حیوان‌دوستی افراطی و غفلت از مسئولیت‌ اجتماعی

غذادادن و نگهداری از حیوانات، در ذات خود یک رفتار اخلاقی و انسانی است و در این وهله نمی‌توان انتقادی بر آن وارد کرد؛ اما زمانی این رفتار با اشکال روبه‌رو می‌شود که به افراط رسیده و منجر شود انسان اطرافیان خود و حتی خانوادۀ خود را نادیده بگیرد و نقش حیوان را در زندگی (گاهی در حد فرزند خود) بالا ببرد. نگهداری و دادن آذوقه به حیوانات در این شکل افراطی و بدون چارچوب، به تکثیر این گونه‌ها کمک می‌کند که در نهایت به آسیب آن‌ها منجر می‌شود؛ آسیبی که علاوه‌بر حیوانات، گریبان انسان‌ها را نیز خواهد گرفت. تکثیر این حیوانات خارج از اکوسیستم طبیعی خود، افزایش گرسنگی و حمله به انسان‌ها را به دنبال خواهد داشت. جوامع نیز برای کنترل این امر و کاهش جمعیت این گونه‌ها، دست به جمع‌آوری و گاه رفتارهای خارج از عرف با این حیوانات می‌زنند.

این کمک‌ها و حمایت‌ها، به مسئولیت‌های اجتماعی برمی‌گردد که افراد در مقابل محیط‌‌زیست خود احساس می‌کنند. این حمایت‌ها تا زمانی که متناسب با نیاز و منطبق بر منطق باشند، قابل پذیرش است، اما زمانی که این کمک‌ها به‌صورت واکنش‌های هیجانی بروز پیدا کنند، به‌گونه‌ای که شکل افراطی به خود گرفته و آسیب حیوانات و انسان‌ها را به دنبال داشته باشد، دیگر پذیرفته نیستند. این افراد ممکن است به بهانۀ مسئولیت اجتماعی خود در برابر حیوانات، از مسئولیت‌های اجتماعی خود در مورد انسان‌ها و جامعه غافل شوند.

نگاه افراطی و هیجانی به این مسئله، ریشه‌های متفاوتی دارد. از مهم‌ترین آن‌ها، می‌توان به ضعف کارکردهای نهاد خانواده و الگوسازی‌های غلط اشاره کرد. وقتی نهاد خانواده کارکرد خودش را از دست بدهد، الگوهای منفی در جامعه غالب می‌شوند؛ این الگوها در جامعه قوت گرفته و کم‌کم منجر به تغییر سبک زندگی افراد می‌شود؛ چرا که سبک تربیتی و سبک زندگی در جامعۀ ایرانی، از هیچ الگویی تبعیت نمی‌کند.

این سبک زندگی، باعث افت ارتباطات و تعامل میان افراد در خانواده و در جامعه شده و افراد را تنهاتر می‌کند. تنهایی افراد را وادار می‌کند تا با دستاویزهای متفاوتی جای خالی آن را پر کنند؛ یکی از این دستاویزها، حمایت و کمک افراطی به حیوانات است.

برای رفع این ضعف، نیاز به دخالت دستگاه فرهنگی است؛ اما کارکرد و پاسخگویی دستگاه فرهنگی در جامعۀ ما، صفر است. در واقع نظام حاکمیت ما در حوزۀ فرهنگی و اجتماعی، هیچ‌گونه برنامه‌ای ندارد و پاسخگو نیست.