فاطمه باباخانی
روزنامهنگار
فاطمه باباخانی
۳۰ بهمن ۱۴۰۳
دنیای رنگارنگ ۴۳۱ پرنده
اعداد و ارقام و دادههای «eBird» بهعنوان یکی از وبسایتهای تخصصی پرندگان بهخصوص در زمینه پرندهنگری نشان میدهد «درنا مجاب» با مشاهده «۴۳۱» گونه در ایران بیشترین رکورد را دارد. او ۱۵ سال قبل، پس از گذراندن دورههای طبیعتگردی وارد دنیای پرندهنگری شد. آن سالها نه محیطزیست چندان شناخته شده بود و نه پرندهنگری مقولهای آشنا! درنا مجاب سفرهای زیادی را در ایران و خارج از ایران با انگیزه رکورد و مشاهده پرندگان داشته و همین باعث شده است طوماری از فهرست مشاهداتش داشته باشد. در زمانهای که ناامیدی تکیهکلام بسیاری در گفتوگوهای شخصی است، او آینده پرندهنگری در ایران را درخشان میداند، البته با دو شرط؛ کسانی که در این حوزه فعالیت میکنند، رقابت سالم داشته باشند و از شیب صعودی تخریب زیستگاههای حیاتوحش کاسته شود.
فاطمه باباخانی
۲۸ بهمن ۱۴۰۳
لوت، کالا نیست که مصرف کنید و دور بیندازید
همه عمر برندارم سر از این خمار مستی/که هنوز من نبودم که تو در دلم نشستی» بهمن ایزدی فعال محیطزیست با این بیت از سعدی سخنانش را آغاز کرد. مراد ایزدی از «تو» در این بیت میتواند دو گزینه باشد؛ «ایران»، «لوت». او دههها برای حفاظت از طبیعت این سرزمین تلاش کرده و درعینحال نقش مهمی در ثبت ملی و جهانی بیابان لوت داشته است. هشتصد و هجدهمین شب از سلسله شبهای مجلۀ بخارا با همکاری فصلنامۀ صنوبر، پژوهشگاه علومانسانی و مطالعات اجتماعی جهاد دانشگاهی و انجمن مستندسازان حیاتوحش و تنوع زیستی به بیابان لوت اختصاص یافت. شبی که در آن اغلب سخنرانان از تلاشهای ایزدی برای حفاظت از «لوت» گفتند. ایزدی اما گلهمند از فعالیتهای تخریبی در این بیابان، مدیران را خطاب قرارداد «مسئولان باید صدای متخصصان و دلسوختگان این سرزمین را بشنوند. ما در برابر این میراث مسئولیم؛ اینها سرمایههای ماندگاری ایران، کالای نیستند که مصرف شوند و از بین بروند.»
فاطمه باباخانی
۲۶ بهمن ۱۴۰۳
ورم کردن پساب زیر پوست «اینچه»
سال پرباران تالاب اینچه ۲۵۰ تا ۳۰۰ هکتار آب داشت و در سال کمبارش تا مرز خشکیدگی میرفت، در سالهای اخیر مساحت اینچه به یکهزار هکتار رسیده است. دلیل این چهاربرابر شدن بارشهای فراتر از نرمال نیست، سهچهارم دیگر پساب است، پسابی که به جان اینچه افتاده و مراتع را هم به زیر آب برده! برخلاف آنکه شرکت کانسار خزر میگوید همه اقدامات برای حفظ طبیعت و تالاب را انجام داده، اما محیطزیست و منابعطبیعی از شکایت به دستگاه قضا خبر میدهند.
فاطمه باباخانی
۲۳ بهمن ۱۴۰۳
گردشگری روستایی و عشایری بدون زنان معنا ندارد
«زندگی در شمال یعنی زیستن در طبیعت»، این گفته «مبینا نورمحمدیان»، کارشناس محیطزیست و معیشت پایدار مؤسسه «توسعه پایدار و محیط زیست» یا همان «سنستا»، است. او بیش از یک دهه در این مؤسسه بوده و در انواع و اقسام پروژههای داخلی و بینالمللی با موضوع عشایر و بازتوانمندسازی جامعه بومی و محلی حضور داشته است. از او پرسیدم چطور وارد این حوزه شد؟ در این سالها در کدام مناطق کار کرده؟ آیا تفاوتی بین کار زنان و مردان در پروژههای مرتبط با جامعه محلی وجود دارد و مشارکت مردم در تصمیمگیریها آیا به رسمیت شناخته شده است یا خیر!
