پیش آمده وسط شلوغی شهر و بوق ماشین‌ها و آژیرهای مختلف، صدای پرنده‌ای توجه‌تان را جلب کند؟ برای بسیاری از ما، پرنده‌ها به چند دسته محدود مثل گنجشک، کلاغ‌، کفتر، عقاب و مرغابی تقسیم می‌شوند، اما واقعیت این است که تنوع بی‌نظیری از پرنده‌ها در همین نزدیکی ما زندگی می‌کنند، بدون اینکه حتی متوجه‌شان شویم. شاید باورتان نشود، ولی همان گنجشکی که برای همه آشناست، در همین ایران خودمان بیش از ۱۱ گونه مختلف دارد یا کلاغ‌ها خانواده‌ای بزرگ از پرندگا‌ن‌اند که ۱۵ نوع متفاوتشان را در کشورمان می‌بینیم. همین داستان برای کبوترها و اردک‌ها و پرنده‌های شکاری که شاید در بینشان فقط عقاب را بشناسیم، صادق است. 

اما اصلاً چه اهمیتی دارد که چند نوع پرنده دوروبرمان داریم؟ در دنیای مدرن امروز که زندگی شهری، خیلی‌هایمان را از طبیعت دور کرده، پرنده‌ها می‌توانند رشته نازک ارتباط بین ما و طبیعت باشند. تماشای پرنده‌های آزاد در زیستگاه‌های مختلف از جمله محیط شهری، تفریحی است که پرنده‌نگری نامیده می‌شود. برخلاف اسمش که شاید بسیار پیچیده به نظر برسد، این تفریح منحصر به گروه خاصی از جامعه نیست و تقریباً هر کسی می‌تواند مشغول آن شود. اگرچه پرنده‌نگری با تجهیزاتی مثل دوربین دوچشمی کیفیت بالاتری پیدا می‌کند، اما جست‌‌وجوی پرنده‌ها از پشت پنجره اتاقتان یا در پارک محل زندگی‌تان هم ممکن است. 

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های پرنده‌نگری این است که وادارتان می‌کند در زمان حال و اکنون باشید و با دقت بیشتری به اطرافتان نگاه کنید. درواقع، پرنده‌نگری همان کاری را می‌کند که خیلی اوقات با مراقبه می‌خواهیم به دست بیاوریم: برای لحظه‌ای از این دنیا و تمام فکرهایمان خلاص شویم و از لحظه لذت ببریم. به‌این‌ترتیب، دفعه بعدی که صدای ناآشنا یا خاصی شنیدیم، شاید کنجکاو شویم این موجودات زیبا و خوش‌صدا را پیدا کنیم و ببینیم و به تفاوت‌های ریزی که با هم دارند، دقت کنیم. 

نکته‌ای که شاید خیلی‌ها ندانند، این است که تنوع پرنده‌ها بسیار بیشتر از انتظار ما است؛ مثلاً در همین شهر تهران که هوای تمیزی هم ندارد و چندان هم سرسبز نیست، در طول سال به‌راحتی می‌توان نزدیک به ۱۵۰ پرنده دید! یا اینکه در کل ایران تا امروز حدود ۵۸۰ پرنده مختلف ثبت شده است!

می‌دانستید در دنیا حدود ۱۱ هزار پرنده متنوع داریم؟ حالا تصور کنید بخش زیادی از این پرندگان یک جا ساکن نیستند و در طول فصل‌های مختلف به مناطق متنوع مهاجرت می‌کنند. پس ممکن است در فصل بهار که فصل زادآوری پرنده‌ها است و آنها در زیباترین پوشش خود هستند و مستانه آواز می‌‌خوانند، پرنده‌هایی را ببینیم و صدایشان بشنویم که مثلاً در زمستان ممکن است نبینیم. بعضی پرنده‌ها در طول مهاجرت‌های طولانی‌شان فقط مدت کوتاهی در حد چند روز یا هفته در یک محل دیده می‌شوند، بعضی‌ها هم ساکنان همیشگی یک منطقه هستند. 

در ادامه این مجموعه یادداشت می‌خواهیم با دنیای موجوداتی آشنا شویم که خیلی خیلی نزدیک به ما زندگی می‌کنند، اما آن‌چنان‌که باید شناخته نمی‌شوند.