ایران و اس- 300

بهرام امیراحمدیان*
سال‌ها پیش ایران قرارداد خرید موشکهای اس-300 را با روسیه امضا کرد اما بنا به دلایلی ازجمله تحریم‌های هسته‌ای، روسیه از تحویل آنها سر باز زده و ایران نیز از طریق مجامع بین‌المللی خواهان اجرایی شدن آنها شده است. روس‌ها به ادعای شکایت ایران واکنش نشان دادند و اعلام کردند که اگر ایران شکایت خود را پیگیری کند، روسیه در موضع خود نسبت به پرونده هسته‌ای ایران تجدیدنظر خواهد کرد. در حال حاضر که روس‌ها قصد تحویل این سامانه را به ایران دارند و برای تحویل آن شرط می‌گذارند بد نیست بدانیم سامانه‌های ضد اس-300 در دنیا در حال طراحی و فروش است و داشتن اس-300 به این معنی نیست که از تله این سامانه به‌هیچ‌وجه نمی‌توان رد شد. به‌عبارت‌دیگر می‌توان ادعا کرد که کارایی این سیستم مختل شده است. امروزه شرکت‌های ساخت تسلیحات دفاعی با یکدیگر در طراحی و تولید سامانه‌هایی بر ضد یکدیگر و از دور خارج کردن آخرین دستاورد‌های یکدیگر، رقابت دارند. چند روز پیش نیز ایران اعلام کرد که اس-300 بومی ساخت داخل را به ‌زودی آزمایش خواهد کرد. ایران در صنایع موشکی و دفاعی دارای توانایی زیادی است و در صورت نبود چنین سامانه‌هایی مشکلی برای ایران به وجود نمی‌آید. در دورانی که روس‌ها قصد فروش این سامانه را به ایران داشتند، دائما اعلام می‌شد که به‌ زودی غرب با ایران درگیر خواهد شد. روس‌ها می‌خواستند با ایجاد جو روانی، این سامانه را به ایران بفروشند و اکنون باید توجه کرد ایران قدرتمندتر از آن است که روسیه بخواهد دوباره با این حربه با ایران وارد معامله شود. روسیه یک باراعلام می‌کند که این سامانه را تحویل ایران خواهد داد و چند روز بعد اعلام می‌کند که تحویل آن را به تاخیر انداخته است. شتاب روسیه برای فروش این تسهیلات به ایران به این دلیل است که زمانی که تحریم‌ها علیه ایران برداشته شود، این کشور می‌تواند از فناوری‌های به‌روزتری که در دنیا عرضه می‌شود استفاده کند. همچنین زمانی که تحریم‌ها برداشته شود، ایران می‌تواند به بازار گاز اروپا وارد شود و این به نفع روسیه نیست چراکه اگر تحریم‌های ایران برداشته شود، اروپایی‌ها در صنایع نفت و گاز این کشور سرمایه‌گذاری خواهند کرد تا امنیت انرژی خود را بالا ببرند. اگر رابطه ایران با غرب اصلاح شود ایران تنوع فناوری بیشتری خواهد داشت و این به نفع روسیه نیست. در حال حاضر با توجه به توانمندی داخلی نیازی به روسیه نداریم وحتی می‌توانیم صادرات هم داشته باشیم و این روسیه است که به ما احتیاج دارد. بنابراین روسیه با کارت اس-300 به ایران نشان داده که شریک مطمئنی نیست و ایران نباید همه تخم‌مرغ‌های خود را در سبد روسیه قرار دهد. روسیه به دنبال منافع خود است و در مذاکرات لوزان هم نشان داد که حاضر به همکاری با ایران آنطور که ایران انتظار دارد، نیست. چون روس‌ها راضی به اینکه این موفقیت در این حد حاصل شود، نیستند. روسیه نمی‌خواهد یک ایران قدرتمند را در جنوب کشورش شاهد باشد. بر این اساس ایران باید مقتدرانه با روسیه وارد تعامل شود و از منافع خود به بهترین وجه دفاع کند.
* کارشناس مسائل روسیه