فاطمه باباخانی
۱۷ بهمن ۱۴۰۳
داستان دختری از نسل جدید حفاظتگران
«متولد ۳۱ شهریور ۱۳۸۲ هستم، روز و ماه از این جهت گفتم که همزمان با تولد خانم «مهلقا ملاح»، مادر محیطزیست ایران، است»، این اولین جملهای است که «مهدیه نوروزی» میگوید. او که دانشجوی کارشناسی محیطزیست دانشگاه منابع طبیعی گرگان است، از ترم اول وارد عرصه حفاظت شد و تاکنون در پروژههای متعددی از نگارش شیوهنامه حفاظت مشارکتی در پارک ملی گلستان تا پروژه نفوذپذیری زیستگاه پلنگ در دامنه شمالی البرز شرقی همکاری کرده است. آنها که با مهدیه نوروزی همکاری داشتهاند، او را به سختکوشی میشناسند. در گفتوگو با این حفاظتگر از او پرسیدم چگونه وارد این حوزه شد؟ وضعیت زنان و مردان در این حوزه آیا تفاوتی میکند و همانند بسیاری از دهه هشتادیها قصد مهاجرت دارد یا خیر؟
فاطمه باباخانی
۱۲ بهمن ۱۴۰۳
گرد و غبار میآید؛ بهار سخت در راه است
سال ۱۳۹۸ و در ۱۵ بهمن قانون «قانون حفاظت، احیا و مدیریت تالابهای کشور» به تصویب رسید. قانونی که براساس آن سازمان حفاظت محیطزیست موظف شد نیاز آبی اکولوژیکی تالابها را تعیین کند و وزارت نیرو براساس این نیازها، آب مورد نیاز را تأمین کند. پنج سال پس از تصویب این قانون نهتنها شرایط تالابها بهتر نشده بلکه شاهد خشکیدگی بیشتر این عرصهها هستیم. در گفتوگو با «علیمحمد طهماسبی بیرگانی»، مشاور رئیس سازمان حفاظت محیطزیست و دبیر ستاد ملی سیاستگذاری و هماهنگی مدیریت پدیده گردوغبار، از او درباره تأثیر خشکیدگی تالابها بر افزایش وسعت کانونهای گردوغبار در کشور پرسیدیم، او در این گفتوگو امنیت اکولوژیک را زیربنای امنیت غذایی و... دانست و تبعات اقتصادی و اجتماعی خشک شدن تالابها را شرح داد.
فاطمه باباخانی
۱۰ بهمن ۱۴۰۳
نگذارید فاتحه حفاظت خوانده شود
«ما، جمعی از فعالان حفاظت از محیطزیست و منابعطبیعی کشور، این نامه را بهمنظور ابراز نگرانیها درخصوص وضعیت فعلی حفاظت از محیطزیست و منابعطبیعی کشور و ادامه فشارها بر فعالین این حوزه به حضورتان تقدیم میداریم.» نامه جمعی از فعالان و حفاظتگران محیطزیست ایران به رئیسجمهور با این جمله شروع میشود. آنها در این نامه خطاب به مسعود پزشکیان آوردهاند: «متأسفانه در دولت چهاردهم نیز اعمال فشار و برخوردهای سلیقهای و دور از مصلحتاندیشی در رابطه با فعالان و حفاظتگران محیطزیست و حیاتوحش کشور همانند دورههای پیشین، کماکان ادامه دارد. برخوردهای حراستی، استیلای فضای امنیتی و بدگمانی بر فعالیتهایی کاملاً شفاف و قابل راستیآزمایی، ادامه کار در این حوزه را بهشدت سخت و مأیوسکننده کرده است. ممنوعیت ورود افراد به مناطق تحتحفاظت بهصورت محدود، درباره منطقهای خاص و با ذکر دلایل فنی امکانپذیر است و اعلام ممنوعیت ورود سراسری برای فهرستی از افراد که دست بر قضا بخشی از مجربترین کارشناسان مستقل حوزه حیاتوحش و محیطزیست طبیعی هستند، علاوهبر آنکه غیرقانونی است، موجب بدگمانی و دلسرد شدن فعالان و کارشناسان این حوزه خواهد شد.» این برخوردها شامل چه مواردی میشود؟ و چه تبعاتی بر عرصه حفاظت دارد؟ در گفتوگو با سه نفر از امضاکنندگان از آنها در این باره پرسیدیم.
فاطمه باباخانی
۹ بهمن ۱۴۰۳
مهاجرت نه، ماندن و ساختن
دو دهه قبل فصل «اخبار محیطزیستی» در واحد درسی «اخبار اقتصادی و اجتماعی» دانشگاه اِکس آن پرُوانس فرانسه، «آبنوس صادقی» را به محیطزیست علاقهمند کرد و باعث شد هنوز بعد از ۲۰ سال درگیر یک مقوله باشد؛ حفاظت. او پس از تحصیل به ایران برگشت و در پروژههای مختلفی در حوزه آموزش، حفاظت از دلفینها، قوچ و میش لارستان و... فعالیت کرد تا اینکه سال ۱۳۹۶ و در فضای شکلگرفته پس از بازداشت فعالان محیطزیست از این حوزه کناره گرفت. در زمانهای که همه بهدنبال راهی برای مهاجرت هستند، آبنوس صادقی در ایران مانده، کار تدریس زبان فرانسه انجام میدهد و در کنار آن همراه با یک گروه در حال انجام پروژهای کتابخانهای با موضوع تاریخ حفاظت طبیعت در ایران است.