نفت، خاک و آب «سرخون» را آلوده کرد 

مدیرکل محیط‌ زیست چهارمحال‌و‌بختیاری گفت: «مواد نفتی با اولین بارش وارد منابع سطحی و زیرزمینی در منطقه سرخون شهرستان اردل می‌شود، اما آلودگی هوای ناشی از حریق در منطقه میانکوه پس از بارش تا حد زیادی رفع شد.» شهرام احمدی در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به حادثه شکستگی لوله نفت انتقال نفت مارون در منطقه میانکوه شهرستان اردل، عنوان کرد: «تلاش‌های بسیاری برای جلوگیری از ورود نفت به منابع آب سطحی، زیرزمینی و خاک صورت گرفت، اما با وجود این تلاش‌ها بخشی از این آلودگی وارد منابع آبی و خاک در منطقه شد.» او گفت: «از ساعات اولیه نفت جاری شده توسط مکنده‌ها جمع‌آوری و به تلمبه‌خانه منتقل شد، همچنین مسیر رودخانه فصلی گندمکار نیز تا حدودی لایروبی شد، اما مواد نفتی با اولین بارش وارد منابع سطحی و زیرزمینی می‌شود.» مدیرکل محیط‌زیست چهارمحال و بختیاری با بیان این‌که جابه‌جایی خاک آلوده به نفت در این منطقه در حال انجام است، عنوان کرد: «تا قبل از آغاز بارندگی دو روز گذشته حجمی از خاک آلوده از منطقه جابجا شد، اما نفت به لایه‌های زیرین نفوذ کرده است و امکان جابجایی تمام خاک‌های آلوده وجود ندارد.» به گفته احمدی تیم‌های کارشناسی محیط‌زیست از ساعات اولیه در منطقه میانکوه برای برآورد میزان خسارت وارده به محیط‌‌زیست حضور دارند، شرکت خطوط لوله نفت نیز باید از لحاظ علمی بررسی کند کند که نشت نفت تا چه شعاعی منطقه را آلوده کرده است. مدیرکل محیط‌ زیست چهارمحال و بختیاری در پایان یادآور شد: «ترکیبات نفت بسیار پیچیده است، زمانی‌که با خاک و منابع آبی ترکیب شود، رفع کامل آلودگی به راحتی قابل انجام نیست و کار بسیار پیچیده‌ای است، آلودگی هوای ناشی از حریق در منطقه میانکوه پس از بارش تا حد زیادی رفع شد.»

ادامه آلودگی هوا انتقادها به استفاده از  سوخت‌های آلاینده را بیشتر کرد

 تردید درباره مازوت

رئیس مرکز  هوا و تغییر اقلیم : مراجع ذی‌ربط در شرایط فعلی کشور استفاده از سوخت مازوت را در بعضی مواقع اجتناب‌ناپذیر دانسته‌اند

معاون محیط زیست انسانی: در زمستان‌ها، دولت مجبور می‌شود گاز و برق بعضی صنایع را در زمان وارونگی دما قطع کند و به شهرها گازوئیل و مازوت بدهد

مهتاب جودکی | ادامه آلودگی هوای اصفهان با وجود بارندگی و ناپایداری هوا، تردید درباره استفاده از سوخت مازوت در نیروگاه‌ها را بیشتر کرده است. انتقادات به فضای مجازی کشیده شده و صحبت‌‌های سال پیش رئیس سازمان حفاظت محیط زیست بار دیگر در حال بازخوانی است. او گفته بود که نیروگاه‌ها به دلیل تحریم چاره‌ای جز سوزاندن مازوت‌های انبارشده‌شان ندارند. این میان رئیس مرکز هوا و تغییر اقلیم در واکنش به این تردید‌ها و انتقادات گفته است که «مراجع ذی‌ربط» در «شرایط فعلی کشور و بحران‌های به وجود آمده»، استفاده از سوخت مازوت را «در بعضی از مواقع» اجتناب‌ناپذیر دانسته‌اند.

«ما هزینه‌ای نکرده‌ایم که انتظار داشته باشیم روز ناسالم نداشته باشیم، تحریم‌ها هم از یک طرف باعث شد وزارت نفت نتواند مازوت تولیدی خود را صادر کند، از طرف دیگر وقتی مانع مصرف مازوت در نیروگاه‌ها شدیم انبار پالایشگاه‌ها پر از مازوت شد به‌طوری که در آستانه تعطیلی بودند چون نه می‌توانستند مازوت را مصرف کنند و نه صادر به ناچار نیروگاه‌ها دوباره به مازوت سوزاندن روی آوردند و گرفتار هوای آلوده شدیم، یعنی دچار دور بسته‌ای شده‌ایم که در شرایط تحریم نمی‌دانیم چطور از آن بیرون بیاییم.» منتقدان با استناد به این سخنانِ عیسی کلانتری، معاون رئیس‌جمهوری و رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست در روز ملی هوای پاک سال 98، به استفاده دوباره از سوخت مازوت مشکوک شده‌اند. آن‌ها می‌پرسند: «آیا ردپای آلودگی هوای شدید در اصفهان را باید در سوخت مازوت دید؟»

محیط‌زیست اصفهان اعلام کرده که مصرف نکردن سوخت مازوت از جمله اقدامات برای کاهش آلایندگی هوا در چند روز گذشته بوده است. آخرین تحقیقات دانشگاه صنعتی اصفهان درباره آلودگی هوا نیز نشان از سهم عمده صنایع در آلودگی هوای این شهر دارد. در عین حال محسن سلیمانی، مدیر پروژه مطالعاتی آلودگی هوای اصفهان استفاده نکردن از مازوت در اصفهان را یک افتخار دانسته است.

سازمان محیط‌زیست مخالف است

به دنبال انتشار دوباره صحبت‌های کلانتری درباره استفاده سوخت مازوت در نیروگاه‌ها، دیروز رئیس مرکز هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط‌زیست هم در سخنانش این موضوع را تایید کرد. او گفت که «مراجع‌ذی‌ربط» در «شرایط فعلی کشور و بحران‌های به وجود آمده»، استفاده از سوخت مازوت را «در بعضی از مواقع» اجتناب‌ناپذیر دانسته‌اند.

محمدمهدی میرزایی قمی با استناد به نامه رئیس‌ سازمان حفاظت محیط‌زیست به رئیس‌جمهوری، گفت: «بعد از ارائه همه نکات فنی و بهداشتی به منظور عدم استفاده از سوخت مازوت در نیروگاه‌ها نامه‌ای از سوی رئیس‌ سازمان محیط‌زیست به رئیس‌جمهوری ارسال شد که در آن موضع سازمان محیط‌زیست که صرفاً یک سازمان نظارتی است در آن قید و بر عملیاتی‌سازی تکالیف وزارتخانه‌های ذی‌ربط در خصوص تکالیف محوله در قانون هوای پاک تاکید شد.» او ادامه داد: «در جلساتی که در ماه‌های ابتدایی پاییز برگزار شد، از سوی مراجع ذی‌ربط عنوان شد که با توجه به شرایط فعلی کشور و بحران‌های به وجود آمده استفاده از سوخت مازوت در بعضی از مواقع اجتناب‌ناپذیر است اما با این حال نماینده سازمان حفاظت محیط‌زیست بر استفاده از این سوخت و مضرات آن برای سلامتی شهروندان هشدارهای لازم را داده است و هر بار سازمان موضع خود را نسبت به استفاده از این سوخت مایع و به ویژه سوخت نفت کوره بیان کرده است.»

گاز تمام می‌شود مجوز مازوت می‌دهند

درست یک ماه پیش احسان ارکانی نماینده مردم نیشابور در نطق میان دستور جلسه علنی مجلس به استفاده از سوزاندن مازوت در نیروگاه سیکل ترکیبی نیشابور به جای گاز اشاره کرد و گفت: «مازوت با ۵۰۰ برابر آلودگی بالاتر از حد مجاز در حال سوختن است و صدایی از وزارت نفت و سازمان محیط‌زیست در نمی‌آید.»

مسعود تجریشی، معاون محیط‌زیست انسانی سازمان حفاظت محیط‌زیست می‌گوید در زمستان‌ها، دولت مجبور می‌شود گاز و برق بعضی صنایع را درست در زمان وارونگی دما قطع کند و به شهرها گازوئیل و مازوت می‌دهد. او به «پیام‌ما» توضیح می‌دهد: «در سال 98 کرمانشاه و همدان، نزدیک 60 تا 70 درصد نیروگاه‌هایشان با گازوئیل و مازوت ارائه شده در حالی که سال 97 به عکس پارسال، 60 تا 70 درصد سوختشان گاز بوده است. اتفاقی که الان می‌افتد و سال به سال بدتر می‌شود این است: در هر شهر و روستا گازرسانی در حال انجام است و این یعنی مصرف گاز افزایش می‌یابد. خطوط لوله فرسوده و نشتی آن‌ها باعث می‌شود تلفات گاز بیشتر شود. از طرفی انرژی بسیار با بهره‌بری بالا استفاده نمی‌شود چون قیمت گاز در ایران ارزان است. همین‌ها باعث می‌شود هر سال که بگذرد نیاز به گاز افزایش پیدا کند. 

به همین دلیل در نهایت وقتی به زمستان می‌رسیم، چون باید گاز را در تمام کشور پخش کرد، ظرفیت پخش‌کردن نداریم. پس برای این‌که مردم در خانه گرمایش داشته باشد، دولت مجبور می‌شود گاز و برق بعضی صنایع را درست در زمان وارونگی دما قطع کند و گاز را به مصرف خانگی بدهد که این باز هم تولید آلاینده می‌کند. بنابراین به جای این‌که گاز به آن شهر بدهد، گازوئیل و مازوت می‌دهد. درست در همان زمانی که نباید این کار را کرد، به جای این‌که به مردم بگوییم لباس بیشتر بپوشند، فقط می‌گوییم در مصرف گاز صرفه‌جویی کنید.»

به گفته او ایران کشوری صنعتی نیست و عمده مصرف برق آن در بخش خانگی اتفاق می‌افتد، عمده مصرف گاز هم همین‌طور. «بیشتر سوخت در تردد کامیون‌ها برای انتقال بار است. ما کشوری صنعتی نیستیم اما صنایعی که داریم قدیمی‌اند و عمرشان به سر آمده. چون بازسازی و نوسازی نکرده‌ایم و عمده صنایعی که از قبل انقلاب داشته‌ایم و بعد از آن هم گسترش داده‌ایم، صنایع پایه بوده؛ مثل فولاد، آلیاژ و سنگ‌آهن. یعنی دست گذاشته‌ایم روی آلوده‌ترین صنایع با تکنیک‌های بسیار قدیمی.»

