بایگانی مطالب: جامعه
بر ایران چه گذشت؟
|پیام ما| بعد از گذشت بیش از دو هفته از اعتراضات و اوج گرفتن آن در پنجشنبه و جمعه، ۱۸ و ۱۹ دی، خبرگزاریهای داخلی روزهای شنبه و یکشنبه، ۲۰ و ۲۱ دی را آرامتر گزارش کردند. هنوز آمار دقیقی از کشتهها و آسیبدیدگان این اعتراضات وجود ندارد. هرچند خبرگزاریهای داخلی پیرامون کشتهشدگان نیروهای امنیتی گزارشهای متعددی نوشتند: «تاکنون ۱۰۳ نفر از نیروهای سپاه، بسیج و فراجا در کشور به شهادت رسیدهاند.» آمار دیگری که وجود دارد، خساراتی است که به خانهها و اموال عمومی مانند مساجد، ایستگاهها و ماشینهای آتشنشانی و بانکها در شهرهای مختلف وارد شده. در این گزارش سعیشده جمعبندیای از اتفاقات اخیر ارائه شود.
کسی صدای ما را میشنود؟
|پیام ما| امکان حضور خبرنگاران مستقل در میدان وجود ندارد. کار رسانهها پیش از این هم با وجود سانسور و خط قرمزها، با محدودیت پیش میرفت و اکنون قطعی اینترنت محدودیتها را بیشتر کرده است. تنها چند خبرگزاری داخلی به اخبار بینالمللی دسترسی دارند و روایت موجود درباره بیش از دو هفته اعتراض در سراسر ایران، به گزارشهای همین خبرگزاریها محدود میشود. وبسایتهای روزنامهها و پایگاههای خبری دیگر قابل جستوجو نیستند و اینطورکه به نظر میرسد، دستکم در پنج روز گذشته فقط نهادهای ناظر، خواننده محتوای رسانههای مستقل بودهاند. در شرایطی که تحلیل دقیق وقایع و دسترسی به آمار و دادهها ممکن نیست، «انگار از خبرنگاران میخواهند با دستهای بسته شنا کنند». مسئله مرجعیت رسانه بار دیگر زیر ذرهبین قرار گرفته است.
بگذارید صدای اعتراض پژواک پیدا کند
بیش از دو هفته از آغاز اعتراضها در ایران میگذرد، در این مدت بسیاری از مسئولان سیاسی، قضائی و امنیتی کشور از به رسمیت شناختن این اعتراضها سخن گفته و بر آن تأکید کردهاند. اگرچه این مسئله در گفتار دولتمردان و سایر مقامات سیاسی وجود دارد، اما پرسش این است که در واقعیت حق اعتراض به رسمیت شناخته میشود یا خیر؟ برخی از جامعهشناسان در پاسخ میگویند: «حق اعتراض حق اولیه هر جامعهای است و باید این حق را به رسمیت شناخت و به آن پاسخ مناسب داد.»
توقف هرگونه برخورد خشونتآمیز با کودکان
ادامه قطعی اینترنت، قطعشدن ارسال پیامکها و مختلشدن تماسهای تلفنی در شبها، بیخبری را بیشتر کرده است. فقط در خبرگزاریهای رسمی از بازداشت و دستگیری عدهای خبر داده شده، اما بهطور دقیق تعداد آنها مشخص نیست. در میان همین اخبار هم وضعیت تعداد نوجوانان بازداشتی نامشخص است؛ نوجوانانی که در ناآرامیهای سالهای گذشته هم شاهد دستگیری و بازداشت آنان بودهایم. پیش از قطعی اینترنت سراسری کشور نام چندتن از بازداشتشدگان نوجوان در فضای مجازی منتشر شد، اما با ادامه قطعی اینترنت خبر بیشتری از وضعیت آنها منتشر نشده است. هفته گذشته ۲۴ انجمن فعال حقوق کودک بیانیهای را مبنیبر رعایت حقوق کودکان و نوجوانان بازداشتی و لزوم توقف فوری هرگونه برخورد خشونتآمیز با آنان امضا کرده بودند و قرار بود برخی از آنان پیگیر وضعیت این نوجوانان باشند. اما حالا چند انجمن به «پیام ما» میگویند قطعی اینترنت این کار را دشوار کرده است. «صالح نقرهکار»، وکیل پایه یک دادگستری، به «پیام ما» توضیح میدهد بهدلیل فعالنبودن اتحادیه کارگروه حقوق بشر «اسکودا» (اتحادیه سراسری کانونهای وکلای دادگستری ایران) اکنون مراجعه این انجمنها به اسکودا برای پیگیری، ناممکن است و آنها میتوانند از طریق دادستانیها و دادسراهای سراسر کشور موضوع را پیگیری کنند.
