قدرت گرفتن طالبان بذرهای امید را نابود می‌کند

بیش از یک‌هزار نفر از استادان، پژوهشگران و دانش‌آموختگان علوم انسانی ایران با صدور بیانیه‌ای، درباره وقایع این روزهای کشور افغانستان اظهار نگرانی کردند. به گزارش «پیام ما» افغاستان این روزها دوباره درگیر یک جنگ داخلی تمام عیار است. گروه طالبان با تجدید قوا دور جدیدی از جنگ با دولت مرکزی را آغاز کرده و بخش‌هایی از کشور را هم تصرف کرده است. اکنون شماری از اهالی علوم انسانی ایران نسبت به این وقایع واکنش نشان داده‌اند. پژوهشگران علوم انسانی، در این بیانیه نوشته‌اند: «ما، بیش از پیش، دل‌نگران افغانستان عزیزیم. این روزها، غمگینانه، اخبار سقوط مناطق مختلف افغانستان به دست طالبان را دنبال می‌کنیم. خبر خون‌ریزی‌های مداوم و کشتارها و آوارگی‌های برادران و خواهران‌مان را می‌شنویم. آن‌چه امروز در جای‌جای افغانستان می‌گذرد، فراتر از مرزهای سیاسی و قراردادی گویی برای ما، اینجا در ایران رخ می‌دهد. این تصویر غم‌انگیز و وحشتناک، متأسفانه برای ما، در تمامی این منطقه تصویری آشناست. ما که هنوز داغدار خون به ناحق‌ریخته دانش‌آموزان مدارس و شهروندان و روستانشینان مظلوم و ترور ده‌ها فعال فرهنگی و اساتید دانشگاه در افغانستان از هر قوم و مذهب و منطقه بودیم، امروز، باید ناباورانه و خشمگین، شعله‌ور شدن مجدد آتش جنگی فاجعه‌بار را در افغانستان شاهد باشیم». در بخش دیگری از بیانیه آمده است: «ما بر اساس آنچه در علوم انسانی آموخته‌ایم، می‌دانیم که بر خلاف تصویری که رسانه‌ها و سیاستمداران نشان می‌دهند، این وضعیت فراتر از یک اتفاقِ صرفاً سیاسی و نظامی و جابجایی قدرت پشت درهای بسته است. وضعیت نامساعد امروز افغانستان، ریشه در ده‌ها عامل مختلف فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی دارد: توسعه‌طلبی قدرت‌های جهانی و استعماری به خصوص آمریکا که منافع اقلیتی از لابی‌های اقتصادی و سیاسی را در افغانستان دنبال می‌کند و مردم افغانستان را قربانی و وجه‌المصالحه‌ی سیاست‌های داخلی و بین‌المللی خود کرده‌است، دست‌اندازی‌ها و سیاست‌های قدرت‌های منطقه‌ای همسایه و غیرهمسایه‌ی افغانستان که دهه‌هاست سرنوشت مردمان شریف این جامعه را گروگان تنش‌های میان خود کرده‌اند، ناکارآمدی و فساد بخش قابل توجهی از سیاستمداران و مسئولان افغانستان که سرمایه‌های غنیمت این جامعه را به هدر داده و به یغما برده‌اند، سکوت یا خیانت برخی نخبگان و نمایندگان مردمی که به همت آنان چشم امید بسته‌بودند به جای تلاش برای آگاهی‌بخشی و رهایی مردم از کلیشه‌های مخرّب قوم‌گرایانه و تنش‌های فرقه‌ای، بر آتش شکاف‌های قومی و قبیله‌ای در این جامعه دمیده‌اند، رویکردهای غیرمتساهل دینی و نگاه‌های خشک و متحجّری که سرنوشت دنیایی انسان را به هیچ می‌گیرند و خواست و اراده و انتخاب و اختیار او را به رسمیت نمی‌شناسند و «دیگری‌»های دینی و مذهبی را طرد می‌کنند نیز به بلای جان این جامعه‌ی مستعد و شریف بدل شده‌است».
نویسندگان بیانیه تاکید کرده‌اند: «اینک قدرت گرفتن و برآمدن مجدد طالبانی که خود نیز برآمده از دهه‌ها فقر و ضعف آموزش و نابرابری و فساد و به محاق رفتن فرهنگ و اندیشه در لایه‌های مختلف جامعه‌ی نجیب افغانستان است، باقی‌مانده‌ بذرهای امید این جامعه را نیز نابود می‌کند».
پژوهشگران و استادان علوم انسانی در ایران با بیان این‌که «راه حل خروج از این وضعیت، جنگ نیست»؛ نوشته‌اند: «امکان تغییر این عوامل در هم تنیده را فقط و فقط به دست خود مردم افغانستان، از هر قوم و مذهب میسر کند. یقین داریم که برادران و خواهران افغانستانی‌ ما، شایسته‌ی تداوم این وضعیت نیستند. یقین داریم که منافع ملی و سعادت ما در این منطقه به هم پیوسته‌است و سعادت ما، نه در داخل مرزهای سیاسی قراردادی کشورها، که پیوسته با یکدیگر تامین می‌شود. ما یقین داریم همگی ما، از قندهار تا استانبول، از کاشغر تا حلب، از بصره تا تهران، از دوشنبه تا صنعا، شایسته‌‌ی زیستنی انسانی‌تر، آزادتر و عادلانه‌تریم. یقین داریم ما، مردمان امروز به جان آمده و مستأصل در این گوشه از جهان، می‌توانیم سرنوشتی دیگرگونه را برای خود رقم بزنیم. دردهای مشترک، قرن‌هاست که ما را به هم پیوند داده‌است. به امید روزی که اشتراک در انسانیت، در بهره‌مندی از آزادی، برابری و رفاه، این حقوق بدیهی به یغما رفته‌ی ما، دست‌های ما را به هم پیوند دهد. ما، در این روزهای فاجعه بار، در کنار شما، خواهران و برادران افغانستانی‌مان، از هر قومیت و مذهبی ایستاده‌ایم. تنها نمی‌مانید».بیانیه پژوهشگران، استادان و دانش‌آموختگان رشته‌های علوم انسانی را بسیاری از چهره های سرشناس امضا کرده‌اند. از میان این افراد می‌توان به شهین اعوانی، حسین سراج‌زاده، پرویز پیران، احسان شریعتی، نصرالله پورجوادی، محمدعلی ایازی، عباس کاظمی، داریوش رحمانیان، حسینعلی نوذری، محمدتقی فاضل میبدی، محمدسعید حنایی کاشانی، هادی خانیکی، محسن حسام مظاهری، مینو مرتاضی حمیدرضا جلایی‌پور، ابراهیم توفیق، صالح نیکبخت، ژاله شادی‌طلب، عباس عبدی، هاشم آقاجری، محمد رضایی، غلامرضا ظریفیان شیرین احمدنیا احمد پوری، ابوالحسن ریاضی، پرویز اجلالی، نعمت‌الله فاضلی، شهریار وقفی‌پور، یاسر باقری، صدرا میردامادی، حسین دباغ، علی‌اشرف فتحی، جبار رحمانی، شروین وکیلی، محمود مقدسی، آرش نصر اصفهانی، مهدی سلیمانیه و … اشاره کرد.