تجریشی ادامه می‌دهد:‌ «ما در مقایسه با ترکیه و عربستان، در ازای یک بشکه نفتی که می‌سوزانیم، محصولی که تولید می‌کنیم کمتر است. اگر به ژاپن و آلمان مقایسه کنیم، نسبت ‌ما یک به بیست است. این نشان می‌دهد به لحاظ انرژی (چون ارزان است) و تحریم‌ها؛ هیچ‌وقت نوسازی و بازسازی صنایع را جدی نگرفته‌ایم و با یک صنعت قدیمی روبه‌رو هستیم که با انرژی ارزان جلو می‌رود. پس حتما آلایندگی آن‌ها بیشتر است.»

معاون محیط‌زیست انسانی با اشاره به این موارد می‌گوید: «ما جزو معدود کشورهایی هستیم در دنیا که 25 درصد گاز را فلر می‌کنیم. چون نرفتیم از بازیافت این گاز پول دربیاوریم. برایمان مفت و ارزان بوده و هیچ وقت فرصت نشده به این سمت برویم. به همین دلیل در برهه‌هایی از زمان در عسلویه، با فلرها منطقه را نابود کرده‌ایم.»

به گفته او در حال حاضر هر سال 9 درصد مصرف گاز در ایران افزایش پیدا می‌کند «برای بنزین هم همین‌طور بود، قبل از گران شدن، اگر به همان شکل مصرف  پیش می‌رفتیم در سال 1402 ، 30 میلیون لیتر در روز بنزین نیاز داشتیم که کل پالایشگاه‌های ایران زیر 100 تا را جواب می‌دادند. یعنی باید واردکننده می‌شدیم. الان در دنیا دیگر پالایشگاه نمی‌سازند و همه‌جا مصارفشان با وجود افزایش جمعیت رو به کاهش است؛ آب، برق و گاز.» تجریشی با گفتن این موارد حل مسئله آلودگی را با تغییر الگوهای زندگی ممکن می‌بیند و می‌گوید: «باید از وسایلی استفاده کنیم که راندمان انرژی بالاتری دارد. حتما باید روی فرهنگ مردم کار کنیم و در آخر قیمت را تعدیل کنیم اما اگر به این سمت برویم که گاز کارخانه‌ها را قطع کنیم که گازوئیل و مازوت بسوزانند، می‌شود همین شرایطی که در حال حاضر با آن رو‌به‌رو هستیم؛ در اوج زمستان که باید روی آلودگی هوا حساس باشیم، با آلودگی شدید مواجه می‌شویم.»

هشدار آلودگی برای 6 استان

تردیدها درباره استفاده از سوخت مازوت در نیروگاه‌ها در حالی است که سازمان هواشناسی درباره آلودگی هوای تهران و ۵ مرکز استان دیگر تا چهارشنبه، سوم دی ماه هشدار داده است. سازمان هواشناسی با صدور هشدار زرد رنگ با اشاره به پایداری همراه با سکون هوا آورده است: «این شرایط جوی منجر به انباشت و افزایش غلظت آلاینده‌ها امروز (۳۰ آذرماه)‌ در شهرهای تهران و کرج، دوشنبه (۱ دی ماه) در شهرهای تهران، کرج، اراک، اصفهان و قم، سه‌شنبه (۲ دی ماه) در شهرهای تهران، کرج، اراک، اصفهان ، قم و مشهد و چهارشنبه (۳ دی‌ماه) در شهرهای تهران، کرج، اراک، اصفهان، قم و مشهد می‌شود.»

پرسپولیس فینال باشگاه های آسیا را به اولسان واگذار کرد

رویای قهرمانی بر باد رفت

پرسپولیس در فینال لیگ قهرمانان آسیا با نتیجه ۲ بر یک شکست خورد و قهرمانی را از دست داد. در این دیدار بازیکنان پرسپولیس دو پنالتی را به تیم حریف هدیه کردند. به گزارش ایسنا، دیدار فینال لیگ قهرمانان آسیا از ساعت ۱۵:۳۰ میان تیم‌های پرسپولیس ایران و اولسان‌هیوندای کره‌جنوبی آغاز شد و در نهایت با پیروزی دو بر یک تیم کره‌ای خاتمه یافت تا پرسپولیس در دومین فینال خود در سه سال اخیر هم شکست بخورد و دست خالی بماند. جونیور نگرائودقیقه ۴+۴۵ و ۵۵ (پنالتی) برای اولسان و مهدی عبدی ۴۵ برای پرسپولیس گلزنی کردند.

قضاوت این مسابقه بر عهده عبدالرحمان الجاسم، داور ۳۳ ساله قطری بود که دو کمک داور و داور VAR از قطر نیز او را همراهی می‌کردند.

با تصمیم مقامات برگزاری مسابقه، تماشاگران دو تیم به صورت محدود و با رعایت پروتکل‌های بهداشتی در ورزشگاه حضور دارند و از تیم‌های خود حمایت کردند

جیانی اینفانتینو، رئیس فیفا، شیخ سلیمان، رئیس AFC، الکساندر چفرین، رئیس یوفا و مسعود سلطانی‌فر، وزیر ورزش و جوانان ایران به همراه همتای قطری خود و سایر مقامات ارشد فوتبال آسیا و ایران نظاره‌گر این مسابقه بودند.

وزیر امور خارجه:

ایران طالبان را از لیست تروریستی خارج نکرده است

وزیر خارجه ایران با تاکید بر این‌که آمریکا باید منطقه را ترک کند، درباره طالبان یادآور شد که در قوانین کشورمان هنوز طالبان را از گروه‌های تروریستی خارج نکرده‌ایم. به گزارش ایلنا، محمدجواد ظریف در گفت‌وگو با «طلوع نیوز»  درباره این‌که بعد از ترور قاسم سلیمانی ایران گفته است، آمریکا باید از منطقه خارج شود، گفت: ما همیشه این را گفتیم.

او در پاسخ به سوالی درباره تعریف خود از طالبان اظهار داشت: در قوانین کشورمان هنوز طالبان را از گروه‌های تروریستی خارج نکرده‌ایم.

وزیر خارجه ایران همچنین درباره حضور افغان‌هایی که در محور مقاومت در سوریه حضور پیدا کردند، خاطر نشان کرد: این‌ها بهترین نیروهایی هستند که اگر دولت افغانستان تمایل داشته باشند می‌تواند به دولت کمک کنند.

تبعات ساخت و ساز بی‌رویه در جنگل‌ها

ویلاسازی رواناب‌ها را تشدید می‌کند

شامخی، کارشناس جنگل: در شرایطی که عرصه جنگل‌های هیرکانی محدود و ذی‌نفعان بسیارند، آمایش سرزمین نادیده گرفته شده است.

فاطمه باباخانی | ساعت سه بامداد،‌ سرمای هوای کوهستانی خودش را از لای شیشه ماشین به درون می‌کشد و تیز چونان خنجری به صورت و چشم مسافران و راننده خراش می‌اندازد. مسافران و راننده خسته و خواب‌آلوده چشم به جاده دوخته‌اند. بیرون همهمه‌ای برپاست. صدای موسیقی لحظه‌ای قطع نمی‌شود،‌ گروهی بیرون به رقص و پایکوبی مشغولند، ماشین‌ها در هم قفل شده‌اند و مسیری برای ادامه راه نیست. جاده‌های شمال بارها شاهد چنین صحنه‌ای بوده،‌ مسافرانی که مسیر 5 یا 6 ساعته را 15 ساعته پیموده‌اند تا تعطیلات‌شان را در شهرهای شمالی بگذرانند. گرچه برخی از این انبوه مسافران در اقامتگاه‌ها و هتل‌ها ساکن می‌شوند اما اغلب یا ویلا دارند یا ویلایی اجاره کرده‌اند که بتوانند محدوده‌ای شخصی در اختیار داشته باشند. سرعت ویلاسازی در شمال همزمان با سرعت تخریب محیط‌‌زیست پیش می‌رود و اگر در یک سو سقف‌های قرمز و نارنجی سبز می‌شوند، همزمان درختانی قطع می‌شوند،‌ مزرعه‌‌‌هایی که خشک شده و فرهنگی که تحت تاثیر قرار می‌گیرد.

برجام مورد مذاکره مجدد قرار نمی‌گیرد

سفیر و نماینده دائم کشورمان نزد سازمان‌های بین‌المللی در وین در واکنش به اظهارات جدید مدیرکل آژانس گفت: برجام مورد مذاکره مجدد قرار نمی‌گیرد و در صورت احیای آن، نیازی به سند جداگانه در مورد آژانس نیز نخواهد بود. 

به گزارش ایسنا، کاظم غریب آبادی سفیر و نماینده دائم کشورمان نزد سازمان‌های بین‌المللی در وین، در واکنش به اظهارات اخیر مدیرکل آژانس در مصاحبه با رویترز که گفته بود برای تبیین چگونگی برگشت‌پذیری نقض‌های ایران در اجرای برجام در صورت احیای آن، نیاز به یک توافق یا تفاهم یا سند جدید است، اظهار کرد: همان‌گونه که قبلا هم گفتم، تنها نقش آژانس، نظارت و راستی‌آزمایی اقدامات مرتبط هسته‌ای و ارائه گزارشات بروزرسانی واقعی در این خصوص است. ارائه هرگونه ارزیابی در مورد این‌که این تعهدات چگونه اجرا می‌شوند (به عنوان مثال، اشاره به عباراتی مانند نقض)، قطعا فراتر از ماموریت محوله به آژانس بوده و باید از آن اجتناب شود. 

او ادامه داد آژانس نقش و سهم خود را به هنگام مذاکرات برجام ایفا نمود. تعهدات اعضا و وظایف آژانس به‌طور ظریف و دقیقی مکتوب شده و مورد توافق قرار‌گرفت و هر طرفی می‌داند که برای اجرای توافق چه کاری باید انجام دهد. 

نماینده ایران اظهار کرد برجام مورد مذاکره مجدد قرار نمی‌گیرد و در صورت احیای آن، ضرورتی برای یک سند، توافق یا تفاهم جدید در رابطه با نقش آژانس نیز وجود ندارد. نیازی نیست که وضعیت را پیچیده‌تر کنیم.

به گزارش ایسنا، رافائل گروسی، مدیرکل آژانس‌ بین‌المللی انرژی اتمی در گفت‌وگویی اختصاصی با رویترز مدعی شد که بازگشت به خانه اول در برجام ممکن نیست.

او تصریح کرد: نمی‌توانم تصور کنم که آن‌ها بیایند و به سادگی بگویند «به خانه اول بازگشتیم»  چراکه که خانه اولی دیگر وجود ندارد. واضح است که باید پروتکل یا توافق یا تفاهم یا یک سند کمکی باشد که به طور واضح قید کند که باید چه کار کنیم.

گروسی در ادامه افزود: مواد [هسته‌ای] بیشتری وجود دارد. میزان فعالیت‌ها و تعداد سانتریفیوژها نیز بیشتر شده است و مسائل بیشتری نیز اعلام می‌شود. پس همه این‌ها چه می‌شوند؟ این سوالی برای آن‌هاست تا در سطح سیاسی در خصوص آن تصمیم‌گیری کنند.

