سومین دورۀ جشنوارۀ جایزۀ ملی وجدان محیط‌زیست در کسب‌وکار، با مشارکت معاونت گردشگری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی و حمایت دستگاه‌های فرابخشی حوزۀ محیط‌زیست و انتخاب برترین‌های محیط‌زیست، یکشنبه هشتم مهرماه ۱۴۰۳ برگزار خواهد شد. دبیر کمیتۀ ملی طبیعت‌گردی کشور در گفت و گو با «پیام ما» با اشاره به محوریت گردشگری سبز در این دوره از نشان ملی وجدان محیط‌زیست از سهم ۹درصدی صنعت گردشگری در گرمایش جهانی، گفت.

ناترازی برق در شروع دولت رئیسی، ۱۲ هزار مگاوات بود و اکنون در بهترین حالت، ۱۶ هزار مگاوات. پیامک‌های وقت‌وبی‌وقت کمپین «باانرژی» راهی از پیش نبرده و مدیرعامل توانیر، چند روز پیش اعلام کرد که امسال از مرز ۸۰ هزار مگاوات هم عبور می‌کنیم تا به ۲۰ هزار مگاوات ناترازی برسیم. رئیس هیئت‌مدیرۀ اتحادیۀ شرکت‌های تولیدکنندۀ برق، با قاطعیت عدم‌النفع ۱۵۰ هزار میلیارد تومانی امسال را تا پایان پیک تابستان به‌دلیل خاموشی‌ها تأیید کرده است. پیش‌بینی‌ شده با ادامۀ رویه (سالی ۳ تا ۸ درصد رشد مصرف) طی ۱۰ سال آینده، ناترازی برق به ۳۷ هزار مگاوات و به میزان یک‌سوم برق مصرفی کشور برسد. «پیام ما» در این گزارش برای کسب راهکاریی برای برون‌رفت دولت پزشکیان از این ناترازی شدید برق، به سراغ کارشناسان انرژی رفته است.

زمانی که پس از چند سال کشمکش، صندوق ملی محیط‌زیست در دولت «حسن روحانی» کار خود را آغاز کرد، قرار بود سرمایهٔ آن صرف راه‌اندازی بسیاری از طرح‌ها و پروژه‌های محیط‌زیستی کشور خصوصاً در بخش خصوصی شود. در چند سال گذشته، این صندوق که سرمایه‌ای یک‌هزار میلیارد تومانی در یکی از بانک‌های کشور دارد، توانسته بود تسهیلاتی برای برخی طرح‌ها و پروژه‌ها فراهم کند. اما در اواخر اردیبهشت، خبر برکناری مدیرعامل این صندوق و انتصاب فردی دیگر که پیش از این هیچ نشانی از او در موضوع محیط‌زیست نبود، در بحبوحهٔ اخبار انتخابات زودهنگام ریاست‌جمهوری گم شد. اما در همین ماه‌ها، خبری از اعطای تسهیلات به طرح‌ها و پروژه‌ها به‌ چشم نمی‌خورد. طرحی برای انتقال سرمایهٔ صندوق به بانکی دیگری در دست پیگیری است و مدیر عامل جدید، انتصاباتی که چارچوب قوانین و مقررات نیستند را انجام داده است؛ تغییراتی که به‌ نظر می‌رسد در دقیقهٔ ۹۰ دولت نیمه‌تمام سیزدهم، باعجله درحال انجامند.

حتماً شما هم وقتی به اینستاگرام سر می‌زنید، با انبوه دایرکت‌هایی پر از «میم»‌های مختلف مواجه می‌شوید که دوستانتان برایتان ارسال کرده‌اند؛ تصاویری طنز که در فضای مجازی با نوشته‌هایی برای توصیف یک رفتار، تصویر و موقعیت، به‌سرعت دست‌به‌دست می‌شوند. اما آیا تابه‌حال فکر کرده‌اید که انتشار بعضی از این میم‌ها، می‌تواند به محیط‌‌زیست آسیب برساند؟

