سه میلی‌متر در سال بر سطح آب دریاها افزوده می‌شود. برای نمونه و اشاره به پیامدهای تهدیدآمیز این افزایش، در گزارش به سیل ونیز در نوامبر ۲۰۱۹ اشاره شده است.
در آن سال سطح آب تا یک متر و ۸۹ سانتی‌متر بالا آمد. این گزارش همچنین می‌گوید که گرم شدن آب اقیانوس‌ها منجر به مهاجرت جانوران آبزی به آب‌های خنک‌تر و در نتیجه کاهش جمعیت گونه‌ها می‌شود.
نکته نگران‌کننده دیگری که “کوپرنیک” به آن اشاره کرده است، کاهش پیوسته یخ‌های قطب شمال است. بنا بر این گزارش از ۱۹۷۹ تا ۲۰۲۰ قطب شمال مساحتی از یخ را معادل شش برابر مساحت آلمان از دست داده است. از سال ۱۹۷۹ به ازای هر دهه تقریبا ۱۳ درصد از این یخ‌ها از بین رفته‌اند. بیشترین کاهش در دو سال گذشته به ثبت رسیده است.
گردآورندگان این گزارش هشدار می‌دهند که ادامه ذوب یخ‌های قطب شمال می‌تواند به گرم شدن منطقه، فرسایش سواحل قطبی و تغییر الگوهای آب‌وهوایی در سطح جهان منجر شود.
یکی دیگر از یافته‌های پژوهشگران در این گزارش این است که نوسانات شدید دمایی در دریای شمال ارتباط مستقیمی با تغییر صید ماهی در این آب‌ها دارد. کارینا فن شوک‌مان، یکی از پژوهشگران بر این باور است که آلودگی محیط زیست، تغییرات اقلیمی و استفاده بی‌رویه از منابع، فشاری بی‌سابقه بر اقیانوس‌ها وارد کرده‌ است
ثبت پایین‌ترین سطح یخ دریایی سالانه در قطب شمال
درحالی این پژوهش از کاهش عجیب و بیش از حد یخ بین سال‌های 1979 تا 202 یاد می‌کنند که گزارش‌ها از سال 2021 هم وخامت شدید اوضاع را نشان می‌دهد.
آنطور که ایسنا به نقل از ای‌اِن‌اِن می‌نویسد، به گفته تعدادی از محققان، سطح یخ دریایی اقیانوس قطب شمال در ۱۶ سپتامبر سال جاری میلادی (۲۰۲۱) به حداقل میزان سالانه خود رسیده است. محققان تاکید کردند که هرچند یخ دریا در تابستان امسال نسبت به سال‌های اخیر مساحت بیشتری را پوشانده، اما در عین حال بسیار نازک‌تر بود.
به رغم گرمای غیر معمول کره زمین و بحران‌های اقلیمی دیگر از جمله خشکسالی در غرب ایالات متحده، یخ‌های دریایی کمتری در سال ۲۰۲۱ در مقایسه با سال‌های قبل ذوب شده است.
به نظر می رسد یخ دریایی در اقیانوس منجمد قطب شمال و حوضه‌های مجاور آن پس از کاهش در بهار و تابستان سال جاری میلادی، در ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۱ به حداقل میزان سالانه خود رسیده است. میزان وسعت یخ در روز ۱۶ سپتامبر با توجه به کل مناطقی که غلظت یخ در آن دست کم ۱۵ درصد بوده، ۴.۷۲ میلیون کیلومتر مربع بوده. هر چند بر اساس گزارش‌ها، این میزان یخ به نسبت سال‌های قبل میلادی از جمله ۲۰۱۹ و ۲۰۲۰ افزایش داشته است.
افزایش ۲ برابریِ آسیب‌دیدگان سیل در سراسر جهان
گرم شدن اقیانوس‌ها و ذوب یخچال‌ها از جمله دلایل اصلی سیل در جهان است. سال گذشته یک گروه مطالعات جهانی در تحلیل تازه‌ای پیش بینی کردند که شمار افرادی که در سراسر دنیا از سیلاب‌های ویرانگر آسیب خواهند دید تا سال ۲۰۳۰ میلادی دو برابر می‌شود.
