مسئولیت اجتماعی شرکتی (CSR) چیست؟

CSR یا Corporate Social Responsibility به معنای «مسئولیت اجتماعی شرکت» است.
این مفهوم بر این ایده استوار است که شرکت‌ها فراتر از کسب سود اقتصادی، مسئولیت دارند به جامعه‌ای که در آن فعالیت می‌کنند منفعت برسانند.

CSR بر پاسخگویی و خودتنظیمی تأکید دارد. این موضوع می‌تواند از طریق فرآیندهای داخلی، مانند ارتباط میان مدیریت و کارکنان، پیاده‌سازی شود.

تعهدات CSR معمولاً به‌عنوان شاخصی برای پیشگیری یا کاهش آسیب‌های اجتماعی و زیست‌محیطی، ایجاد ارزش اجتماعی مثبت و بازتابی از فرهنگ سازمانی عمل می‌کنند. این تعهدات هدف‌محور و متغیرند و هر شرکت با توجه به مأموریت و ارزش‌های خود، آنها را تعریف می‌کند.

حاکمیت زیست‌محیطی، اجتماعی و شرکتی (ESG) چیست؟

ESG با استفاده از شاخص‌های زیست‌محیطی، اجتماعی و حکمرانی، میزان پایداری سازمان‌ها را ارزیابی می‌کند.
این رویکرد بر داده‌محوری و گزارش‌دهی مستند تأکید دارد و معمولاً تحت چارچوب‌ها و استانداردهای بین‌المللی (که اغلب از سوی نهادهای بیرونی تنظیم می‌شوند) انجام می‌گیرد. در نتیجه، پروژه‌ها بر اساس امتیاز و رتبه ESG قابل مقایسه‌اند.

اگرچه CSR و ESG تفاوت‌های مهمی دارند، اما در تقابل با هم نیستند. هر دو بر یک هدف مشترک تمرکز دارند: تعیین اهداف و گزارش در مورد نحوه پاسخ‌گویی شرکت‌ها به ابعاد مختلف رفاه اجتماعی و پایداری.

تفاوت‌های کلیدی CSR و ESG

تاریخچه‌ای کوتاه از CSR

آغاز شکل‌گیری

ایده مسئولیت اجتماعی شرکت در میانه قرن بیستم و با انتشار کتاب «مسئولیت‌های اجتماعی بازرگان» نوشته هاوارد بوون، وارد ادبیات مدیریتی شد.

در دهه‌های ۱۹۵۰ تا ۱۹۷۰، این مفهوم با معرفی «قرارداد اجتماعی میان کسب‌وکار و جامعه» از سوی کمیته توسعه اقتصادی آمریکا گسترش یافت و کاربردهای عملی پیدا کرد.

دهه ۱۹۸۰ شاهد تبدیل CSR به بخشی از فرآیند تصمیم‌گیری بود، هرچند که تمرکز اصلی آن همچنان بر خیریه و امور بشردوستانه باقی ماند.

از اواخر قرن بیستم، با افزایش فشار افکار عمومی و دولت‌ها بر شرکت‌های چندملیتی، CSR به یک گفتمان جهانی تبدیل شد. همین امر سبب شد پای نهادهایی مانند کمیسیون اروپا به این حوزه باز شود و پروژه‌هایی چون اعلامیه تجارت علیه طرد اجتماعی و شبکه تجاری اروپا برای انسجام اجتماعی کلید بخورد.

در همین دوره، نظریه‌های مهمی همچون هرم مسئولیت اجتماعی کارول، پنج بعد CSR استراتژیک برک و لاگستون و مفهوم سه‌گانه ارزش (Triple Bottom Line) توسط جان الکینگتون معرفی شدند.

اوج‌گیری CSR

در دهه ۲۰۰۰، CSR به سیاست‌گذاری رسمی نیز راه یافت. در سال ۲۰۰۱، کمیسیون اروپا «کتاب سبز» را منتشر کرد که نخستین چارچوب اروپایی برای مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها به شمار می‌رفت.

استانداردها و چارچوب‌هایی همچون ایزو 26000 نیز در همین دوران شکل گرفتند. دهه ۲۰۱۰ مفهوم ایجاد ارزش مشترک (CSV) توسط پورتر و کرامر مطرح شد که نشان می‌داد کسب‌وکار می‌تواند هم‌زمان رقابت‌پذیری خود را افزایش دهد و شرایط اقتصادی-اجتماعی جوامع پیرامونی را ارتقا دهد.

رخدادهایی مانند فاجعه رانا پلازا در بنگلادش (۲۰۱۳) نگاه جهانی به موضوع حقوق بشر و تولید اخلاقی را تغییر داد و حتی منجر به تصویب قوانینی همچون «قانون وظیفه مراقبت» در فرانسه شد.

همچنین کنفرانس تغییرات اقلیمی سازمان ملل (COP21) در سال ۲۰۱۵ مسیر تازه‌ای برای تعهدات زیست‌محیطی و هدف انتشار خالص صفر ایجاد کرد.

در سال‌های اخیر، CSR بر حساب‌پذیری و ایجاد اثر مثبت در کل زنجیره ارزش تمرکز دارد. دیگر هدف تنها کاهش آسیب نیست، بلکه ایجاد نتایج مثبت برای جامعه و محیط زیست است.

امروز، مصرف‌کنندگان سرمایه‌گذاری خود را با ارزش‌های اخلاقی و زیست‌محیطی هماهنگ می‌کنند و خواستار پایبندی شرکت‌ها به استانداردهای مسئولیت اجتماعی هستند.

هیچ شرکتی در دنیای کنونی بدون تعامل با جامعه و مردم اطراف خود موفق نخواهد بود. موفقیت پایدار تنها زمانی به دست می‌آید که شرکت‌ها نقشی فعال در بهبود شرایط اجتماعی و زیست‌محیطی ایفا کنند.

به بیان دیگر، سود اقتصادی به‌تنهایی کافی نیست؛ سود اجتماعی و زیست‌محیطی نیز بخشی از مأموریت شرکت‌های امروز است.

منبع : apiday