وقتی از «صدیقه ترابی» دعوت کردم تا به عنوان یکی از نامزدهای وزارت نیرو به «پیام ما» بیاید تا گفت‌وگو کنیم، با تردید پذیرفت. ترابی یکی از نامزدهای نهایی کمیته نیرو برای معرفی به رییس جمهوری بود اما با این‌حال به نظر می رسید که تحت تاثیر فضایی که حول این وزارتخانه شکل گرفته بود چندان امیدوار نبود که از موانع پیش روی زنان عبور کند. تردید او ناشی از فضایی بود که در دو سه هفته اخیر برای این وزارتخانه شکل گرفته است. تکرار این جمله که «اداره وزارت نیرو دشوار است و خیلی مردانه است. باید مردی توانمند وزیر شود که بتواند ناترازی آب و برق را رفع کند.» ادعایی که روشن نیست چگونه مطرح و ترویج شده است. او از سال ۷۹ در بدنه وزارت نیرو در سمت‌های مختلفی خدمت کرده و در دوره وزارت رضا اردکانیان، مدیرکل دفتر آب و آبفای این وزارتخانه بود. او در دوره مسئولیتش حتی از زبان منتقدانش به عنوان مدیری منضبط و باسواد شناخته می‌شود. او که دانش آموختهٔ دکتری عمران آب دانشگاه صنعتی امیرکبیر است در سال‌های گذشته برای اصلاح الگوی مدیریت منابع آب در ایران تلاش فراوانی کرده است. او اکنون به این نتیجه رسیده که اصلاح ناترازی در آب و برق نیازمند اتخاذ رویکردی کلان در حوزه توسعه در سطح کلان است و با بخشی‌نگری نمی‌توان کاری از پیش برد.

المپیک ۲۰۲۴ پاریس به‌عنوان سبزترین دورهٔ بازی‌های المپیک به‌ ثبت رسیده و آن را اولین بازی‌های ورزشی سازگار با توافقنامهٔ اقلیمی پاریس نامیده‌اند. صحبت از «بازی‌های سبز» به سال ۲۰۲۱ برمی‌گردد. در آن زمان، کمیتهٔ سازماندهی بازی‌های المپیک (OCOG) به‌دنبال هدف بلندپروازانهٔ کاهش گازهای گلخانه‌ای منتشرشده در جریان بازی‌های المپیک و همچنین تلاش برای ترسیب گازهای گلخانه‌ای جو بود که از این طریق رویای «المپیک کربن-خنثی» یا همان «صفر خالص کربن» را دنبال کند. اما کمی بعد و بدون سروصدا، اشاره به صفر خالص کربن در بازی‌های المپیک حذف شد و دیگر صحبتی از آن به‌ میان نیامد.

جهان امروز جهان فناوری است و این شعار نیست. آب یکی از مهم‌ترین چالش‌های کشور که زندگی بیش از هشتاد میلیون شهروند ایرانی با آن گره خورده است، اما چندان با تکنولوژی آشنا نشده است. گواه این موضوع استفاده از روش‌های قدیمی ذخیرۀ آب، بی‌توجهی به بازچرخانی، اجرای سنتی طرح‌های آبخیزداری و آبخوان‌داری، ضعف در کشاورزی سنتی، کارآمد نکردن آن و بسیاری مانند آن است. این مسئله نه فقط در مورد آب، بلکه در سایر بخش‌های انرژی کشور نیز قابل ردگیری است؛ چه اینکه برق کشور نیز از همین چالش رنج می‌برد و به‌رغم تبلیغات گستردۀ دولتی، هیچ راه‌حل عملی‌ای برای کاهش ناترازی برق در کشور به اجرا نرسیده است. این‌بار کارشناسان از ضرورت به‌روزرسانی دانش آب و انرژی و «فناور» کردن مدیریت این بخش می‌گویند.

در دنیای امروز که با چالش‌های جدی محیط‌زیستی مواجه هستیم، آموزش محیط‌زیست به‌عنوان یکی از ابزارهای کلیدی برای مقابله با این مسائل اهمیت بسیاری پیدا کرده است. تغییر اقلیمی، کاهش منابع طبیعی، آلودگی هوا و آب و از بین رفتن تنوع‌زیستی تنها بخشی از مشکلاتی هستند که نیازمند توجه و اقدام فوری هستند. آموزش‌های محیط‌زیستی نه‌تنها به دانش‌آموزان کمک می‌کنند تا آگاهی بیشتری دربارۀ مسائل محیط‍‌زیستی کسب کنند، بلکه آن‌ها را به انجام اقدامات عملی و مؤثر در حفاظت از محیط‌زیست ترغیب می‌کنند. ضرورت برخورد با بحران‌های اکولوژیکی نیازمند رویکردهای آموزشی نوآورانه است. آموزش محیطی نقش کلیدی در شکل‌دهی به نگرش‌ها و رفتارهایی دارد که پایداری و حفظ محیط‌زیست را تأیید می‌کند. این نوع آموزش‌ها می‌توانند به کودکان و نوجوانان کمک کنند تا اهمیت حفاظت از منابع طبیعی و زندگی پایدار را درک کنند و مهارت‌ها و دانش لازم برای مواجهه با چالش‌های محیط‌زیستی را کسب کنند.