مجلس بر  اصلاح بودجه 1400 تاکید دارد

نامه قالیباف به روحانی برای اصلاح لایحه بودجه ۱۴۰۰ 

نوبخت: اعداد بودجه قابل تغییر بوده و نیازی به رد کلیات آن نیست.

در حالی که چند وقت اخیر اختلاف‌ها میان دولت و مجلس بالا گرفته حالا اختلاف این دو قوه به موضوع بودجه 1400 رسیده است. بعد از تقدیم بودجه 1400 به مجلس نمایندگان از ابتدا نسبت به بودجه ایرادهایی گرفتند. اما روز گذشته نوبت به رئیس مجلس است   و قالیباف  در نامه‌ای به رئیس جمهوری خواستار اعمال اصلاحات اساسی در لایحه بودجه ۱۴۰۰ شد.

در کانال تلگرامی محمدباقر قالیباف آمده است: زارع عضو کمیسیون تلفیق اظهار داشت: محمد باقر قالیباف رئیس مجلس طی نامه‌ای به رئیس جمهور خواستار اصلاحات اساسی در بودجه ۱۴۰۰ شد. بعد از ابلاغیه ۲۳ آذرماه رهبری به دولت مبنی بر استفاده حداقلی از منابع نفتی برای هزینه‌های جاری، منابع و مصارف لایحه بودجه ۱۴۰۰  دچار تغییرات عمده‌ای شدند. رئیس مجلس طی نامه‌ای  خطاب به رئیس جمهور، مطابق اصل ۵۲ قانون اساسی، اصلاحات لایحه دولت را مطالبه کردند تا بودجه با درآمدهای پایدار، حداقل وابستگی به نفت و اصلاحات ساختاری بودجه ارائه شود.

فروش نفت خیالی در لایحه بودجه 1400

یکی از موضوعاتی که نمایندگان مجلس به آن ایراد گرفتند مقدار فروش نفت در سال 1400 است. دهنوی عضو هیئت رئیسه مجلس در این خصوص به تسنیم گفت:  فروش 2 میلیون بشکه در روز یعنی دولت، سال بعد را بدون تحریم فرض کرده است که واقع‌بینانه به‌نظر نمی‌رسد، وابستگی لایحه بودجه 1400 به رؤیای نفت خیالی، بیش از 40 درصد است. در لایحه بودجه، 150 هزار میلیارد تومان از محل فروش نفت در نظر گرفته شده است؛ این میزان برابر است با فروش بیش از 2 میلیون بشکه نفت در روز که با میانگین فروش روزانه 700 هزار بشکه نفت در امسال، فاصله 300درصدی دارد. خدا کند رئیس‌جمهور از خواب رؤیایی بیدار شود و اعداد را واقعی ببیند.

حسین محمدیاری عضو کمیسیون اجتماعی مجلس گفت با توجه به شرایط موجود امکان محقق شدن لایحه بودجه 1400 دولت کم است. باید در مباحث مختلف در لایحه بودجه 1400 توازن را رعایت کنیم؛ مصوبه‌ای که پیش‌بینی نشده و بار مالی داشته باشد از رصد شورای نگهبان عبور نمی‌کند و مشمول ماده 75 قانون اساسی می‌شود همچنین مباحث موجود در لایحه بودجه 1400 ابتدا باید در کمیسیون‌ها بررسی و سپس با تعامل بین دولت و مجلس راهکارهایی برای آن‌ها ارائه شود.

ساعدی عضو کمیسیون انرژی مجلس هم گفته است: بودجه سال 1400 باید متکی به منابع داخلی غیر از نفت باشد. او گفته با توجه به کاهش شدید درآمدهای دولت و کسری بالای 200 هزار میلیارد تومانی بودجه سال 99 دولت، بودجه سال 1400 باید مورد ارزیابی و پالایش مجلس قرار گیرد.

اعداد بودجه قابل تغییر بوده و نیازی به رد کلیات آن نیست

اما رئیس سازمان برنامه‌و‌بودجه در همین رابطه به ایکانا گفت: بودجه متشکل از اعدادی قابل کم و زیاد کردن است و نیازی به رد کلیات آن در مجلس وجود ندارد، البته این موضوع از اختیارات نمایندگان خواهد بود و ما اعلام می‌کنیم، آنچه که برای تصویب نهایی به مجلس ارائه کرده‌ایم، بدون نقص نیست و هر تغییری که لازم است، داده شود. 

محمدباقر نوبخت رئیس سازمان برنامه‌و‌بودجه در حاشیه اولین نشست خود با اعضای کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس برای بررسی لایحه بودجه سال 1400 کل کشور با حضور در جمع خبرنگاران گفت: در این جلسه گزارشی در خصوص منابع، مصارف، سیاست‌ها و اهداف مرتبط با تامین منابع ارائه کردم و نمایندگان هم در ادامه جلسه نظرات و مباحث خود را بیان کردند.

او ادامه داد: دیدگاه نمایندگان بیشتر درباره نگاه‌ واقع‌بینانه به تامین منابع بودجه معطوف بود و اعلام کردند، باید میزان فروش بشکه‌های نفت در لایحه بودجه 1400 تقلیل و یک عدد قابل قبولی به‌جای آن ذکر شود، همچنین نمایندگان ضمن انتقاد به رشد ۲۹ درصدی مالیات‌ها برای سال آینده معتقد بودند، که با وجود ظرفیت‌ها این رقم قابل افزایش است. اعضای کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس درباره منلع مالی دیگر بودجه یعنی فروش سهام یا اموال نیز اعلام کردند، این رقم می‌تواند بیشتر باشد.

نوبخت با بیان این‌که تمام نمایندگان مجلس مشفقانه برای تصویب یک بودجه قابل دفاع و مطمئن نظرات خود را مطرح کردند، او تصریح کرد: دولت قبول دارد، آنچه که با نام لایحه بودجه سال 1400 تقدیم مجلس کرده قطعاً بدون نقص نیست و نیاز به اصلاح دارد و ما از ارائه نظرات مشفقانه‌ای که منجر به بهبود بودجه شود، استقبال می‌کنیم زیرا هدف دولت و مجلس صرفا بهبود وضعیت کشور و کاهش فشار و آلام مردم است بنابراین با وجود این اهداف مشترک میان دولت و مجلس حتما می‌توانیم با انجام برخی اصلاحات در کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات گزارش مناسبی را برای ارائه به کمیسیون تلفیق آماده کنیم.

رئیس سازمان و بودجه کشور اظهار کرد: کمیسیون تلفیق بودجه سال ۱۴۰۰ عمدتاً از اعضای کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات تشکیل می‌شود و اگر ما بتوانیم یک گزارش خوبی در کمیسیون برنامه و بودجه تدوین کنیم، قطعاً کار در تلفیق بودجه آسان‌تر پیش می‌رود و نمایندگان هم در زمان بررسی در صحن علنی می‌توانند، مناسب‌تر تصمیم‌گیری کنند. امیدوارم با وجود این وفاق، همدلی و همراهی میان مجلس و دولت بتوانیم، بودجه خوبی را برای سال آینده تصویب کنیم.

او در ادامه در پاسخ به سوالی درباره این‌که در صورت رد کلیات لایحه بودجه در مجلس، دولت چه تصمیمی می‌گیرد، اظهار کرد: چرا کلیات لایحه بودجه را رد کند؟ منابع بودجه ۸۴۱ هزار میلیارد تومان است که این رقم از جمع منابع مالیات، نفت و اوراق تشکیل می‌شود. براین اساس مجلس حداکثر می‌تواند اعلام کند میزان فروش نفت در بودجه کاهش یا میزان مالیات را افزایش دهد.

نوبخت تاکید کرد: مجلس شورای اسلامی مسئول بررسی و تصویب لایحه بودجه است و دولت تنها کار کارشناسی خود را در قالب لایحه بودجه به مجلس ارائه می‌کند، بنابراین هرچه نظر نمایندگان باشد از سوی دولت پذیرفته می‌شود. مجلس و دولت براساس همکاری و کار مشترک تلاش می‌کنند تا به‌جای تشویش اذهان عمومی به دلیل رد کلیات لایحه بودجه سال 1400، بودجه‌ای قابل اجرا تصویب کنند.

با ثبت جهانی آیین زیارت تادئوس مقدس، شمار میراث ناملموس ثبت شده ایران در فهرست یونسکو به شانزده مورد رسید 

«باداراک» میراث مشترک ایران و ارمنستان

معاون میراث فرهنگی کشور: روند رو به افزایش حضور سالانه زوار ارامنه و مسیحی برای زیارت تادئوس قدیس بیانگر همزیستی مسالمت‌آمیز اقوام و ادیان مختلف در ایران و نگاه صلح‌طلبانه ایرانیان در طول تاریخ است.

|پیام ما| «باداراک»؛ آیین زیارتی کلیسای تادئوس مقدس در فهرست میراث ناملموس جهان، به نام ایران و ارمنستان ثبت شد. این مراسم مذهبی که هر سال در سالروز شهادت تادئوس یا طاطائوس قدیس (یکی از دوازده حواریون عیسی مسیح (ع) ) با حضور ارامنه کشورهای مختلف در قره‌کلیسای چالدران برگزار می‌شود، پیش از این در مرداد 96 در فهرست میراث ملی جای گرفته بود. با ثبت این آیین شمار میراث ناملموس ثبت شده ایران در فهرست جهانی یونسکو به شانزده مورد رسید.

در فهرست میراث ناملموس جهانی ایران این نام‌ها دیده می‌شود: آیین نوروز و ردیف‌های موسیقی سنتی ایران، آیین پهلوانی و زورخانه‌ای، هنر نمایشی آیین تعزیه، مهارت فرش‌بافی کاشان، مهارت فرش‌بافی فارس و موسیقی بخشی‌های خراسان‌شمالی، دانش‌سنتی لنج‌سازی و دریانوردی در خلیج فارس، نقالی، آیین قالی‌شویان مشهد اردهال، فرهنگ پخت نان لواش، هنر ساختن و نواختن کمانچه، چوگان و روایت‌گری و موسیقی، ساختن و نواختن دو تار ایرانی. جز این‌ها عصر چهارشنبه‌ای که گذشت هنر نگارگری(مینیاتور) به صورت مشترک با کشورهای ترکیه، جمهوری آذربایجان و ازبکستان به عنوان پانزدهمین میراث ناملموس ایران در فهرست جهانی یونسکو ثبت شد و یک روز بعد خبر آمد که زیارت تادئوس مقدس هم به این فهرست اضافه شده است.

