بیماری‌های مانند تب‌دنگی و مالاریا که از پشه‌ها به انسان منتقل می‌شوند، قرار است بخش بزرگتری از برنامهٔ درسی دانشکده‌های پزشکی در سراسر اروپا را به‌خود اختصاص دهند. رهبران دانشکده‌های پزشکی با اعلام تشکیل «شبکهٔ اروپایی آموزش اقلیم و سلامت» (Enche) گفته‌اند پزشکان آینده آموزش‌های بیشتری در مورد چگونگی تشخیص و درمان گرمازدگی خواهند داشت و انتظار می‌رود شرایطی اقلیمی، درمان‌هایی مانند استفاده از افشانه‌های استنشاقی برای آسم را تحت‌تأثیر قرار دهد.

۲۵ دانشکدهٔ پزشکی از کشورهایی همچون بریتانیا، بلژیک و فرانسه، به‌رهبری دانشگاه گلاسکو (اسکاتلند) دروسی مربوط به اقلیم و ارتباط آن با سلامت انسان را در برنامهٔ آموزشی بیش از ۱۰ هزار دانشجو ادغام خواهند کرد. 

این اقدام در پی آن صورت می‌گیرد که تابستان امسال گرمترین تابستان اروپا در تاریخ ثبت رویدادهای اقلیمی بود و تغییراقلیم، فشار بر شبکهٔ خدمات بهداشت و درمان را افزایش داد. 

حشرات ناقل بیماری‌ها، مانند پشه‌ها، به کمک تغییرات دما و الگوهای بارندگی، پراکنش خود را گسترش می‌دهند و در مناطقی جدید یافت می‌شوند که قبلاً حضور نداشته‌اند. بیماری‌های مزمن مانند سرطان، بیماری‌های قلبی و ریوی، دیابت و بیماری‌های روانی نیز همگی می‌توانند تحت‌تأثیر عواملی مانند رویدادهای اقلیمی شدید یا آلودگی هوا باشند. 

به‌گفتهٔ هوسر، در حال حاضر موضوع نقش اقلیم در سلامت، در برنامه‌های آموزشی دانشکده‌های پزشکی به‌طور قابل‌توجهی متفاوت است و اغلب تنها شامل یک ماژول یا سخنرانی است. اما این شبکه پیش‌بینی می‌کند که در آینده این موضوع در سراسر برنامه‌های آموزشی «تزریق» شود. 

هوسر گفت: «تغییراقلیم لزوماً طیف جدیدی از بیماری‌هایی را که قبلاً ندیده‌ایم ایجاد نمی‌کند، اما بیماری‌هایی که وجود دارند را تشدید می‌کند.» به‌عنوان مثال، دیابت چیزی نیست که مردم آن را به تغییراقلیم مرتبط کنند، اما علائم و عوارض این بیماری برای افرادی که در دنیایی تغییریافته با تغییراقلیم زندگی می‌کنند، شایع‌تر و بدتر می‌شود. مقاومت به آنتی‌بیوتیک که از طریق آن عوامل بیماری‌زا تکامل می‌یابند و تأثیر داروهای موجود بر درمان بیماری‌ها را کاهش می‌دهند نیز با فروپاشی اقلیمی تشدید می‌شود و به‌گفتهٔ هوسر، «این نیز باید در برنامه‌های آموزشی منعکس شود.» 

برنامه‌های آموزشی البته فقط معطوف به درمان بیماری‌ها نیست. در این برنامه قرار است به دانشجویان حمایت از «سفر فعال» یا همان پیاده‌روی و دوچرخه‌سواری به‌جای رانندگی و مواردی ازاین‌دست که «نسخهٔ سبز» خوانده می‌شوند نیز آموزش داده شود. تشویق بیماران به فعالیت‌هایی مانند باغبانی شهری و درختکاری که فوایدی برای افراد و حفظ محیط‌زیست دارد، از جمله موضوعات مرتبط با نسخهٔ سبز است.  هوسر می‌گوید تشویق مردم به مراقبت از سلامت خود مزایای شخصی زیادی برای آنها دارد، اما همچنین «اگر این مراقبت‌ها باعث شود تا ورود مردم به سیستم بهداشت و درمان کم شود، گازهای گلخانه‌ای کمتری نیز منتشر می‌شود.» 

او اضافه می‌کند بسیاری از مردم متوجه این نیستند که انتشار گازهای گلخانه‌ای از بخش بهداشت و درمان در جهان، به‌اندازهٔ صنعت هواپیمایی یا حتی بیشتر از آن است: «وقتی با هواپیما به‌جایی سفر می‌کنید، ممکن است به‌خاطر انتشار گازهای گلخانه‌ای بسیار احساس گناه کنید؛ اما وقتی به دکتر مراجعه می‌کنید، این احساس گناه را ندارید.» 

