پیام ما؛ رسانه توسعه پایدار ایران

فاتیما انصاری

دانش‌آموخته روابط بین‌الملل

زمین‌های سوخته آمازون، بهای سنگین توسعه صنعتی و تجارت جهانی

خاکسترِ آینده بشر

با هر هکتار جنگل سوخته در آمازون، میلیون‌ها تن کربن آزاد می‌شود و اکوسیستم‌های بی‌نظیر نابود می‌شوند، اما منافع تجاری، این تخریب بی‌رحمانه را همچنان توجیه می‌کنند

29 بهمن 1403، 17:20

در قلب آمازون، جایی که صدای پرندگان جای خود را به خش‌خشِ شعله‌ها داده است، یک پیرزن از قبیله «موندوروکو» با سطلی آب تلاش می‌کند جنگلی را نجات دهد که اجدادش هزاران سال از آن محافظت کردند. این صحنه نمادی از نبردی نابرابر است؛ نبردی که در سال ۲۰۲۲ منجر به نابودی ۱.۵ میلیون هکتار از بزرگترین جنگل بارانی جهان شد. آمازون که ۲۰ درصد اکسیژن زمین و ۱۰ درصد تنوع‌زیستی جهان را تأمین می‌کند، امروز نه به دست طبیعت، بلکه به دست انسان‌ها می‌سوزد.

پشت این شعله‌ها، طمعی جهانی نهفته است. ۸۰ درصد تخریب آمازون برای تولید گوشت گاو و سویا -خوراک دام مزارع صنعتی- صورت می‌گیرد. برخی شرکت‌های چندملیتی مانند کارگیل و GBS با حمایت دولت برزیل، زمین‌های سوخته را برای کشت سویا تصاحب می‌کنند. توافق تجاری مرکوسور بین اتحادیه اروپا و برزیل نیز با تسهیل صادرات گوشت، آتش این فاجعه را دامن زده است. در این میان، قاچاقچیان چوب، درختان سرخچوب (ماهوگانی) را برای تبدیل به مبلمان لوکس اروپایی‌ها قطع می‌کنند. این چرخه ویرانگر، تنها یک هدف دارد: سود بیشتر، به هر قیمتی.

اما تأثیر این آتش‌سوزی‌ها مرزهای برزیل را درمی‌نوردد. آمازون دیگر ریه زمین نیست؛ اکنون به یک «منبع انتشار کربن» تبدیل شده است. براساس گزارش هیئت بین دولتی تغییراقلیم (IPCC)، نابودی کامل این جنگل‌ها دمای زمین را تا ۱.۵ درجه افزایش می‌دهد. این یعنی تشدید سیل‌ها در بنگلادش، خشکسالی در آفریقا و موج‌های گرمایی در اروپا. هم‌زمان، هر دو روزی گونه ناشناخته در آمازون منقرض می‌شود و زندگی ۴۰۰ قبیله بومی -حافظان واقعی جنگل- به خطر می‌افتد. همچنین لاک‌پشت‌های رودخانه‌ای، جگوارها و میلیون‌ها پرنده، قربانیان خاموش این فاجعه‌اند.

در صحنه جهانی، سیاستمداران نقشی متناقض ایفا می‌کنند. «ژایر بولسونارو»، رئیس‌جمهور سابق برزیل، با شعار «برزیل برای برزیلی‌ها»، کشاورزان را به آتش‌زدن جنگل تشویق کرد. «جو بایدن»، رئیس‌جمهور سابق آمریکا، ۲۰ میلیارد دلار کمک برای حفظ آمازون وعده داد، اما این وعده در عمل محقق نشد. از سوی دیگر، چین -واردکننده ۶۰درصد سویای برزیل- حلقه آخر زنجیره تخریب است. این بازی سیاسی، آینده زمین را به مخاطره انداخته است.

اما داستان آمازون هنوز تمام نشده است. در دل این خاکسترها، امید جوانه می‌زند. قبیله کایاپو با استفاده از پهپاد و GPS جنگل‌های خود را پایش می‌کنند. جنبش جهانی #SaveAmazon با ۱۰ میلیون امضا، فشار بر دولت‌ها را افزایش داده است. دانشمندان نیز پروژه‌هایی مانند «بازسازی ۷۳ میلیون هکتار» را برای احیای جنگل آغاز کرده‌اند. حتی شرکت‌هایی مانند پاتاگونیا ۱۰درصد سود خود را به مبارزه با تخریب آمازون اختصاص داده‌اند.

آمازون تنها یک جنگل نیست؛ آینده زمین است. همان‌گونه‌که «چیکو مندز»، فعال فقید محیط‌زیست برزیل، گفت: «در پایان، تنها یک چیز اهمیت دارد: مقاومت، مقاومت، مقاومت.» اگر امروز سکوت کنیم، فردا نه اکسیژنی برای تنفس خواهیم داشت، نه آبی برای نوشیدن. اما هنوز می‌توانیم انتخاب کنیم: حرص یا امید؟

به اشتراک بگذارید:

برچسب ها:

احیای جنگل، تغییراقلیم، قاچاقچیان چوب، کشاورزان، محیط‌زیست