باداراک یکی از هفت ‌آئین مقدسی است که در تمام فرقه‌های مسیحیت گرامی داشته می‌شود و ریشه آن به آخرین شام مسیح‌(ع) در شب دستگیری او برمی‌گردد. سابقه برگزاری این مراسم در قره‌کلیسا به سال 1954 برمی‌گردد؛ هنگامی که برای نخستین بار گروهی از خلیفه‌‎گری ارامنه تبریز به صورت خودجوش راهی این کلیسا شده و مراسم مذهبی را برگزار کردند و از آن به بعد قره‌کلیسا که خود بنایی جهانی است، هر سال میزبان ارامنه کشورهای مختلف می‌شود. هرچند امسال کلیسای مشهور چالدران مرداد ماه امسال میزبان کسی نبود، ویروس عالم‌گیر برگزاری شصت‌وششمین مراسم «باداراک» را هم تعطیل کرد.

  همزیستی اقوام و ادیان

ثبت جهانی آیین زیارت قره‌کلیسا با پیشنهاد مشترک ایران و ارمنستان انجام شد. این آیین در پرونده‌ای مشترک با ارمنستان عصر پنجشنبه ۲۷ آذر در روز چهارم، پانزدهمین اجلاس مجازی کمیته بین‌الدول میراث‌فرهنگی ناملموس یونسکو با موافقت تمامی داوران کمیته در فهرست میراث جهانی قرار گرفت و میراث ناملموس جهانی ایران شد.

محمد‌حسن طالبیان، معاون میراث‌فرهنگی کشور در این اجلاس روند رو به افزایش حضور سالانه زوار ارامنه و مسیحی از کشورهای ایران، ارمنستان، سوریه، لبنان، هلند، فرانسه، اتریش، آلمان، کانادا و دیگر کشورهای جهان برای برگزاری این مراسم را بیانگر همزیستی مسالمت‌آمیز اقوام و ادیان مختلف در ایران و نگاه صلح‌طلبانه ایرانیان در طول تاریخ اعلام کرد.

او با تاکید بر این‌که در جهان مسیحیت و حتی کشورهای دیگر آیین‌های مذهبی به ندرت با این شکوه و با این تعداد زائر از کشورهای مختلف برگزار می‌شود، در زمینه اهمیت ثبت این آیین گفت: «برگزاری آیین مذهبی سایر ادیان الهی با حضور پیروان این ادیان از دیگر کشورهای جهان در کشوری مسلمان با امنیت کامل و محیطی امن با همکاری تمامی نهادها و دستگاه‌های دولتی و تلاش برای مرمت و نگهداری بناها و آثار تاریخی این ادیان گواه روشن احترام جمهوری‌اسلامی ایران به پیروان سایر ادیان الهی است.»

معاون میراث فرهنگی کشور ابراز امیدواری کرد که با ثبت این اثر در فهرست میراث جهانی حضور زوار کشورهای مختلف به‌عنوان سفیران فرهنگی و انتقال‌دهندگان پیام صلح‌دوستی ایرانیان و احترام به همه پیروان ادیان ابراهیمی، بیشتر از پیش باشد.

وزیر میراث‌فرهنگی هم ثبت جهانی زیارت تادئوس مقدس را نشان دوستی دیرین ایران و ارمنستان دانست. علی اصغر مونسان گفت: «ثبت جهانی زیارت کلیسای تادئوس مقدس، که همه‌ ساله در مجموعه میراث جهانی قره‌کلیسا برگزار می‌‌شود با هدف پاسداری بیشتر از این آیین مقدس و تقریب بیشتر پیروان ادیان الهی با پیشنهاد مشترک جمهوری اسلامی ایران و ارمنستان محقق شده است.» او با تبریک به تمامی پیروان ادیان الهی ابراز امیدواری کرد که ثبت جهانی این مراسم موجبات پیوند بیشتر جامعه مسلمان و مسیحی ایران و ارمنستان را فراهم کند.

 درباره باداراک

تادئوس در سال چهل میلادی به ارمنستان آمد و به تبلیغ مسیحیت پرداخت و گروه زیادی به آیین مسیح روی آوردند. ساناتروک، پادشاه ارمنستان و ساندخت، دخترش هم همراه این گروه بودند اما کمی که گذشت پادشاه پشیمان شد و دستور داد تا تادئوس، ساندخت و گروه بزرگی که به این دین گرویده بودند را به قتل برسانند. حالا مزار ساندخت، بر فراز تپه‌ای در نزدیکی کلیسای تادئوس قدیس است. مسیحیان ارمنی که در زمان پادشاهی تیرداد، مسیحیت دین رسمی‌شان شد، خاطره شهادت تادئوس و ساندخت را نسل به نسل حفظ کردند. ارامنه کلیسای طاطائوس معتقدند قره‌کلیسا نخستین کلیسایی است که به دستور حواریون مسیح ساخته شده و ارامنه کشورهای مختلف هر سال در روزهای آخر تیر ماه و هفته‌های اول مرداد ماه، همزمان با قتل تادی مقدس و پیروان مسیحی او به قره کلیسا می‌آیند و در طول سه روز مراسم آیینی خود را  برگزار می‌کنند. ایرنا نوشته است که قره‌کلیسا به مناسبت این مراسم مذهبی هر ساله میعادگاه حدود ۵ هزار ارامنه ایران و جهان می شود. افزون بر ارامنه، خانواده‌هایی از آشوریان و به ندرت خانواده‌های مسیحیان کاتولیک هم در این جشن شرکت می‌کنند.

یکی از آداب پسندیده در طول زیارت سه روزه، آیین‌های غسل تعمید کودکان و نوجوانان ارمنی در این کلیسا است. عده‌ای بر این عقیده هستند که تعمید کودکان آن‌ها در نخستین کلیسای حضرت مسیح و محل شهادت حواری آن پیامبر، همراه با خیر و برکت است. گروهی هم فرزندان خود را با نذر و نیت در آنجا غسل تعمید می دهند و به همین خاطر سن غسل تعمید گیرندگان گاه به ۱۵ و ۲۰ سال هم می‌رسد.

روزهای توقف خانواده‌ها در قره کلیسا متفاوت است. رسم این است که سه روز (از اول تا سوم مرداد) باید در آنجا بمانند ولی کسانی که از راه دور می‌آیند، گاهی بیش از سه روز می‌مانند. خانواده‌هایی هم که از شهرهای نزدیک می‌آیند، ممکن است فقط روز دوم آنجا باشند و سپس بازگردند. ارامنه ایران و جهان در این آیین اعمالی چون راز و نیاز به درگاه خداوند، قربانی کردن و غسل تعمید فرزندانشان را به جا می‌آورند و تعداد شرکت‌کنندگان و ملیت‌های آنان نیز متغیر است. آن‌ها بر این عقیده هستند که تعمید فرزندانشان در نخستین کلیسای مسیح و محل شهادت حواری آن حضرت با خیر و برکت همراه است و گروه دیگری نیز فرزندان ۱۵ تا ۲۰ ساله خود را با نذر و نیت در آنجا غسل می‌دهند. در طول این مدت زائران قره ‌کلیسا اعمال خاصی شامل روشن کردن شمع، راز و‌نیاز با خدا و قربانی کردن گوسفندان را به جای می‌آورند و با انجام این اعمال از خداوند بزرگ طلب رحمت و مغفرت می‌کنند.

 درباره سنت‌تادئوس

قره‌کلیسا که بسیاری آن را «قراکلیسا» هم می‌نامند در چالدران آذربایجان غربی، واقع شده و در فهرست میراث جهانی یونسکو هم ثبت شده است. این کلیسا به همراه سنت استپانوس و کلیسای کوچک زُر زُر در سال 2008 در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیدند.

سنت تادئوس از بناهای مذهبی متعلق به ارامنه بوده که در جنوب ماکو و ۲۰ کیلومتری شمال شرقی چالدران در کنار روستایی به همین نام واقع شده است. قره در زبان آذری به معنای «سیاه» است و بعضی معتقدند وجه تسمیه این نام سیاه بودن قسمتی از کلیسا است. ظاهرا ساختمان اصلی کلیسا از سنگ‌های سیاه ساخته شده که پس از بازسازی قسمتی از سنگ ها به وسیله سنگ‌های سفید جایگزین شده است.

سال پیش بیش از ۲ میلیارد و ۵۰۰ میلیون ریال برای مرمت گنبد اصلی کلیسا و مرمت «زاکاریا» و «ساندوخت» در این مکان هزینه شد و درِ اصلی این بنا که سرقت شده بود هم بر اساس آخرین عکس یافته شده از آن بار دیگر احیا و دوباره نصب شد. بنای قره‌کلیسا (کلیسای تاتائوس مقدس) جزء ۹ اثر ثبت شده جهانی ایران و ۲ اثر ثبت شده جهانی آذربایجان‌غربی است و بسیاری از صاحب‌‌نظران آن را قدیمی‌ترین کلیسای جهان می دانند.

پروژه موفق بیابان‌زدایی چین در ایران بومی‌سازی می‌شود

تجربه «کابوکی» در ایران

معاون آبخیزداری امور مراتع و بیابان سازمان جنگل‌ها: راه‌حل برخی از معضلات منابع طبیعی در فناوری شرکت‌های دانش بنیان پیدا می‌شود.

|پیام‌ما| هرچند ایران را به تنوع آب و هوایی و اقلیمی می‌شناسیم اما واقعیت این است که کشور ما روی کمربند خشک جهان قرار دارد و بیابان‌زایی یکی از مهم‌ترین چالش‌ها در این سرزمین خشک و نیمه خشک است. پدیده‌ای که در بخش‌هایی نتیجه عوامل اقلیمی است و در مواردی ثمره عوامل انسانی مثل برداشت بی رویه از سفره‌های آب زیرزمینی، تخریب ناشی از معادن سطحی، قطع کردن درختان و استفاده غیراصولی از مراتع و… در این میان آمارها می‌گویند ایران بیش از دو برابر میانگین نرم جهانی به سمت بیابانی شدن پیش می‌رود و رتبه نخست فرسایش خاک را دارد. با این تفاسیر لزوم به کارگیری روش‌های علمی و اصولی بیابان‌زدایی بیش از هر اقدامی احساس می‌شود. روز گذشته معاون آبخیزداری امور مراتع و بیابان سازمان جنگل‌ها از بومی‌سازی روش چینی‌ها در بیابان‌زدایی خبر داد و گفت این شیوه در دو استان اصفهان و سیستان‌و‌بلوچستان اجرا می‌شود. 

آمار دقیقی از بیابان‌زایی در ایران طی پنجاه سال گذشته وجود ندارد. اما آنچه مسلم است پیشروی بیابان‌ها به مراتع و مناطق شهری رشدی چشمگیر داشته است. صاحب‌نظران محیط‌زیست معتقدند باید برای حل این مسئله و پیشگیری از بروز تبعات جبران‌ناپذیر آن، از فناوری‌های نوین در کنار همیاری جوامع محلی بهره برد و برای بیابان‌زدایی در نقاط بحرانی اقداماتی صورت گیرد.

