پروژهٔ جدیدی که به رهبری «باغ سلطنتی گیاه‌شناسی بریتانیا» مشهور به «کیو« (Kew) آغاز شده، سعی دارد بخش‌هایی از جهان را مشخص کند که گیاه‌شناسان برای جست‌وجوی گونه‌های کشف‌نشده باید روی این نقاط متمرکز باشند. تخمین‌زده می‌شود که بیش از ۱۰۰ هزار گونهٔ گیاهی کشف‌نشده روی کرهٔ زمین وجود دارند که با توجه به تغییرات گسترده در عرصه‌های طبیعی زمین، اکثر این گونه‌ها در معرض خطر انقراض قرار دارند.
دانشمندان مناطقی متنوع را، از ماداگاسکار گرفته تا بولیوی، در تلاش برای جست‌وجوی سریع گونه‌ها شناسایی کرده‌اند. مطالعهٔ آنها در مجلهٔ «نیو فیتولوژیست» (New Phytologist) منتشر شده است و بر اساس تجزیه‌وتحلیل سال گذشتهٔ محققان کیو، سه‌چهارم از همهٔ گونه‌های گیاهی توصیف‌نشده، احتمالاً در معرض خطر انقراض هستند.
«توصیف علمی» فرایندی است که در آن دانمشندان گونه‌های زندهٔ ناآشنا (اعم از گیاه، جانور، باکتری و…) را بررسی می‌کنند و با توجه به ویژگی‌های ظاهری و ژنتیکی، نزدیکی آن به گونه‌های زنده‌ای که قبلا شناسایی شده‌اند را مشخص می‌کنند و آن را در رده‌بندی مناسب قرار می‌دهند. برای مراجعات بعدی به این گونهٔ تازه کشف‌شده یک اسم به زبان لاتین برای آن انتخاب می‌کنند که منحصر به‌فرد است. همچنین نمونه‌هایی از آن گونه را نیز در مخازن موزه‌ها و مراکز علمی نگه‌داری می‌کنند و مقاله‌ای علمی نیز دربارهٔ شناسایی آن می‌نویسند و منتشر می‌کنند. به این فرایند، توصیف علمی گونه‌های زنده گفته می‌شود.
دانشمندان بر این باورند که این گونه‌های زندهٔ شناسایی‌نشده، می‌توانند سرنخ‌هایی از اکتشافات دارویی، سوخت‌ها یا سایر نوآوری‌های آینده را به‌ارمغان بیاورند.
پروفسور «الکساندر آنتونلی» (Alexandre Antonelli)، مدیر علوم کیو و نویسندهٔ ارشد مقاله، گفته است که هدف این تحقیق کمک به هدف‌گذاری بهتر حفاظت و سرعت‌بخشیدن به سرعت اکتشافات گیاهی است. او همچنین هشدار داده است که با سرعت کم فعلی در شناسایی گونه‌ها، بسیاری از گونه‌ها قبل از اینکه برای علم شناخته شوند، منقرض خواهند شد.
آنتونلی به گاردین گفته است: «قرار است تا پایان این دهه، از ۳۰ درصد مساحت کرهٔ زمین تحت اهداف فعلی سازمان ملل محافظت کنیم. اما با این‌حال نمی‌دانیم باید از کدام مناطق محافظت کنیم، مگر اینکه اطلاعات درستی داشته باشیم.»
او همچنین اضافه کرده: «تحقیقات قبلی نشان داده است که زیست‌شناسان در مستندسازی تنوع‌زیستی کارآمدی خاصی نداشته‌اند. بارها و بارها به همان مکان‌ها بازگشته‌ایم و از مناطقی که ممکن است گونه‌های زیادی را در خود داشته باشند، غفلت کرده‌ایم.»

بیشتر مناطق مورد نظر پژوهشگران در آسیا هستند و این قاره دارای 22 منطقه است که با عنوان «نیاز به تحقیقات بیشتر» شناسایی شده‌اند؛ از جمله جزیرهٔ سوماترا، هیمالیای شرقی، آسام در هند و ویتنام. در آفریقا، استان‌های کیپ ماداگاسکار و آفریقای جنوبی در این فهرست شناسایی شده‌اند و کلمبیا، پرو و ​​جنوب شرقی برزیل مناطقی هستند که در آمریکای جنوبی برجسته شدند.
نکتهٔ جالب آنجاست که تقریباً همهٔ مناطق با مناطقی همپوشانی دارند که قبلاً به‌عنوان «نقاط داغ» (Hot spots) تنوع زیستی شناسایی شده‌اند؛ مناطقی از سیاره که سرشار از حیات هستند اما در معرض نابودی قرار دارند.
دکتر «ساموئل پیرونون» (Samuel Pironon)، مدرس زیست‌شناسی در دانشگاه «کوئین مری» (Queen Mary) لندن که در کیو پژوهشگر افتخاری است نیز در این مقاله به‌عنوان یکی از نویسندگان اصلی مشارکت داشته است. او گفته است: «همهٔ کشورها توافق کرده‌اند که تنوع زیستی، از جمله تنوع زیستی گیاهی را حفظ و احیا کنند. اگر ندانیم در مورد چه گونه‌ای صحبت می‌کنیم یا تنوع زیستی چیست و کجا می‌توانیم آن را بازیابی کنیم، چگونه این کار را انجام دهیم؟»
بسیاری از کشورهایی که این «نقاط تاریک» در آنها قرار گرفته است، ظرفیت محدودی برای شناسایی رسمی گونه‌ها دارند و محققان می‌گویند که امیدوارند این تجزیه‌وتحلیل، الهام‌بخش همکاری‌های آینده بین مؤسسات تحقیقاتی و مردم محلی در سراسر جهان باشد.
به‌دلیل قوانین سختگیرانهٔ بین‌المللی در مورد جابه‌جایی تنوع‌زیستی در سراسر کره زمین و همچنین تهدید بالقوهٔ بقای گونه‌ها، دانشمندان هشدار داده‌اند که عموم مردم نباید به‌شکل سرخود گونه‌ها را جمع‌آوری کنند. با این‌حال گفته‌اند که از گیاهان این مناطق عکس بگیرید و آنها را در سامانهٔ دانش شهروندی به‌اشتراک بگذارند. آنها می‌گویند پلتفرم‌های آنلاین می‌توانند کمک کنند و مشکل را رفع کنند.
پیرونون به گاردین گفته است: «این یک فرصت عالی برای تقویت مشارکت بین دانشمندان و شهروندان است، زیرا پلتفرم‌هایی مانند آی‌نچرالیست (iNaturalist) به هر دو متکی هستند. مردم از چیزهایی که فکر می‌کنند برای بقیهٔ جهان جالب است عکس می‌گیرند و دانشمندان هم به شناسایی آن گونه‌ها کمک می‌کنند.»

منبع:

متن اصلی این گزارش با عنوان Botanists identify 33 global ‘dark spots’ with thousands of unknown plants روز ۱۰ مهرماه در بخش «عصر انقراض» (The age of extinction) روزنامهٔ «گاردین» منتشر شده است.