تنها دو حزب دموکرات و جمهوری‌خواه در انتخابات ریاست جمهوری در آمریکا حضور ندارند‌، نامزدهای دیگری هم هستند که حتی اگر رئیس‌جمهور نشوند، می‌توانند بر نتیجه انتخابات اثرگذار باشند؛ «جیل الن استین»، پزشک فارغ‌التحصیل هاروارد و کنشگر آمریکایی و نامزد حزب سبز ایالات متحده آمریکا در انتخابات سال ۲۰۲۴ یکی از آنها است. تغییراقلیم و مسئله فلسطین مسائلی هستند که استین بر آنها تمرکز کرده و باعث نگرانی دموکرات‌ها شده است.

|پیام ما| یک گزارش جدید نشان می‌دهد جمهوری آذربایجان، میزبان بیست‌ونهمین اجلاس جهانی متعاهدین کنوانسیون تغییراقلیم (کاپ ۲۹) در دههٔ آینده شاهد افزایش چشمگیر تولید سوخت‌های فسیلی خواهد بود. نویسندگان این گزارش می‌گویند مذاکرات مهم اقلیمی نباید تحت نظارت «کسانی که علاقهٔ خاصی به وابسته نگه‌داشتن جهان به سوخت‌های فسیلی دارند»، انجام شود. آنها در گزارش خود علاوه‌بر موضوعات اقتصادی و تلاش برای تولید و فروش سوخت‌های فسیلی بیشتر، به مواردی از نقض حقوق بشر توسط دولت «الهام عالی‌اف» در این کشور نیز اشاره کرده‌اند و از میزبانی جمهوری آذربایجان در کاپ ۲۹ ابراز نگرانی کرده‌اند.

پیام ما| دفتر مطالعات زیربنایی (گروه محیط‌زیست) مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی در روزهای اخیر گزارشی با عنوان «ارزیابی جایگاه محیط‌زیستی ایران در شاخص‌های بین‌المللی» منتشر کرده و در آن جایگاه ایران را بررسی کرده است. این درحالی‌است که بنابر این گزارش، به‌دلیل کمبود داده‌های متقن و عدم شفافیت، صحت‌سنجی نمره‌دهی‌های انجام‌شده در شاخص‌های بین‌المللی با استفاده از داده‌های ملی مقدور نیست و در این شرایط انتظار می‌رود سازمان حفاظت محیط‌زیست با همکاری دستگاه‌های اجرایی و نظارتی نسبت به رصد مستمر وضعیت محیط‌زیستی کشور با استفاده از شــاخص‌های کّمی و سنجش‌پذیر در قالب گزارش‌های سالیانه شفاف اقدام کند. هرچند جایگاه ایران طی سال‌های متمادی شاهد تنزل بسیاری در شاخص‌های محیط‌زیستی بوده، اما این رتبه امسال به نسبت دو سال گذشته بهبود یافته و از رتبه ۱۳۳ در سال ۲۰۲۲ به ۱۱۲ ارتقا پیدا کرده است.

«سال آینده با قطعی برق بیشتری در بخش صنایع و خانگی روبه‌رو خواهیم بود، همچنین با کسری گاز هم روبه‌رو هستیم و براین‌اساس توسعه نیروگاه‌های فسیلی مسیر درستی نیست.» این بخشی از سخنان عضو کمیسیون صنایع مجلس شورای اسلامی است.

شهریور امسال شاخص مدیران خرید پنجمین کاهش متوالی و رکود در تولید را ثبت کرد. تداوم مشکل قطعی برق در کنار قطعی گاز در زمستان، مخل رشد صنعت شده است. وزیر نیرو فرصت آزمون‌وخطا ندارد، دولت چهاردهم ناگزیر به توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر است. بخش خصوصی بر طبل واردات گسترده پنل‌های خورشیدی می‌کوبد و انجمن سازندگان و تأمین‌کنندگان کالا و خدمات انرژی‌های تجدیدپذیر(ساتکا) معتقد است دولت باید به‌سمت کوچک‌مقیاس‌ها رود، راهی که آلمان در پیش گرفته و با ظرفیت‌های ۵، ۱۰، ۲۰، ۵۰، ۱۰۰، ۲۰۰ و ۵۰۰ کیلووات به ظرفیت سالانه ۱۴ هزار مگاوات نیروگاه خورشیدی رسیده است.