مطالعات “موسسه منابع جهانی” (WRI) نشان داد تا پایان این دهه، دست‌کم ۱۴۷ میلیون نفر سالانه بر اثر طغیان رودخانه‌ها و سیلاب‌های نواحی ساحلی آسیب خواهند دید، در حالی که جمعیت جهانیِ آسیب دیده از سیل در ۱۰ سال گذشته ۷۲ میلیون نفر بوده است.
همچنین بر اساس این گزارش تا سال ۲۰۵۰ میلادی این آمار فاجعه‌بار خواهد شد. چرا که وقوع سیلاب بر اثر عواملی چون بحران‌های اقلیمی، تراکم جمعیت در مناطق پرخطر و فرونشست خشکی‌ها به دلیل استفاده بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی در حال تشدید است.
آنطور که گاردین نوشته، شدیدترین این حوادث برای مناطق جنوب و جنوب شرق آسیا پیش بینی شده و جمعیت زیادی در کشورهایی چون بنگلادش، ویتنام، هند و اندونزی در معرض آسیب هستند. همچنین مناطقی از ایالات متحده عمدتا با خطر بالای سیلاب‌های ساحلی مواجه می‌شوند.
اما این سیل‌ها فقط گریبان آسیا را نخواهد گرفت و یک گروه از محققان دانشگاه ساوت همپتون با بررسی 136 شهر ساحلی که بیش از 1 میلیون نفر در آن سکونت دارند اعلام کردند که شهرهای نیویورک، میامی، نیواورلئان و بوستن در آمریکا در میان 20 شهری هستند که با بیشترین خطر سیل ساحلی روبه‌رو هستند و اگر آب سطح دریا بر اساس پیش بینی های صورت گرفته تا سال 2050 افزایش یابد این شهرها با خرابی ناشی از سیله‌ای مکرر و گسترده رو‌به‌رو می‌شوند.
این در حالی است که حتی اگر سطح آب دریا در بهترین حالت پیش بینی شده توسط دانشمندان بالا برود، هزینه سالانه تعمیراتی که به واسطه سیل‌های ساحلی ایجاد می شود از یک تریلیون دلار بیشتر می‌شود.
در این میان ایران هم مانند سایر کشورهای جهان از این تغییرات در امان نخواهد بود و این نکته با توجه به آنکه ایران کشوری دریایی است بیش از پیش است.
خرداد‌ماه امسال بهروز ابطحی، رییس پژوهشگاه اقیانوس شناسی در وبینار دانش دریاها و اقیانوس‌ها با اعلام آنکه مساحت کل سواحل ایران ۵۹۰۰ کیلومتر در شمال و جنوب است گفت «بر این اساس ایران در میان ۲۱۰ کشور ساحلی، چهل و هفتمین کشور دنیا از نظر میزان امتداد سواحل است و ایران در یک چهارم اول کشورهای دنیا از نظر دسترسی به سواحل قرار دارد.»
ابطحی با بیان اینکه بخش اعظمی از سطح کره زمین که ۷۲ درصد می‌شود، توسط آب‌ها پوشانده شده است، ادامه داد: «۱۰ درصد از جمعیت جهان در مناطق با ارتفاع حدود ۱۰ متری از سطح دریاها زندگی می‌کنند و ۴۰ درصد از جمعیت کره زمین در ۱۰۰ کیلومتری سواحل سکنی گزیدند و این امر نشان از اهمیت و نقش سواحل در زندگی بشر دارد.
این محقق حوزه اقیانوس شناسی، آلودگی‌های نفتی، ورود فاضلاب به محیط‌های دریایی، رسوب‌گذاری غیر‌عادی در محیط‎های دریایی، ورود گونه‌های مهاجم به دلیل تغییر اقلیم و افزایش فعالیت کشتیرانی، اسیدی شدن محیط دریاها و آلودگی تشعشعات هسته‌ای را از معضلات و آلودگی‌های محیط‌های آبی نام برد و افزود: بخش دیگر از این آلودگی‌ها مربوط به پلاستیک‌ها و میکروپلاستیک‌ها می‌شود، به گونه‌ای که حتی در بدن زئوپلانکتون‌ها بقایای میکرو پلاستیک‌ها مشاهده شده که موجب مرگ آنها شده بود.