بایگانی مطالب: آثارباستانی
عملیات پنهان در قلب شبستان
مسجد کازرونی عباسآباد اصفهان، یکی از بناهای مذهبی-تاریخی این شهر، این روزها به کانونی از نگرانیهای میراثی تبدیل شده است؛ بنایی که پس از سالها بیتوجهی و در میانه اعتراض نمازگزاران و فعالان میراثفرهنگی، سرانجام در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید. اما درست در همان مقطع، نشانههایی از مداخلات فیزیکی، تخریبهای پنهان و پروژههایی مبهم در حریم آن مشاهده شد؛ مداخلاتی که نهتنها شفافسازی روشنی درباره آنها صورت نگرفته، بلکه با پوشاندن کامل بدنه جنوبی مسجد و محدود کردن دسترسی عمومی، بر دامنه ابهامها افزوده است.
موزهها تعطیلاند؛ جامعه تنهاست
|پیام ما| موزهها و مراکز تاریخی ایران امسال تعطیلی کمسابقهای را تجربه کردند. در مقطعی همزمان با جنگ تعطیل شدند و حالا هم بیش از یک ماه است که با شروع ناآرامیها، درهایشان را به روی بازدیدکنندگان بستهاند. هرچند این تعطیلیها بهدرستی و برای حفاظت از اشیای موزهها صورت گرفته -البته هنوز کسی نمیداند موزهها تا چه اندازه به مخازن امن مجهز هستند و اشیا تا چه اندازه در این مخازن در اماناند- اما با نگاهی به توصیههای نهادهایی از قبیل ایکوم برای ایفای نقش اجتماعی موزهها در بحرانها، میتوان گفت موزههای ایران تبدیل به یک انبار برای حفاظت از آثار شدهاند. بی آنکه تلاشی برای ایفای نقش اجتماعی خود در جامعهای که دچار یک ترومای جمعی شده؛ داشته باشند. موزهها برای حفاظت از آثار تعطیلاند و در عرصه اجتماع، غایب.
عتیقههای خونین
|پیام ما| تجربه کشورهایی که دچار جنگ، بیثباتی سیاسی یا ناآرامیهای گسترده شدهاند، نشان میدهد میان کاهش کنترل حاکمیتی و افزایش حفاریهای غیرمجاز رابطهای مستقیم وجود دارد. در چنین شرایطی آثار تاریخی تنها قربانی تخریب نیستند، بلکه به کالایی اقتصادی تبدیل میشوند که میتواند هزینه ادامه درگیریها را تأمین کند.
راز پنهان پناهگاههای جنوب
«شوادانها»، شهر پنهان زیر خانههای دزفول و شوشتر، سالهاست که از حافظه جمعی این شهرها کنار رفتهاند. فضاهایی دستکند که زمانی هم پناه مردم از گرمای سوزان جنوب بودند و هم در روزهای جنگ، جان هزاران نفر را نجات دادند. بسیاری از این سازهها امروز پر از خاک و متروکهاند، اما حالا میراثفرهنگی دوباره به آنها توجهی نشان داده است. بهگفته سرپرست میراثفرهنگی دزفول، برنامههایی برای تعریف کاربریهای فرهنگی و گردشگری در شوادانهای قابلبازدید در دست اجراست. این کار تلاشی است برای حفظ بخشی از معماری منحصربهفرد و فراموششده این شهرها.
انزوای خاموش موزهها
|پیام ما | سالهاست که موزهها و میراثفرهنگی ایران زیر فشار سیاستگذاریهای اشتباه و نگاه مقطعی، کمجان و کماثر شدهاند؛ آنقدر که تعطیلیهای پیاپی و طولانی و حتی حذف تدریجیشان از عرصه عمومی، دیگر به چشم کسی نمیآید. قطعی اینترنت در این میان نه یک بحران تازه برای موزهها که حلقهای دیگر از زنجیره تصمیمهایی است که موزهها را به حاشیه رانده، انفعال و انزوا را در آنها تبدیل به امری عادی میکند؛ وضعیتی که اگرچه امروز چندان ملموس نیست، اما در بلندمدت میتواند به محو نقش موزهها در حیات فرهنگی کشور بینجامد.
ابزاری که ۵۰۰ هزار سال پیش ساخته شد؛ قدیمیترین ابزار استخوان فیل در اروپا
محققان اعلام کردند یک ابزار تیزکننده تبر که از استخوان فیل ساخته شده و قدمت آن به حدود ۴۸۰ هزار سال قبل بازمیگردد، قدیمیترین ابزار از جنس استخوان فیل کشفشده در اروپا است.
احیای بازار سوخته رشت با بولدوزرها؟!
بیش از ۱۰ روز قبل و در جریان ناآرامیها حدود ۵۰۰ مغازه یعنی ۴۰ درصد از بافت بازار تاریخی رشت در آتش سوخت. بازاری که از سوی سازمان بینالمللی یونسکو، قلب تپنده رشت، شهر خلاق غذا است. حالا بعد از گرفتن آخرین نفسهای این بازار سرزنده، حرف و حدیثها برای چگونه ساماندهی بالا گرفته است. برخی شنیدهها حاکی از آن است که استانداری تصمیم گرفته که این بازار را با بلدوزر جمع کند. برخی دیگر میگویند ممکن است بخواهند این بازار را چندطبقه بسازند!
طلسم جیرفت
|پیام ما| در میان مسافرانی که در جریان ناآرامیهای اخیر و لغو پروازها و قطعی اینترنت سفرشان با چالش مواجه شد، چند باستانشناس و متخصص علوم میانرشتهای اهل ایتالیا بودند که قرار بود بیستم دیماه به ایران بیایند و در جیرفت حاضر شوند تا فصل جدید کاوشهای کنارصندل را آغاز کنند. نابسامانی شرایط، سفر آنها را لغو کرد و سرپرست ایرانی هیئت باستانشناسی جیرفت با ارزیابی شرایط، صلاح را بر این دانست که کاوشها به زمان دیگری موکول شوند. «سیدمنصور سیدسجادی»، باستانشناس پیشکسوت ایرانی که چند روزی بود از ایتالیا به ایران آمده بود، در جریان ناآرامیها به محل سکونتش در ایتالیا برگشت و حالا کاوشهای جیرفت به زمانی نامعلوم در آینده موکول شده است و مشخص نیست کی دوباره کلنگ باستانشناسان رازهای کنارصندل را خواهد کاوید.
بازار خشتی سمنان گرفتار بیتوجهی و آتشسوزی
حراج دیوار صفوی
چیزی حدود ۲۱ سال از زمان کشف رسمی باقیمانده حصار ۵۰۰ساله طهماسبی در دل بازار تهران و درست چند قدمی دروازه محمدیه یا همان اعدام سابق میگذرد؛ سازهای تاریخی که مغازهدارهای قلب بافت تاریخی تهران، نهتنها به آن رحم نکردهاند، بلکه بهمرور در حال حذف تدریجی این بخش از تهران قدیم هستند. حالا نهتنها از دیوار کاهگلی صفویها فقط چند وجب باقی مانده، بلکه منارههای دروازه محمدیه که بدنه پایینی آنها روزی جزو جدارههای این مغازهها بودند، اکنون باعث افزایش مساحت آنها شده و مغازهداران تا آخرین آجرهای منارهها را سوراخ کرده و به عمق دیوارها نفوذ کردهاند.