انرژی‌های تجدیدپذیر به‌عنوان یکی از ارکان اصلی توسعه پایدار و کاهش آثار تغییراقلیم شناخته می‌شوند. این درحالی‌است که حوزه تجدیدپذیرها در ایران به‌دلیل کمبود سرمایه‌گذاری‌های لازم با چالش‌های جدی مواجه است. نگرانی از بازگشت سرمایه و عدم وجود مشوق‌های کافی، موجب شده است بخش خصوصی تمایل کمتری به سرمایه‌گذاری در این بخش داشته باشد. دراین‌ارتباط با «پیام باقری»، نایب‌رئیس اتاق بازرگانی ایران، به گفت‌وگو پرداخته‌ایم. او در این مصاحبه چالش‌ها و فرصت‌های موجود برای بخش خصوصی در حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر را مورد بررسی قرار داده و بر ضرورت همکاری میان دولت و بخش خصوصی تأکید کرده است.

رشد جمعیت جهان و پیشرفت تکنولوژی موجب افزایش استفاده از سوخت‌های فسیلی شده اما این سوخت‌ها بسیار زودتر از آنکه تقاضای جهان را پاسخ دهند، تمام خواهند شد. کمبود انرژی از چالش‌های مهم جهان در ۵۰ سال آینده است و همین، نیاز به انرژی جایگزین و نو را ضروری ساخته. از میان انواع انرژی‌های جایگزین، انرژی حاصل از خورشید به دلیل رایگان بودن، کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای، جلوگیری از افزایش دمای زمین و کاستن از آلودگی هوا از بهترین گزینه‌های در دسترس جهان است. این، برای ایران که در میان مدارهای ۲۵ تا ۴۰ درجه عرض شمالی قرار گرفته و به لحاظ دریافت انرژی خورشیدی در بالاترین رده‌ در میان سایر نقاط دنیا قرار دارد موقعیت ویژه‌ای ساخته است. میزان تابش خورشیدی در ایران بین ۱۸۰۰ تا ۲۲۰۰ کیلووات‌ساعت بر مترمربع در سال تخمین زده شده که بالاتر از میزان میانگین جهانی است. همچنین میانگین سالانه بیش از ۲۸۰ روز آفتابی گزارش شده هم فرصت بیشتری در این زمینه برای ایران فراهم آورده. بااین‌همه بخشندگی خورشید، ما چقدر از این انرژی استفاده می‌کنیم؟ به گفته کارشناسان بسیار کمتر از آنچه که باید. با وجود دسترسی بالا به انرژی پاک خورشید، ایران ۱/۷ درصد کربن‌دی‌اکسید جهان را تولید می‌کند و جزو ۱۰ کشور اول دنیا در مصرف انرژی‌های فسیلی و بزرگ‌ترین انتشاردهنده کربن‌دی‌اکسید در خاورمیانه است. سهم نیروگاه‌های تجدیدپذیر که نیروگاه‌های خورشیدی بخشی از آن به شمار می‌رود در ظرفیت تولید برق کشور، تنها ۱/۱ درصد است. چرا بهره‌برداری از انرژی‌های تجدیدپذیر مورد غفلت قرار گرفته و موانع کجاست؟ قوانین در این زمینه چقدر پاسخگو و الزام‌آور است و چه اقدامات قانونی باید برای توسعه انرژی‌های پاک انجام شود؟ مصطفی نخعی عضو کمیسیون انرژی مجلس یازدهم شورای اسلامی، سخنگوی این کمیسیون و ناظر شورای‌عالی انرژی کشور در گفت‌وگوی زیر به این سوالات پاسخ داده است.

کشور به گلوگاه تأمین سوخت رسیده است؛ کمبود برق به کمبود گاز دامن زده. در زمستان ۶۰ تا۷۰ روز گاز پتروشیمی‌ها و فولادی‌ها قطع می‌شود تا گاز منازل و خوراک نیروگاه‌های حرارتی تأمین شود. ۲۰ هزار مگاوات کسری برق امسال در پیک مصرف عدد کمی نیست؛ به‌اندازه مصرف دو کشور است. پیش‌بینی می‌شود میزان ناترازی در سال آینده ۲۵ هزار مگاوات باشد. اتاق بازرگانی به‌عنوان پارلمان بخش خصوصی برای عبور از گرداب ناترازی بهره‌مندی از انرژی خورشیدی‌ را توصیه می‌کند. «آرش نجفی»، رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران، در گفت‌وگو با «پیام ما» از طرحی خبر می‌دهد که بر مبنای آن با مشارکت صنایع ظرف دو سال نیروگاه‌هایی احداث ‌شود که تا ۱۲ هزار مگاوات برق از طریق انرژی خورشیدی تأمین شود؛ این میزان برابر یک‌سوم مصرف برق صنایع است.