کاپ۳۰؛ آزمون شجاعت سازمان حفاظت محیط‌زیست

امروز دیگر معلوم نیست سیاستگذار به داده‌ها گوش می‌دهد یا به ترندها.» آنها درباره تبعات توجه زیاد سازمان حفاظت محیط‌زیست نسبت به شبکه‌های اجتماعی هشدار داده و آورده بودند: «وقتی زمین فعالیت به‌جای واقعیت‌ها، «اینستاگرام» باشد، قبیله‌گرایی تشدید می‌شود؛ گروه‌هایی که به‌جای همکاری برای حفاظت، در رقابت برای دیده‌شدن بیشتر هستند.»

این یادداشت چندان که باید و شاید دیده نشد.‌ در مقابل بسیاری نامه شینا انصاری، رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست و درخواست بودجه او برای حضور در اجلاس تغییراقلیم را دست‌به‌دست می‌کردند. اغلب این بازنشرکنندگان نه درکی از محیط‌‌زیست داشتند،‌ نه تغییراقلیم، نه اجلاس و نه چرایی حضور عالی‌ترین مقام محیط‌زیست ایران در آن!

در مقابل هجمه‌های شکل‌گرفته درباره کاپ۳۰ و هیئت چهارنفره سازمان حفاظت محیط‌زیست‌، گروهی از کارشناسان و حفاظتگران از حضور شینا انصاری در این اجلاس حمایت کردند. آنها درباره فرصت‌های حضور در چنین اجلاس‌های نوشتند و گفتند اتفاقاً ایران بایست حضور پررنگ‌تری در این اجلاس می‌داشت،‌ همچنان که جایش در کنگره اتحادیه جهانی حفاظت خالی بود. برای مثال محمدصادق فرهادی‌نیا، جانورشناس و عضو هیئت‌علمی دانشکده علوم‌طبیعی دانشگاه «کنت»، نوشت: «امروز ایراد است که چرا کاپ و اجلاس می‌روند و چرا اینقدر هزینه می‌کنند؟ کاش می‌گفتند چرا چهار نفر کارشناس نفرستادند تا با آخرین اتفاقات و دستاوردهای حفاظتی آشنا شوند؟ ای‌کاش یک پاویونی هم درست می‌کردند که در آن به‌جای آنکه تاکسیدرمی قوچ و جعبه گز به‌عنوان نماینده ایران بگذارند، پروژه گور کویر را معرفی می‌کردند، نه به‌خاطر اینکه جمعیت گورها دارند کم‌کم جان می‌گیرند‌، بلکه میزان کربنی که گورها با خوردن و دفع کردن به زمین بازمی‌گردانند‌، معادل کربن منتشرشده از چندهزار خودروی بی‌کیفیت بازار است. کاش دستاوردهای واقعی‌‌مان در حفظ محیط‌زیست را نشان می‌دادند.»

این روزها که همچنان بحث سفر رئیس سازمان حفاظت محیط‌‌زیست به برزیل داغ است و شبکه‌های اجتماعی هم از آن استقبال می‌کنند،‌ درستی گفته‌های حفاظتگران و کارشناسانی که درباره نقش تعیین‌کننده شبکه‌های اجتماعی هشدار داده بودند، بیشتر آشکار می‌شود. سازمان حفاظت محیط‌زیست ممکن است به هر دلیلی مورد قضاوت و داوری شبکه‌های اجتماعی در سطح گسترده قرار گیرد‌،‌ اما نترسیدن و اقدام‌کردن است که باعث خلق افتخارات برای آن می‌شود؛ همچنان که این اتفاق تاکنون افتاده است. نترسیدن چند مدیر باعث شد الگوی حفاظت مشارکتی در پارک ملی گلستان رغم آنهمه انتقاد پیاده شود و بتواند همین روزها در فهرست یکی از پنج الگوی موفق اتحادیه جهانی حفاظت قرار گیرد. همچنان که نترسیدن و اعطای مجوز قرق‌ها بود که جایزه کل مارخور را برای قرق منصورآباد به همراه آورد یا پافشاری‌های چند مدیر وقت سازمان حفاظت محیط‌‌زیست پس از شکست اولیه باعث موفقیت پروژه احیای گورخر شد.

این روزها می‌گذرد و تب اخبار درباره کاپ 30 فروکش می‌کند، باز کارشناسان می‌مانند و سازمان حفاظت محیط‌زیست،‌ کارشناسانی که نشان داده‌اند اگر سازمان پای حفاظت بایستد حاضرند از اعتبارشان در مقابل موج‌های شکل گرفته در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌ها خرج کنند و یا در شکل حداقلی آن را فرصتی برای تسویه حساب‌های شخصی نبینند. حالا نوبت سازمان حفاظت محیط‌‌زیست است که بدون توجه به حواشی،‌ تصمیم‌های سخت در حوزه حفاظت را بگیرد،‌ نظر منتقدان درباره ترکیب هیات و برنامه‌های چنین سفرهایی را لحاظ کند و با برگزاری نشست‌های خبری ماهانه، پاسخگویی منظمی به رسانه‌ها داشته باشد.