یکی از پروژه‌های موفق بیابان‌زدایی در دنیا که با توجه به اصول محیط‌زیستی اجرا شده، پروژه «کابوکی» است که با مشارکت سازمان ملل در دشت کابوکی چین اجرا شده است. در این پروژه اراضی بیابانی با استفاده از روش‌هایی، تبدیل به زمین زراعی شده است. در بخشی از این زمین‌ها اهالی «شیرین‌بیان» کشت می‌کنند که استفاده بسیاری در طب سنتی چینی دارد و هنگام رشد به غنی‌سازی خاک صحرا هم کمک می‌کند. تجربه کابوکی ثابت کرد اقدامات در جهت مبارزه با بیابان‌زایی اگر با تکیه بر اصول و با در نظر گرفتن شرایط بومی اجرا شود، می‌تواند نتیجه‌بخش باشد. به گفته پرویز گرشاسبی ایران قرار است این تجربه را به زودی بومی‌سازی کند.

روز گذشته معاون آبخیزداری امور مراتع و بیابان سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور به خبرگزاری ایمنا گفته است: «پروژه کابوکی چین که با کمک بخش خصوصی در زمینه بیابان‌زدایی اقتصادی موفق بوده است، در اصفهان و سیستان‌و‌بلوچستان اجرا و بومی‌سازی می‌شود» اما در عین حال از نتایج تحقیقات و مطالعات متخصصان داخلی هم استفاده می‌شود. پرویز گرشاسبی با بیان این‌که راه حل برخی از معضلات منابع‌طبیعی در فناوری شرکت‌های دانش‌بنیان پیدا می‌شود، گفت: «مطالعات ۱۸ طرح فناورانه را پنج سال پیش به شرکت‌های دانش‌بنیان و محققان پیشنهاد کردیم، آن‌ها ضرورت استفاده از فناوری را در زمینه منابع طبیعی احساس کردند و هم اکنون ۶ پروژه به مرحله تأمین رسیده است و می‌توان از آن‌ها به صورت گسترده استفاده کرد» او با اشاره به رونمایی از این ۶ طرح فناورانه در هفته آینده، گفت: «تاکنون پنج میلیارد تومان برای ۶ پروژه تأمین اعتبار شده است که ۵۰ درصد آن را معاونت علمی و فناوری و ۵۰ درصد دیگر را دستگاه مشارکت کننده پرداخت می‌کند؛ البته صندوق فناوری نیز به شرکت‌های دانش‌بنیان تسهیلات می‌دهد» گرشاسبی درباره جزئیات برخی از این پروژه‌ها گفت: «استفاده از ماسه‌های روان برای تولید مصالح ساختمانی یکی از این پروژه‌ها است که مصالح پیش ساخته از قطعات بتنی فناوری شده است، برخی کشورهای جهان پیشرفت‌هایی در این زمینه داشته‌اند و حتی MDF، موزائیک و سرامیک از ماسه‌های روان تولید شده است. البته طرح بسیار فراتر از این است و تنها بخشی از آن را به فناوری رسانده‌ایم؛ اگر با همکاری وزرات راه‌و‌شهرسازی و تولید‌کنندگان بخش خصوصی بتوان قطعات بتنی را در مناطقی که پدیده طوفان‌های ماسه‌ای وجود دارد، تولید کرد، معضل طوفان گرد‌و‌غبار را به فرصت تبدیل خواهیم کرد»

گرشاسبی می‌گوید: «فناوری دیگری که مورد مطالعه قرار گرفته است الگوی اقتصادی سدهای زیرزمینی است؛ عملیات آبخیزداری که در یک حوضه اجرا می‌شود برای نگهداری، بهره‌برداری و سایر فعالیت‌های اقتصادی از جمله گردشگری، تولید قارچ، پرورش کبک و سایر فعالیت‌های متنوع مورد استفاده قرار می‌گیرد. در پروژه دیگری که مانند اقدامات بیابان‌زدایی است و پژوهشکده آبخیزداری در هندیجان اجرا کرده است. عرصه‌هایی که هیچ درختی در آن استقرار پیدا نمی‌کند، با رواناب و خاکریزهای متناوبی که ایجاد و پخش کردیم خود به خود به یک منطقه پخش سیلاب تبدیل شده است و مراتع منطقه با بذر گیاهان تاب‌آور احیا شده است. از این رو مرتعی که مرتع‌دار به هیچ وجه نمی‌توانست احیا کند و منابع طبیعی نیز به روش سنتی قادر به احیای آن نبود هم اکنون قابل بهره‌برداری شده است. بخش خصوصی و مرتع‌دار در این منطقه به تولید محصول رسیدند. در زمینه جلوگیری از انتشار گرد‌و‌غبار نیز یکی از پروژه‌ها کاشت گون علفی در ترکمن صحرا است که تولید شده و در حال توسعه و تعمیم در مراتع منطقه است.»

معاون آبخیزداری امور مراتع و بیابان سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور به روند طرح شورورزی هم اشاره کرده و گفته است: «استفاده از اراضی شور با نام طرح شورورزی پروژه دیگری است که در مناطقی که به هیچ روشی نمی‌توان کشت و کار کرد، از آب شور برای پرورش برخی از آبزیان شور و جلبک‌ها استفاده شود در این زمینه چندین شرکت دانش‌بنیان در نواحی جنوبی استان خوزستان که بسیاری از اراضی شور هستند، کار کردند.» او با بیان این‌که اراضی شور در کشور در حال گسترش هستند، گفت: «استفاده از تکنولوژی جدید زمین‌های شور را به سمت اقتصادی شدن می‌برد» شورورزی که گرشاسبی به آن اشاره می‌کند فرایندی پیچیده و کاملا علمی است. امروز این روش در دنیا بسیار مورد استقبال قرار گرفته است تا جایی که مطالعاتی در جهت اصلاح نژاد گونه‌های گیاهی با هدف بالا بردن مقاومت گیاه به شوری انجام شده است. 

گرشاسبی می‌گوید: «تحقیقات روی چند پروژه دیگر همچنان ادامه دارد. یکی از آن‌ها استفاده از مالچ رُسی است. نمونه این پروژه در استان اصفهان استفاده شده و در مناطق دیگر نیز آزمایش می‌کنیم که در آینده مالچ‌های سازگار با طبیعت جایگزین مالچ نفتی شود» مالچ‌پاشی یکی از راهکارهایی است که در سال‌های اخیر برای تثبیت کانون‌های گرد‌و‌غبار مورد توجه قرار گرفته است، اما از ابتدا محل چالش بین کارشناسان محیط‌زیست  و مجریان این پروژه‌ بود. در ماه‌های اخیر نیز نظراتی در خصوص سرطان‌زا بودن مالچ‌های نفتی مطرح شده است.

معاون آبخیزداری امور مراتع و بیابان سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور تهیه اطلس‌های موضوعی در کشور و برآورد دقیق فرسایش مجاز در کشور را از دیگر پروژه‌های فناورانه دانست و گفت: «این پروژه‌ها تا سال آینده بهره‌برداری می‌شود؛ البته پیشنهادات جدیدی نیز در دست بررسی است که تا هفت سال آینده به بهره‌برداری می‌رسد.»

گرشاسبی با بیان این‌که بیابان‌زدایی در کشورهای مترقی از جمله چین توسط بخش خصوصی انجام می‌شود، به پروژه کابوکی در چین اشاره کرد و گفت: «در چین دو و نیم میلیون هکتار از یک منطقه توسط ۱۴ سرمایه‌گذار خصوصی چینی بیابان‌زدایی شده است و طرح‌های اقتصادی در آن اجرا شده است در حالی که طوفان و معضلات انتشار گرد‌و‌غبار و شن را نیز رفع کردند. یکی از پروژه‌ها انتقال این تجربه به ایران است؛ یکی از دو استان اصفهان یا سیستان‌و‌بلوچستان برای این امر انتخاب می‌شود و تجربه کابوجی یا کابوکی از چین شمالی با توجه به فرهنگ و سرمایه‌گذار در ایران بومی‌سازی می‌شود که می‌تواند انقلاب بزرگی در زمینه سرمایه‌گذاری بخش خصوصی و غیردولتی در ساماندهی سخت‌ترین اکوسیستم یعنی بیابان باشد. در کشور فکر می‌کنند تنها دولت باید برای طرح‌های بیابان‌زدایی و حفظ منابع طبیعی هزینه کنند و روش‌های ذکر شده این تفکر را تغییر می‌دهد؛ هدف از این فناوری‌ها این است که روش‌های نوین و علمی جایگزین رویکردها و نسخه‌های سنتی در حفظ منابع طبیعی شود، برای مثال واتر‌باکس یا آب‌گلدان مشکلات چندساله ما را در جنگل‌کاری رفع می‌کند. یکی از فناوری‌هایی که بومی‌سازی کردم استفاده از واتر‌جت است که با استفاده از مته آب، درخت در ماسه‌های بادی کاشته می‌شود و ماندگاری آن چندین برابر روش‌های سنتی است و به آبیاری مجدد نیز نیاز ندارد» مجریان پروژه کابوکی معتقدند موفقیت در چنین پروژه‌ای به سه رکن نیاز دارد: مردم محلی، دولت و سرمایه‌گذاری که بر پایه فناوری به پروژه ورود کند.

دبیر کارگروه ملی زلزله وزارت راه و شهرسازی در گفت‌وگو با «پیام ما» خبر داد:

زندگی یک سوم ایرانیان درخانه‌های فاقد اسکلت

خانه‌های بدون اسکلت در سیستان و بلوچستان، هرمزگان، یزد و خراسان جنوبی از بقیه کشور بیشتر است.

30 دقیقه به بامداد پنجشنبه 31 خرداد ماه سال 69، رودبار لرزید. زمین خشمگین 60 ثانیه جابه‌جا شد و 200 هزار واحد مسکونی ویران شدند. 35 هزار نفر کشته شدند و 500 هزار نفر بی‌خانمان. سیزده سال بعد، زمین در بم کرمان 12 ثانیه تکان خورد و از جمعیت شهر تنها یک سوم زنده ماندند و همه خانه‌های شهر یکی پس از دیگری فروریختند. 14 سال پس از آن، ازگله کرمانشاه در ساعت 9 و 48 دقیقه شب لرزید و قصه تخریب گسترده ساختمان‌ها تکرار شد. تجربه سه دهه زمین لرزه در سه دهه کشور نشان داد که خانه‌های ایرانی تابِ لرزش زمین زیر پای خود را ندارند. آمارها می‌گویند حدود 35 میلیون نفر در خانه‌های بدون اسکلت زندگی می‌کنند. خانه‌هایی با مقاومت پایین که اگر سراسر ایران بلرزد چیزی از آن‌ها باقی نمی‌ماند. علی بیت‌اللهی، دبیر کارگروه ملی زلزله وزارت راه و شهرسازی پیشتر گفته بود که 300 هزار خانه بر اثر بروز زلزله تنها در پایتخت فرو می‌ریزند حالا به پیام ما می‌گوید که حدود 10 میلیون خانه در ایران در برابر بلایای طبیعی و به خصوص زلزله مقاومت ندارند و فاقد اسکلت‌اند. او معتقد است که از زمان زلزله رودبار تاکنون برای مقاوم‌سازی خانه‌ها کار چندانی نشده است.