بیمارستان نمیتواند به مجروح «نه» بگوید
دو هفته از آغاز اعتراضات در کشور میگذرد که با گسترش دامنه و تغییر شکل آن، بسیاری از معترضان، نیروهای امنیتی و رهگذران، مصدوم شدهاند و نیاز به خدمات درمانی پیدا کردهاند. همزمان شنیدهها و گزارشهایی از عدم پذیرش مجروحان در برخی بیمارستانها یا ممانعت از مراجعه به این مراکز وجود دارد. «حسین کرمانپور»، سخنگوی وزارت بهداشت، به «پیام ما» میگوید: «وزارت بهداشت هیچ گزارشی در این رابطه دریافت نکرده است. ضمن اینکه هیچ بیمارستانی نمیتواند به مجروح و بیمار اورژانسی «نه» بگوید.»
بار قطعی اینترنت بر شانههای مردم
چهار روز پس از قطعی سراسری اینترنت بینالمللی، مردم فقط به سایت داخلی بر بستر «اینترنت ملی» دسترسی دارند. ارسال پیامک هنوز ممکن نیست، قطعی شبانه آنتنهای تلفن همراه ادامه یافته و پیامرسانهای بومی همچنان اختلال دارند. در شرایطی که اینترنت جهانی در انحصار ۹ سایت و خبرگزاری داخلی است، روزنامهها و پایگاههای خبری بهسختی فعالیت خود را ادامه میدهند و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات به پیگیریهای «پیام ما» درباره این وضعیت پاسخ نمیدهد.
پریشانی روح ازدسترفته
سال ۱۴۰۱ با شروع تجمعات و اعتراضات، نام دهه هشتادیها زیاد شنیده شد و نسلهای قبلتر، آنان را صدای خود میخواندند. حالا این روزها با گذشتن بیش از دو هفته از اعتراضات و ناآرامیها در کشور، باز هم چهرههایی نوجوان در میان مردم دیده میشوند. روزهای گذشته هم شهروندان پیامکهایی مبنیبر توصیه به خانوادهها برای مراقبت از نوجوانان خود دریافت کردند و در این پیامکها هشدار به «تصمیم قاطع بر عدم مماشات» داده شد. در این روزها سؤال اینجاست که فارغ از هر گروه و طیفی که فراخوان به حضور نوجوانان میدهد، باز کردن پای آنان به سیاست چه تبعاتی دارد و در این شرایط ملتهب چطور میتوان مراقب آنان بود؟
بیخبری
«مامان من خوبم، نگران نباش، ما همه خوبیم، تهرانیم و اتفاقی برای ما نیفتاده.» این پیام را بسیاری از مادرهای ایرانی در زمان جنگ با واسطه برای بچههایشان فرستادند؛ بچههایی که آن سوی دنیا دلشان مثل سیر و سرکه میجوشید که مبادا اتفاقی برای عزیزانشان در ایران افتاده باشد. این روزها اضطراب هست، نگرانی هست، اما همه کانالهای ارتباطی بسته است. آنها که خارج از ایران هستند، با هر تماسی که میگیرند، انگار به مغاک پرتاب میشوند. مادرها، پدرها، خواهرها، برادرها در دسترس نیستند که بگویند حالشان چطور است. همه خطوط ارتباطی از بین رفته، آنها گیر افتادهاند در تاریکی مطلق!
معترضان را در آغوش بگیرید
تداوم خاموشی
سومین روز خاموشی اینترنت در سراسر ایران سپری شده است. روزهای پنجشنبه و جمعه (۱۸ و ۱۹ دی) همزمان با اعتراضات، حتی «اینترنت ملی» هم قطع بود. اکنون اینترنت داخلی، آخرین نخ ارتباطی مردم با یکدیگر است. در شرایط قطعی شبکه جهانی، در روزهای گذشته پروازها مختل شد و در حال حاضر با قطعی تمامی دیتاسنترها، کسبوکارهای وابسته به اینترنت تعطیل و سرویسهای خدمات آنلاین و حتی پیامرسانهای داخلی درگیر اختلال شدیدند. وزارت ارتباطات و فناوری روز جمعه در اطلاعیهای اعلام کرد قطعی اینترنت از سوی «مراجع امنیتی ذیصلاح» و بهعلت «شرایط پیشآمده در کشور» اعمال شده و «وزارت ارتباطات مجدانه درحال پیگیری برقراری ارتباطات و از سرگیری خدمات مذکور است». طبق این اطلاعیه قرار بود «نتایج اقدامات» برای برقراری ارتباط «متعاقباً اطلاعرسانی شود»، اما بهجز اتصال اینترنت ملی، تغییر دیگری رخ نداده است.
