اشتغالزایی آماری دولت

مرکز آمار ایران اعلام کرد جمعیت شاغلان ١٥ساله و بیشتر در تابستان امسال ٢٤ میلیون و ٦٨٦ هزار نفر است که نسبت به تابستان پارسال ٩٠٧ هزار نفر افزایش داشته است. همچنین، براساس اعلام این مرکز بررسی نرخ بیکاری افراد ١٥ساله و بیشتر نشان می‌دهد که ٧.٩ درصد از جمعیت فعال کشور بیکار بوده‌اند که این شاخص، نسبت به تابستان ١٤٠١، یک درصد کاهش داشته است. نرخ بیکاری جوانان ١٥ تا ٢٤ ساله نیز حاکی از آن است که ٢٠.١ درصد از فعالان این گروه سنی در تابستان ١٤٠٢بیکار بوده‌اند که کاهش ۲.۹ درصدی نسبت به فصل مشابه سال قبل را نشان می‌دهد. در گروه سنی ١٨ تا ٣٥ ساله نیز ۱۵ درصد از جمعیت فعال این گروه سنی در تابستان امسال بیکار بوده‌اند که نرخ بیکاری آنها نسبت به تابستان ١٤٠١، به میزان ١.٢ درصد کاهش یافته است.
همچنین، مرکز آمار ایران می‌گوید بررسی اشتغال در بخش‌های عمدهٔ اقتصادی نشان می‌دهد که در تابستان ١٤٠٢، بخش خدمات با ٥٠.٥ درصد بیشترین سهم اشتغال را به خود اختصاص داده است و بخش‌های صنعت با ۳۴ درصد و کشاورزی با ١٥.٥ درصد در رده‌های بعد قرار دارند.
باوجوداین، اگرچه بنابر ادعای مرکز آمار میزان بیکاری یک درصد کاهش یافته است، اما نرخ مشارکت اقتصادی تنها ۰.۶ درصد رشد داشته است. نرخ مشارکت اقتصادی از فرمول تعداد افراد فعال در گروه سنی ۱۵ سال و بیشتر به کل افراد این گروه سنی در جامعه است. این نرخ در تابستان پارسال برای کل کشور ۴۱ درصد بوده، اما در تابستان امسال به ۴۱.۶ درصد رسیده است. یعنی باوجود آنکه نرخ رشد مشارکت افراد در فعالیت‌های اقتصادی کمتر از یک درصد است، اما همین میزان باعث شده که بیکاری یک درصد کاهش یابد.

نرخ بیکاری در استان هرمزگان در تابستان ۱۴۰۱ عددی معادل ۲۲.۶ درصد بوده است و در تابستان امسال این عدد به ۱۱.۵ درصد رسیده است. اما نرخ مشارکت اقتصادی در این استان از ۴۰.۹ تابستان پارسال به ۴۱.۵ درصد در تابستان امسال رسیده است

از طرفی با نگاهی به برخی استان‌ها این اعداد کمی عجیب به‌نظر می‌رسند، درحالی‌که توضیحی نیز برای آن ارائه نشده است. به‌عنوان مثال نرخ بیکاری در استان هرمزگان در تابستان ۱۴۰۱ عددی معادل ۲۲.۶ درصد بوده است، در تابستان امسال به ۱۱.۵ درصد رسیده است. اما نرخ مشارکت اقتصادی در این استان از ۴۰.۹ تابستان پارسال به ۴۱.۵ درصد در تابستان امسال رسیده است. نسبت اشتغال این استان که از تقسیم جمعیت شاغل ۱۵ سال به بالا بر کل جمعیت این گروه سنی به دست می‌آید نیز از ۳۱.۷ درصد پارسال به ۳۶.۸ درصد امسال رسیده است.
دربارهٔ نرخ بیکاری در شهرها و روستاها نیز اعداد قابل تاملی در جداول مرکز آمار ایران درج شده است. نرخ بیکاری در مناطق شهری در تابستان امسال نسبت به تابستان پارسال ۰.۸ درصد کاسته شده و در مناطق روستایی نیز این عدد ۱.۸ درصد است. این به‌معنای آن است که در این مدت، فعالیت‌های اقتصادی روستایی از رونق بیشتری نسبت به فعالیت‌های اقتصادی شهری برخوردار بوده‌اند. موضوعی که با توجه به مسائل تأثیرگذاری همچون کمبود منابع آب کمی عجیب به‌نظر می‌رسد.
«محمود کریمی بیرانوند»، معاون توسعهٔ کارآفرینی و اشتغال وزارت کار، روز گذشته دربارهٔ این آمارها گفته است «ایجاد ۹۰۷ هزار شغل از ابتدای سال تاکنون بیانگر آن است که ما به هدف‌گذاری ایجاد یک میلیون شغل در سال ۱۴۰۲ نزدیک شده‌ایم.» او این آمار را «نشانگر پویایی و رونق بازار کار» دانسته است.
آن‌طور که خبرگزاری ایسنا نوشته است، پیش از این وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی دربارهٔ ایجاد اشتغال خالص در کشور گفته بود: «اشتغال خالص به منزلهٔ اشتغال منهای بازنشستگان و کسانی است که بیمهٔ بیکاری می‌گیرند. اگر بیمهٔ بیکاری در سال را ۱۸۰ هزار نفر محاسبه کنیم و بازنشستگان را حدود ۳۰۰ هزار نفر تخمین بزنیم، نزدیک به یک میلیون و ۲۸۰ هزار نفر به روایت مرکز آمار ایران اشتغال ایجاد شده که ۹۰۷ هزار نفر آن اشتغال خالص است.»
گزارش‌ مرکز آمار ایران می‌گوید که میزان اشتغال ناقص از ۹.۲ درصد به ۷.۹ درصد رسیده و سهم اشتغال فارغ‌التحصیلان از کل اشتغال کشور از ۲۶.۵ درصد به ۲۶.۸ درصد افزایش یافته است. نرخ مشارکت اقتصادی زنان نیز از ۱۳.۷ درصد به ۱۴.۶ درصد افزایش یافته و نرخ بیکاری زنان از ۱۷.۲ درصد به ۱۵.۴ درصد کاهش یافته و در مجموع در ۲۱ استان نرخ بیکاری روند کاهشی داشته است.
بااین‌حال مشخص نیست اگر تعریف شاغل بودن همانند گذشته به یک روز کار در هفته تغییر کند، آیا آمارهای بیکاری تغییرات محسوسی خواهند داشت یا خیر.