در مهندسی عمران می‌گویند اسکلت ساختمان، حکم پایه برای ایستایی بنا را دارد، یعنی اگر اسکلت باشد، احتمالا ایمنی ساختمان در برابر زلزله بیشتر خواهد بود. دقیقا چه جمعیتی در چنین ساختمان‌هایی سکونت دارند؟

آمار نفوس و مسکن در ایران هر 5 سال یک‌بار انجام می‌شود، آخرین آماری که به طور رسمی وجود دارد برای سال 95 است، دوره‌های آماری ما 5 سال به 5 سال است، الان مثلا در سال 95 که آمار گرفته‌اند و دوباره باید 1400 آمارگیری را تجدید کنند. بنابراین آمار رسمی که ما در اختیار داریم آمار 4 سال پیش است.  در بخش مسکن، آمار به این شکل است که حدود 23 میلیون واحد مسکونی وجود دارد و از این 23 میلیون نزدیک به 10 میلیون واحد اسکلت ندارند، اگر نسبت جمعیت کل کشور را که حدود 80 میلیون است تقسیم بر واحد کنیم نسبتا برای هر واحد حدودا به سه و نیم نفر به طور متوسط تعلق می‌گیرد. این آمار یعنی، نزدیک به 35 میلیون نفر در این واحدهای فاقد اسکلت زندگی می‌کنند.

بیشتر این واحدها 

در کدام استان‌ها قرار دارند؟

از نظر توزیع مکانی استان‌های سیستان‌وبلوچستان، هرمزگان، یزد، خراسان‌جنوبی نسبت به کل واحدهای مسکونی‌شان دارای واحدهای مسکونی فاقد اسکلت بیشتری هستند. از نظر گستره‌های شهری و روستایی نسبت واحدهای فاقد اسکلت در روستاها حدود 3 تا 5 برابر بیشتر از شهر است. به عبارت دیگر در مناطق روستایی ما آسیب پذیری بالاتری در مقابل شهر خواهیم داشت.

این واحدهای فاقد اسکلت مقاومت‌شان تنها در برابر زلزله پایین است؟

ساخت‌و‌سازها معمولا در برابر زلزله طراحی می‌شوند و در مقابل سیل، ساختمان‌ها اگر در مسیل قرار گیرند و در مسیر سیل باشند چه اسکلت داشته باشند و چه فاقد اسکلت باشند در معرض تخریب هستند اما در کشور ما عمدتا در شهرها و روستاها طراحی ساختمان در برابر زلزله است و بقیه مخاطرات خیلی تاثیرگذار نیستند و حتی سیل هم تاثیرگذار نیست. به این علت که مسیل و محل عبور سیل مشخص است پس تخریب به صورت گسترده که حالت واژگونی ساختمان را در پی داشته باشد نداریم و فقط در مورد زلزله این اتفاق می‌افتد.

در 4 سالی که از انتشار این آمار می‌گذرد آیا تعداد خانه‌های اسکلت‌دار بیشتر شده؟

تعداد واحدهای مسکونی فاقد اسکلت به طور متوسط کمتر می‌شود مثلا  برآوردی که من داشتم به ازای هر سال در حدود 200 تا 300 هزار واحد به صورت متوسط تبدیل وضعیت و نوسازی انجام می‌شود یعنی واحدهای اسکلت‌دار بیشتر می‌شود و واحدهای فاقد اسکلت کمتر می‌شود. اما در مواقعی که زلزله رخ می‌دهد مثل زلزله کرمانشاه، گاهی خود همین زلزله باعث می‌شود که ساخت‌و‌ساز ضربتی اسکلت‌دار انجام شود. مثلا در مورد طبس، بم و سرپل ذهاب آمار نشان می‌دهد که به صورت ضربتی ساختمان اسکلت‌دار ساخته شد.

فقط اسکلت‌دار کردن ساختمان در برابر زلزله کفایت می‌کند؟

این که ساختمان اسکلت دارد دال بر مقاومت استاندارد و مناسب نیست ولی در رویکرد اولیه اولین قضاوت شما این است که ساختمان‌هایی که اسکلت ندارند خیلی ضعیف هستند و هر شخصی طبیعتا این را تایید می‌کند. در فاز بعدی باید داخل ساختمان آمد. کاستی معمولا در اجرا و سیستم‌های نظارتی ماست.

 مثلا شما در زلزله در زلزله کرمانشاه که زلزله اخیر تاثیرگذار ما بود مشاهده کردید که ساختمان‌های بتنی کاملا به صورت ساندویچی از جا در آمدند و حالت تخریب کامل پیدا کردند، آن‌ها ساختمان‌های اسکلت‌دار بودند ولی مشاهدات نشان داد که کیفیت بتن‌شان و طراحی و اجرای آن‌ها خوب نبود. ساختمان‌های اسکلت‌دار ممکن است نیاز به مقاوم‌سازی داشته باشد.

مقاوم کردن ساختمان‌ها یکی از اقداماتی است که در سال‌های اخیر اغلب استان‌های ایران تلاش کردند تا آن را در مدارس، بیمارستان‌ها یا واحدهای مسکونی پیاده کنند، برآورد شما چیست؟

به‌جز مدارس که در این زمینه(مقاوم‌سازی) خوب کار کرده است، حتی در مورد بیمارستان‌ها و منازل مسکونی کار خاصی صورت نگرفته است.

به دلیل هزینه‌ها این اتفاق نیفتاده است؟

هزینه بخشی از آن است اما مسایل دیگر هم دخیل است. مثلا در یک بیمارستان تعطیلی عملا معنی ندارد بنابراین آن کار ساخت‌و‌ساز و تعمیرات و… در چنین جایی اصلا امکان‌پذیر نیست. اما در مدارس به دلیل تعطیلات تابستانه یا دو شیفته کردن مدرسه و انتقال موقت دانش‌آموزان به مدرسه‌ای دیگر این کار انجام می‌شود. در مورد ساختمان‌های مسکونی بلند مرتبه و… هم نمی‌شود خانه را تخلیه کرد؛ کار مقاوم‌سازی در اجرا آن‌قدر مشکلات اجرایی دارد که در ساختمان‌های برخی از ادارات دولتی  و مدارس عملا موفقیت زیادی در زمینه مقاوم‌سازی به دست نیامده است.

مقاوم‌سازی به عهده چه کسی است؟

در مورد منازل مسکونی که عمده‌ترین درصد ساختمان‌های ما را تشکیل می‌دهند، مالکیت خصوصی است و اشخاص خودشان باید مقاوم‌سازی کنند و کار دولتی نیست. دولت می‌تواند در رابطه با ادارات دولتی و ساختمان‌های دولتی اقدام کند. در مورد آپارتمان‌ها که به صورت واحدهای مختلف هستند همه مالکان آن روی این موضوع اتفاق نظر پیدا نمی‌کنند. بعضی‌ها مستاجر هستند و خیلی برای مقاوم‌سازی حساسیت ندارند.

در تهران مدت‌هاست که شعار تغییر چهره بافت فرسوده داده می‌شود، آمار بافت فرسوده هر از چندگاهی زیاد می‌شود و عوارض برداشته می‌شود تا شهروندان به مقاوم سازی ترغیب می‌شوند اما عملا اتفاق خاصی رخ نمی‌دهد.

کار روی بافت فرسوده بسیار سخت است مثلا در تهران از حدود 1 میلیون 100 هزار پلاک ساختمانی داریم که نزدیک به 250 هزار پلاک در بافت فرسوده قرار دارد. سالیان سال است که تلاش می‌کنیم چهره این بافت عوض شود ولی می‌بینیم که خیلی تغییرات خاصی رخ نداده است. مثلا فرض کنید 500 واحد مسکونی در یک محله تجمیع شوند و چند بلوک ساختمانی محکم ساخته شود و فضا برای معابر باز باشد. این تجمیع و اتفاق نظر برای ساکنان خیلی سخت است. از طرف دیگر این بافت‌های فرسوده گاهی اصلا ارزش مقاوم سازی ندارند و باید حتما نوسازی شوند. این را هم در نظر بگیرید که برای مقاوم سازی معمولا یک پنجم تا یک سوم هزینه ساخت‌و‌ساز را در بر می‌گیرد.

پس نسبتا هزینه بالایی دارد.

بله. علاوه بر مساله هزینه در مسائل اجرایی هم مشکلات زیادی دارد. این کار معمولا مشکلات اجرایی دارد و مردم خیلی از این مساله استقبال نمی‌کنند. فرض کنید یک ساختمان کلنگی را یک سازنده یا مردم بسازند و منافع اقتصادی هم برای آن‌ها داشته باشد. این کار هم در داخل بافت‌های فرسوده خیلی مشکل است چون این بافت‌های فرسوده ریز دانه هستند و واحدهای خیلی کوچکی هستند( یک طبقه یا دو طبقه) و معمولا ساخت‌و‌ساز در معابر تنگ که گاه دو نفر هم به سختی عبور می‌کنند امکان‌ناپذیر است.

 در مناطق جنوبی تهران چنین کوچه و معابری وجود دارد که ساخت‌و‌ساز در آن‌ها مشکل است. تعدادی از این ساختمان‌ها را نه به دلیل مقاوم‌سازی بلکه به دلیل منافع مالی می‌کوبند و می‌سازند تا یک یا دو واحد آن را بفروشند و تراکم بیشتر می‌شود ولی بافت عوض نمی‌شود. مساله‌ی مدیریت شهری در تهران بیشتر تغییر چهره بافت فرسوده است که یعنی این معابر تنگ، بزرگتر شوند و ماشین‌های امداد بتوانند، امداد رسانی را راحت‌تر انجام دهند.

برگردیم به پرسش اول و کمی کلی‌تر مساله را بنگریم، باتوجه به این‌که ما در کشور زلزله خیزی زندگی می‌کنیم آیا تاکنون از این میزان آوارها درسی گرفتیم؟

ما متاسفانه درس می‌گیریم ولی زود فراموش می‌کنیم، تجربه من در این زمینه زیاد است. در همان روزهای زلزله و چند ماه بعد از زلزله یک هیجان‌های ایجاد می‌شود ولی بعدا فروکش می‌کند و دوباره زندگی مسیر عادی خودش را طی می‌کند. ما از زلزله رودبار که در سال 69 رخ داد تا الان که حدود 30 سال از آن می‌گذرد، شما حساب کنید چند زلزله بزرگ دیگر داشتیم، ولی آیا تغییر قابل ملاحظه و جهشی سراغ داریم؟ خیر. این به دلیل آن مشکلاتی که گفتم معمولا در تهران و سایر شهرستان‌ها اتفاق نیفتاده و رویکرد این است که مثلا یک ساختمان به یک فرسودگی برسد یا این‌که ساکنان آن به دلایل اقتصادی بخواهد تعداد طبقات را زیاد کند؛ اما از نظر بافت، حرکت قابل ملاحظه‌ای مشاهده نمی‌کنیم.