در این برنامه همچنین به دانشجویان نشان‌ داده خواهد شد که چگونه می‌توانند با اعمال برخی تغییرات در مدیریت یک وضعیت تأثیرگذار باشند. مثلاً افشانه‌های استنشاقی که برای درمان بیماری آسم مورد استفاده قرار می‌گیرند، گازهای گلخانه‌ای منتشر می‌کنند. پس اگر پزشکان بتوانند وضعیت را به‌گونه‌ای تغییر دهند که بیمار کمتر نیاز به افشانه‌ای معمول داشته باشد، این وضعیت علاوه‌بر منافعی که برای بیمار دارد، به‌نفع کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای نیز است. برخی بیماران، اگر دستگاه‌های مناسب برای آنها در نظر گرفته شود، ممکن است بتوانند به‌جای افشانه‌های معمول، از دستگاه‌های استنشاق پودر خشک استفاده کنند که گاز گلخانه‌ای کمتری منتشر می‌کنند. 

اگرچه پیش‌ازاین نیز ابتکارات مقطعی در سطح سازمانی وجود داشته است، اما رهبران این شبکه می‌گویند این اولین تلاش مشترک در زمینهٔ آموزش دانشجویان پزشکی در مقطع کارشناسی است. این شبکه همچنین تلاش خواهد کرد تا بر نهادهایی مانند شورای پزشکی عمومی در بریتانیا که برنامه‌های درسی ملی را تنظیم می‌کنند، تأثیر بگذارد تا بحران اقلیمی به بخشی اجباری از آموزش برای همهٔ دانشجویان پزشکی تبدیل شود. 

همتای هوسر، پروفسور «ایان مک‌اینس» (Iain McInnes) دیگر رئیس این شبکه که او هم در دانشگاه گلاسکو مشغول به‌کار است، می‌گوید هدف از ایجاد این شبکه، «ایجاد یک گفتمان در برنامه‌های آموزش پزشکی است تا پزشکان آینده بتوانند در این گفتمان از سواد و دانش کافی برخوردار باشند و احساس نکنند که این برنامه، فقط یک پویش موقتی است.» 

او اضافه می‌کند «این موضوع به‌همان اندازه که برای مدیریت چاقی، استعمال سیگار و سایر چالش‌های محیطی حیاتی است، برای تفکر آنها نیز حیاتی است. درواقع، این بخشی از دی‌ان‌ای (DNA) پزشک بودن است.»  سازمان جهانی بهداشت (WHO) به‌همراه شرکت‌های خصوصی دارویی و مراقبت‌های بهداشتی، از جمله «آسترازنکا» (AstraZeneca)، «بوپا» (Bupa)، «جی‌اس‌کی» (GSK)، «نوواریتس» (Novartis)، «نوو نوردیسک» (Novo Nordisk)، «روکو»  (Roche) و «سانوفی» (Sanofi)، به‌عنوان اعضای گروه ویژهٔ سیستم‌های سلامت ابتکار بازارهای پایدار، از این طرح حمایت می‌کند. این یک همکاری اختصاصی برای کار روی کربن‌زدایی از مراقبت‌های بهداشتی است. 

شبکهٔ اروپایی آموزش اقلیم و سلامت یک مرکز منطقه‌ای برای «کنسرسیوم جهانی در آموزش اقلیم و بهداشت» (GCCHE) دانشکدهٔ بهداشت عمومی دانشگاه کلمبیا در نیویورک آمریکا خواهد بود. 

پروفسور «سیسیلیا سورنسن» (Cecilia Sorensen)، مدیر این کنسرسیوم می‌گوید: «تغییر اقلیم بر همهٔ ما در همه‌جا تأثیر می‌گذارد؛ اما نه به یک اندازه و یک شکل. ایجاد شبکه‌های منطقه‌ای برای کمک به متخصصان سلامت ضروری است تا از چالش‌های اقلیمی و سلامتی و تأثیرات منحصربه‌فرد آن روی هر یک از جوامعی که متخصصان در آن فعالیت می‌کنند، جلوگیری شود و واکنش مناسب به آنها داده شود.» 

منبع: 

متن اصلی این گزارش با عنوان Europe’s medical schools to give more training on diseases linked to climate crisis روز ۲۴ مهرماه در «گاردین« (The Guardian) منتشر شده است.