اعتیاد، بیماری خروج از تعادل

اولین معنایی که از کلمه ی «اعتیاد» به ذهن متبادر می شود. اعتیاد به مواد مخدر است و این به دلیل اثرات سوء مصرف مواد مخدر بر فرد، جامعه و تظاهرات بیرونی و آشکار آن است و جامعه ی آماری معنی داری را در بر می گیرد. اما این معنا، معنای اخص اعتیاد است و اعتیاد به معنای اعم بسیار گسترده تر از تقلیل آن به مواد مخدر است. اعتیاد در واقع به معنای عدم تعادل در زندگی و رفتارهای افراد است. فرد معتاد از هر چیز که لذت ببرد مصرفش را نمی تواند کنترل کنند و در واقع آن ماده یا رفتار اختیار زندگی او را بدست می گیرد و آن را غیر قابل اداره می سازد افراط و تفریط، صفر یا صد بودن، همه یا هیچ، کمال گرایی بیمارگونه، خودمحوری و خود را عقل کل و مرکز جهان دانستن، عدم نیاز به مشورت و عقل جمعی، پرتوقعی، نداشتن صداقت با خود از جمله خصوصیات افراد معتاد است. اعتیاد به معنای فوق (خروج از تعادل) محدود به مواد مخدر، الکل و سیگار نبوده و مصادیق زیادی دارد از جمله: معتادان به غذا، معتادان جنسی (اعتیاد به سکس) معتادان به قمار، معتادان به هم وابستگی، معتادان به احساسات افراطی، معتادان به کار و… تلقی اعتیاد و معتاد به عنوان بیماری و بیمار (نه مجرم) به واقعیت این معضل فردی و اجتماعی نزدیک تر است. اعتیاد ضعف اخلاقی نیست و نمی توان کسی را به خاطر آن سرزنش کرد همانطور که نمی توان فردی را به دلیل بیماری قلبی یا دیابت سرزنش کرد البته این به معنای عدم مسئولیت فرد بیمار در بهبودی خود نیست. امروزه آگاهی و دانش در شناسایی بیماری اعتیاد به معنای اعم و درمان و بهبودی آن به نحو چشمگیری افزایش یافته و کلمه اعتیاد معنایی وسیع یافته است. و به هر کنش افراط و تفریطی و خروج از تعادل در رفتار افراد گفته می شود که هر یک از ما ممکن است نمونه های بسیاری از مصادیق مختلف آن را در محیط، محل کار و اجتماع خود ببینیم. کسانی که شاید بسیاری از آنها به بیماری اعتیاد خود آگاه نیستند. نگاه به اعتیاد از این منظر می تواند درک و پذیرش فرد را از آدمهای اطرافش بالا ببرد و به رفتارهای ضد اجتماعی و افراد این چنینی به چشم یک بیمار نگاه کند. معتاد بیمار به تنهایی و با اراده خود نمی تواند مشکلش را حل کند و باید از گروه همدردان خود کمک بگیرد(اساسا شاید بتوان گفت اراده و تصمیم گیری فردی برای حل مشکل اعتیاد در مورد معتاد وجود ندارد).
امروزه انجمن های 12 قدمی گام مهمی در بهبود از بیماری اعتیاد برداشته اند. و تعداد بسیاری از آنها در دنیا و برخی در ایران فعالیت می‌کنند.
برخی از این انجمن ها عبارتند از معتادان گمنام (NA)، الکلی های گمنام (AA) قماربازان گمنام (GA)، بدهکاران گمنام (DA)، معتادان به کار گمنام (WA)، احساساتی های گمنام (EMA)، انجمن معتادان جنسی گمنام (SA)، وابستگان گمنام (CODA)، پرخوران گمنام (OA)، نیکوتینی های گمنام (NIA) و… تمام انجمن های 12 قدمی که راه حل روحانی از طریق قدمهای 12 گانه برای بیماری اعتیاد ارائه میدهند مشتق از انجمن های الکلی های گمنام هستند؛ که توسط دو الکی به نامهای بیل ویلسون و دکتر باب در دهه ی 30 میلادی در آمریکا پایه گذاری شد و امروزه تعداد زیادی انجمن 12 قدمی در جهت بهبودی از سایر اعتیادها از آن مشتق شده و نقش مهمی در بهبودی از بیماری اعتیاد را در دنیا ایفا می کنند.