عضو شورای شهر اهواز دلایل آبگرفتگی های اخیر این شهر را تشریح کرد

عقب افتادگی ۱۵ ساله فاضلاب اهواز 

محمد جعفر فلسفی: سال‌های ۹۷ و ۹۸ آبگرفتگی‌های شدیدی داشتیم که باید برای آن چاره‌ای می‌اندیشیدیم اما نهادها مسئولیت را بر دوش یکدیگر انداختند.

|پیام‌ما| باران هربار که می‌بارد امان از شهر اهواز می‌برد. شهر خسته و رنجور بی‌آن‌که بتواند از آمدن باران شادی کند، در آب گل آلودی غرق می‌شود. آب در شهری که سال‌ها درگیر خشکسالی بوده، راهش را به خانه‌ها باز می‌کند، از پستوها داخل می‌آید می‌نشیند در اتاقک‌ها و به قدری می‌ماند تا با همراهی از خانه خارج شود. همراه آب‌های سطحی شهر، فاضلاب است. فاضلاب همیشه خودش را با آب‌های سطحی اهواز ممزوج می‌کند و آلودگی فاضلاب به آب‌های سطحی هم نفوذ پیدا می‌کند. مدیرعامل شبکه آبفای خوزستان اما می‌گوید سیل و آب‌گرفتگی به فاضلاب مربوط نیست و دریچه‌های فاضلاب شهر از این رو باز می‌شوند که بتواند آب سطحی را جمع کنند.  مشکل فاضلاب اهواز اما مشکل امروز و دیروز نیست، مردم خوزستان سال‌هاست که حتی بدون باران هم آب و فاضلابشان در سطح شهر جاری می‌شود و از شنیدن بوی نامطبوع عاصی‌هستند، محمد جعفر فلسفی، یکی از اعضای شورای شهر اهواز اما در یک برنامه آنلاین در اینستاگرام به ابعاد این موضوع پرداخته است. 

محمد‌جعفر فلسفی، رییس کمیسیون عمران شورای شهر اهواز معتقد است که مسئله دفع فاضلاب ۲۰ سال است که در اهواز جدی است و همواره موضوع بحث اهالی رسانه بوده است. او می‌گوید: عوامل زیادی دست به دست هم داد که اکنون شاهد بروز چنین مشکلاتی باشیم، در دوره قبلی ریاست جمهوری قرار بود برای شبکه دفع فاضلاب بودجه‌ای داده شود اما اهواز به صورت جدی دیده نشد. در گذشته تمرکز مسئولان روی تامین آب اهواز بود و دولت‌ها سعی داشتند تنها به مسئله آب نگاه کنند، باید در گذشته برنامه‌ریزی دقیقی می‌شد تا اکنون شاهد بروز چنین مشکلاتی نباشیم.

او در ادامه با اشاره به وضعیت مناطق مختلف اهواز و مثلا منطقه کیان‌شهر گفت: اوضاع کیان‌شهر خوب نیست و بازسازی این منطقه نیز سخت است و از نظر زیرساخت دچار مشکل است باید با برنامه‌ریزی پیش برویم تا این کار در یک مدت طولانی و یا کوتاه به ثمر بنشیند. 

برنامه و اراده‌ای وجود نداشته است که این مشکل حل شود.

شبکه دفع فاضلاب در شهر اما باعث بروز مشکلاتی نظیر مهاجرت مردم شده است، فلسفی می‌گوید: نقصان در شبکه دفع فاضلاب باعث مشکل در ساخت‌و‌ساز می‌شود و مردم را مجبور به مهاجرت می‌کند. دفع آب‌های سطحی نیازمند اقداماتی است که در گذشته باید برنامه‌ریزی می‌شد اما این موضوع به حال خود رها شد. طرحی را برای بهبود وضعیت فعلی داریم که باید به‌روزرسانی کنیم و در دستور کارمان قرار دهیم.

 استراتژی بلند مدت، مشکلات را در آینده حل می‌کند 

استراتژی بلند مدت اما هنوز مشخص نشده است، عضو شورای شهر اهواز معتقد است که مشکلات شهر نشان دهنده یک ضعف است که ضعف اصلی آن مدیریتی است که تنها یک شخص در این موضوع دخیل نبوده است و به صورت کلی کسی بر روی این بخش نظارت نداشته است.  فلسفی می‌گوید: همزمان نمی‌توانیم تمامی مشکلات را حل کنیم بلکه باید با یک استراتژی بلند مدت مشکلات را برطرف کنیم: باید روی هر مسئله تمرکز ویژه‌ای داشته باشیم، برنامه‌ای را طرح کنیم و به دستگاه‌های موجود ارائه دهیم تا این مشکل هرچه زودتر حل شود، اگر استراتژی نداشته باشیم این مشکلات در آینده دور هم حل نمی‌شود. همه مسئولان باید دست در دست هم برای ساماندهی این موضوع تلاش کنند تا شرایط اهواز بهتر شود.

 تا زمان خشکسالی مشکلی وجود نداشت اما با بارش‌های کنونی باعث شده مشکلات در زمینه آب‌های سطحی جدی شود. 

چرا اهواز را آب برداشت؟ 

اهواز اما شبکه آب‌های سطحی ندارد، یکی از دلایلی که هم که شهر همواره درگیر سیل و آب‌گرفتگی می‌شود همین است، اعضای شورای شهر و مدیر عامل شرکت آبفا پیشتر به «پیام‌ما» دلیل آب‌گرفتگی را نبود شبکه آب‌های سطحی می‌دانستند، فلسفی هم معتقد است که شبکه آب‌های سطحی باید از فاضلاب مجزا باشد: شهردارهای قبلی به این موضوع بی توجه نبوده‌اند و برای این موضوع اقداماتی انجام داده‌اند. 

در گذشته جمعیت شهر اهواز کم بوده است که به همین دلیل شبکه‌های ضعیفی ساخته شده است اما اکنون با بالا رفتن جمعیت شاهد این هستیم که شبکه کشش دفع این حجم از فاضلاب را ندارد. اگر از نظرات و توان کسانی که دلسوز هستند در این بخش استفاده شود قطعاً شاهد اتفاقات خوبی برای شهر خواهیم بود.

کیفیت پایین لایروبی‌ها در بعضی مناطق شهر همچنین باعث شده که شبکه‌های موجود کشش لازم برای دفع فاضلاب را نداشته باشند. فلسفی ادامه می‌دهد:  از ابتدا نگران نحوه دفع آب‌های سطحی بودیم و برای بهبود این وضعیت تلاش زیادی انجام دادیم، شبکه‌های موجود کشش لازم را برای دفع فاضلاب ندارد و اگر آب‌های سطحی نیز اضافه شود اتفاقات بدی برای شهر رخ می‌دهد. لایروبی‌ها شده اما کیفیت آن پایین بود و در همه مناطق شهر دنبال نشد.

رئیس کمیسیون عمران، معماری و شهرسازی شورای شهر اعتقاد دیگری هم دارد، فلسفی معتقد است: خروجی‌های فاضلاب به سمت رودخانه کارون می‌رود که این اتفاق اصلاً خوب نیست، در اجرا نیز مشکلاتی وجود دارد و در بخش‌های زیست‌محیطی و میراث‌فرهنگی ما دچار مشکل هستیم و نمی‌توانیم فاضلاب شهر را به بهترین شکل به سمت تصفیه خانه‌ها ببریم.

جملات بعدی محکم‌تر ادا می‌شود: کم‌کاری برخی از مدیران باعث شده که در ۱۵ سال اخیر در این زمینه پیشرفتی نداشته باشیم، باید این کار بر عهده افراد متخصص و دلسوز قرار بگیرد تا با یک برنامه‌ریزی خوب به نتیجه مطلوب برسیم.

اهواز نیازمند طرح‌های ضربتی است 

طرح‌های ضربتی اما می‌تواند مشکل آب‌گرفتگی را حل کند، بسیاری از مسئولان اهوازی این‌طور می‌اندیشند و معتقدند که باید مشکل آب‌گرفتگی را سریع و سیر حل کرد: در سال ۹۷ و ۹۸ آبگرفتگی‌های شدیدی داشتیم که ما باید در سال ۹۷ برای رفع آن چاره می‌اندیشیدیم اما این اتفاق توسط شهرداری انجام نشد و نهادها این مسئولیت را بر دوش یکدیگر قرار دادند و همین موضوعات باعث شد تاکنون دلایل بروز این وضعیت رفع نشود.

 با کمک شهرداری و آبفا مشکلات را جمع‌آوری کردیم و طرحی را با نام طرح ضربتی ارائه دادیم، باید خطی را از محل آبگرفتگی اجرا کنیم تا آب از نقطه‌ای به نقطه دیگر برود اما اگر ایستگاه‌ها با ظرفیت کامل خدمات خود را ارائه نکنند طرح ما دچار مشکل می‌شود.

او این نشست آنلاین به کارایی نداشتن بسیاری از ایستگاه‌ها اشاره کرد: طرح ضربتی قرار بود در ۵۶ نقطه اجرا شود اما در برخی ایستگاه‌ها شاهد کارایی لازم نبودیم و پمپ‌ها دچار مشکل بود و قدرت لازم را برای انتقال آب نداشت که همین موضوعات طرح ما را بی‌ثمر می‌کرد.

پایان این طرح جواب می‌دهد اما در ایستگاه‌ها دچار مشکل هستیم و باید این مسئله را حل کنیم تا مشکل آب گرفتگی به صورت کامل حل شود.

ثبت مشترک نگارگری ایران به همراه ترکیه، جمهوری آذربایجان و ازبکستان در فهرست میراث ناملموس یونسکو

مینیاتور جهانی شد

معاون میراث فرهنگی کشور:  ثبت مینیاتور می‌تواند به‌عنوان محرکی نیرومند در بافت فرهنگ جهانی، ایفای نقش کند.

|پیام ما| پرونده چندملیتی هنر نگارگری (مینیاتور) در پانزدهمین اجلاس کمیته بین‌الدول میراث‌فرهنگی ناملموس یونسکو با کسب رای مثبت داوران این کمیته در فهرست میراث جهانی ناملموس بشری قرار گرفت و جهانی شد. این پرونده عصر دیروز، در روز سوم برگزاری اجلاس به‌صورت مشترک با کشورهای ترکیه، جمهوری آذربایجان و ازبکستان مورد بررسی قرار گرفت و به ثبت جهانی رسید.

 محمدحسن طالبیان، معاون میراث‌فرهنگی کشور در حاشیه برگزاری این اجلاس به میراث‌آریا گفت: «ثبت یک هنر خاص برای یک کشور جایگاه نیاکان مردمان آن کشور را برجسته کرده و نوعی واکنش عاطفی را نسبت به میراث‌فرهنگی و هنری ایجاد خواهد کرد. ثبت هنر نگارگری (مینیاتور) می‌تواند با ارتقای جایگاه منطقه در زمینه تنوع فرهنگی جهان، قدرت تخیل و تأسیس یک هنر منحصر به‌فرد را در آگاهی عمومی جامعه تقویت کند و به‌عنوان محرکی نیرومند در زمین مطالعات هنری در زمینه و بافت فرهنگ جهانی، ایفای نقش کند.» طالبیان این هنر را نوع خاصی از نقاشی عنوان کرد که بر اساس ویژگی‌های فرهنگی، ادبی و الزامات مبتنی بر مواد اولیه از قبیل طلا، نقره، شنگرف و لاجورد و نوع نگاه به جهان، طبیعت و تفسیر آن، در جوامع سنتی شکوفا شده و تا به امروز باقی مانده است.

حالا پس از این سه پرونده «مراسم زیارت کلیسای تادئوس»  به‌صورت مشترک با ارمنستان، «جشن مهرگان» به‌صورت مشترک با تاجیکستان و «هنر ساختن و نواختن عود» به‌صورت مشترک با سوریه روز پنج‌شنبه ( ۲۷ آذر) مورد بررسی اعضای کمیته قرار خواهد گرفت. پانزدهمین کمیته جهانی میراث ناملموس سازمان علمی آموزشی و فرهنگی ملل متحد یونسکو (UNESCO) که به دلیل شیوع بیماری کرونا به صورت مجازی (آنلاین) برگزار می‌شود کار خود را از روز دوشنبه ۲۴ آذر ۹۹ به میزبانی جامائیکا آغاز کرده و به مدت ۶ روز تا ۲۹ آذر ۹۹ (۱۴ تا ۱۹ دسامبر ۲۰۲۰) هر روز به صورت آنلاین از ساعت ۴ تا ۷ بعدازظهر ادامه دارد.

پرونده «مینیاتور» به شکل مشترک با کشورهای ترکیه، آذربایجان و ازبکستان، پرونده «زیارت‌تادئوس مقدس» به‌شکل مشترک با ارمنستان، پرونده «مهارت ساختن و نواختن عود» به‌شکل مشترک با سوریه و پرونده «جشن مهرگان» به‌شکل مشترک با تاجیکستان تدوین و برای ثبت در فهرست میراث جهانی ناملموس یونسکو پیشنهاد شده است. در دومین روز برگزاری این اجلاس، گزارش ادواری اقدامات پاسدارانه جمهوری اسلامی ایران در خصوص دو پرونده نقالی و مهارت سنتی ساخت لنج ایرانی و دریانوردی با آن در خلیج فارس که در فهرست در خطر و نیازمند پاسداری فوری ثبت شده‌اند، مورد بررسی قرار گرفت و تایید شد.

از نقالی و مهارت ساخت لنج پاسداری می‌کنیم

در دومین روز از برگزاری این اجلاس، گزارش ادواری اقدامات پاسدارانه  کشورمان در خصوص دو پرونده  نقالی و مهارت سنتی ساخت لنج ایرانی و دریانوردی با آن در خلیج فارس که در سال‌های گذشته در فهرست میراث در خطر و نیازمند پاسداری فوری ثبت شده‌اند، مورد بررسی قرار گرفت. و در نهایت گزارش ادواری اقدامات پاسدارانه  ایران در این زمینه، عصر سه‌شنبه (۲۵ آذر) مورد تایید اعضای پانزدهمین اجلاس مجازی کمیته بین‌الدول میراث‌فرهنگی ناملموس قرار گرفت. محمدحسن طالبیان، معاون میراث‌فرهنگی کشور عصر روز سه شنبه در اجلاس کمیته جهانی میراث ناملموس، با تشکر از دبیرخانه این اجلاس برای برگزاری موفق این رویداد که به صورت مجازی (آنلاین) برگزار می شود، گفت: «ایران مفتخر است که موفق شده از این عنصر بسیار ارزشمند نقالی، داستان‌گویی ایرانی به عنوان یک عنصر بسیار ارزشمند ایرانی پاسداری کند و به این کار ادامه خواهد داد.»

او در جلسه بررسی گزارش اقدامات پاسدارانه ایران درباره نقالی و مهارت سنتی ساخت لنج و دریانوردی در خلیج‌فارس، گفت: «به پاسداری از این دو میراث ناملموس به عنوان عناصر ارزشمند ایرانی ادامه می‌دهیم.» معاون میراث‌فرهنگی کشور درباره گزارش پرونده مهارت سنتی ساخت لنج ایرانی و دریانوردی با آن در خلیج فارس گفت: «با این کمیته کاملا موافق هستم که باید به تاثیر گردشگری در پاسداری از میراث ناملموس این عنصر ارزشمند توجه بسیار داشت، ما هم توجه بسیاری به این موضوع خاص داریم و خواهیم داشت.» پس از آن، گزارش ادواری ایران مورد تایید اعضای کمیته بین‌الدول میراث‌فرهنگی ناملموس قرار گرفت.

چهار پرونده ایران تا پایان هفته تعیین تکلیف می شود

طالبیان در جریان سفر به استان گلستان گفته بود که با توجه به محدودیت‌های سهمیه‌‌ای یونسکو، این چهار پرونده به شکل مشترک با کشورهای همسایه تدوین شده است تا بتوان از ظرفیت سهمیه مشترک با دیگر کشورها برای ثبت جهانی میراث‌فرهنگی ناملموس کشور بهره­ گرفت. او با اشاره به پیشنهاد ریفر (refer) دو پرونده جشن مهرگان و مهارت ساختن و نواختن عود توضیح داد که «منظور از ریفر کردن پرونده، ارجاع پرونده به اجلاس بعدی یونسکو برای ثبت جهانی است. این پرونده­‌ها به دلیل این‌که به‌شکل مشترک با کشورهای دیگر تنظیم شده، ظاهراً ابهام‌هایی برای کمیته ارزیابی جهانی بر روی نقاط مشترک برگزاری این عناصر فرهنگی در کشورهای تهیه‌کننده پرونده در برداشته، البته ایران به همراه سوریه و تاجیکستان به‌شکل مشترک دفاعیه‌های کارشناسی و فنی خود را ارائه کرده است. طالبیان ابراز امیدواری کرده است با رایزنی‌هایی که در حال انجام است چهار پرونده پیشنهادی ایران ثبت جهانی شود، البته تصمیم نهایی در خصوص این چهار پرونده، به نظر کمیته میراث‌ جهانی ناملموس در این اجلاس باز می‌‌گردد. جمهوری اسلامی ایران از زمان تاسیس کمیته جهانی میراث ناملموس یونسکو در سال ۲۰۰۳ تاکنون ۱۴ اثر به عنوان آثار ناملموس ایران ثبت کرده است و در رتبه هفتم جهان قرار دارد و اکنون هنر نگارگری پانزدهمین میراث هنری و ناملموس ایرانیان است که به جهان معرفی می شود.

آثار ناملموس جهانی ایران

آیین باستانی و کهن نوروز و ردیف‌های موسیقی سنتی ایران در سال ۲۰۰۹-۱۳۸۸، آیین پهلوانی و زورخانه‌ای، هنر نمایشی آیینی تعزیه، مهارت فرش‌بافی کاشان، مهارت فرش‌بافی فارس و موسیقی بخشی‌های خراسان شمالی در سال ۲۰۱۰- ۱۳۸۹، دانش سنتی لنج‌سازی و دریانوردی در خلیج فارس و نقالی، قصه‌گویی اجرایی ایرانی در سال ۲۰۱۱- ۱۳۹۰، آیین قالی‌شویان مشهد اردهال در سال ۲۰۱۲- ۱۳۹۱ تا پیش از آغاز دولت تدبیر و امید در یونسکو به ثبت رسید. 

فرهنگ پخت نان لواش و آیین نوروز (با تکمیل پرونده) برای دومین بار در سال ۲۰۱۶- ۱۳۹۵، هنر ساختن و نواختن کمانچه، چوگان، بازی سوار بر اسب همراه با روایت‌گری و موسیقی در سال ۲۰۱۷-۱۳۹۶ و ساختن و نواختن دو تار ایرانی در سال ۲۰۱۹- ۱۳۹۸ پنج اثر معنوی ایرانیان است که از آغاز فعالیت دولت تدبیر و امید تاکنون در فهرست میراث ناملموس یونسکو به ثبت رسیده‌اند.

درباره کمیته میراث ناملموس

در طول برگزاری این اجلاس مجازی صلاحیت ۴۲ پرونده نامزد قرارگیری در فهرست معرف میراث‌ جهانی ناملموس یونسکو از سوی ۲۴ عضو کمیته میراث ناملموس یونسکو مورد بررسی قرار می‌گیرد. این ۴۲ پرونده از سوی ۴۹ کشور ارائه شده که تعدادی از آن‌ها به صورت مشترک با کشورهای دیگر است.

به گزارش روابط‌عمومی وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی کشورهای سوئیس، فرانسه، امارات‌متحده‌عربی، عمان، الجزایر، موریتانی، مراکش، تونس، چین، مالزی، فرانسه، بلژیک، اندونزی، مالزی، ایتالیا، فرانسه، قزاقستان، قرقیزستان، ترکیه، مالاوی، زیمبابوه، لهستان، بلاروس، عربستان و کویت از جمله کشورهایی هستند که با پرونده‌های مشترک در این اجلاس شرکت کرده‌اند. در پانزدهمین اجلاس مجازی کمیته بین‌الدول میراث‌فرهنگی ناملموس همچنین چهار پیشنهاد برای ثبت اقدامات پاسدارانه خوب از عنصرهای فرهنگی ناملموس کشورهای آلبانی، فرانسه و یونان و یک پیشنهاد مشترک از کشورهای آلمان، اتریش، فرانسه ، نروژ و سوئیس بررسی می‌شود. در طول برگزاری این اجلاس همچنین درخواست کمک بین‌المللی از صندوق میراث‌فرهنگی ناملموس کشورهای جمهوری آفریقای مرکزی، مالاوی و مصر توسط کمیته میراث ناملموس بررسی می‌شود. کمیته داوری این اجلاس با حضور نمایندگانی از کشورهای آذربایجان، بوتسوانا، برزیل، کامرون، چین، ساحل‌عاج، چک، جیبوتی، جامائیکا، ژاپن، قزاقستان، کویت، مراکش، هلند، پاناما، پرو، لهستان، جمهوری کره، روآندا، عربستان سعودی، سریلانکا، سوئد، سوئیس و توگو است. ۱۸۰ کشور عضو کنوانسیون ۲۰۰۳ پاسداری از میراث‌فرهنگی ناملموس هستند و ایران در سال ۱۳۸۴ با تصویب مجلس شورای اسلامی به این کنوانسیون بین‌المللی ملحق و تاکنون موفق به ثبت جهانی ۱۴ عنصر فرهنگی ناملموس کشور در ذیل این کنوانسیون بین‌المللی شده است که به لحاظ رتبه‌بندی در رتبه هفتم دنیا قرار دارد.»