بایگانی مطالب برچسب: آثار تاریخی
بهرهبرداری از «خانه زینتالملک» در اوج فرسودگی
|پیام ما| تعداد قابلتوجهی از بناهای تاریخی در اختیار نهادها و دستگاههای دولتی قرار دارند. فارغ از تمام مسائل و مشکلاتی که این امر بهدنبال دارد، در بسیاری موارد بهرهبرداری از این آثار بر حفاظت و مرمت آنها ارجحیت پیدا میکند. همین مسئله منجر به تخریب تدریجی بنا میشود و هر روز که میگذرد، هزینه نجات آن افزایش پیدا میکند. «خانه تاریخی زینتالملک» شیراز، یکی از مصادیق این موضوع است. بنایی قاجاری که دانشگاه شیراز مالک آن است، بلیت ورودی برای بازدید دارد و بخشهایی از آن اجاره داده شده است؛ اما بنا شرایط نامناسبی دارد و گویی به حال خود رها شده است. بهگفته معاون میراثفرهنگی استان فارس، با وجود مکاتبات و پیگیریهای مکرر میراثفرهنگی، هنوز از سوی مالک و بهرهبردار آن اقدام مؤثری برای مرمت و حفاظت انجام نشده و این درحالیاست که قانون، مسئولیت نگهداری چنین آثاری را برعهده همان دستگاهها گذاشته است.
حراج دیوار صفوی
چیزی حدود ۲۱ سال از زمان کشف رسمی باقیمانده حصار ۵۰۰ساله طهماسبی در دل بازار تهران و درست چند قدمی دروازه محمدیه یا همان اعدام سابق میگذرد؛ سازهای تاریخی که مغازهدارهای قلب بافت تاریخی تهران، نهتنها به آن رحم نکردهاند، بلکه بهمرور در حال حذف تدریجی این بخش از تهران قدیم هستند. حالا نهتنها از دیوار کاهگلی صفویها فقط چند وجب باقی مانده، بلکه منارههای دروازه محمدیه که بدنه پایینی آنها روزی جزو جدارههای این مغازهها بودند، اکنون باعث افزایش مساحت آنها شده و مغازهداران تا آخرین آجرهای منارهها را سوراخ کرده و به عمق دیوارها نفوذ کردهاند.
تاریخ اصفهان در میانه راه رها نمیشود
بازدید میدانی «محمدابراهیم زارعی»، رئیس پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگری، از گذر تاریخی کمرزرین در اصفهان، بار دیگر یکی از جدیترین پرسشهای میراثفرهنگی شهری در ایران را مطرح کرد: با محوطههای باستانی که ناگهان از دل پروژههای عمرانی سر برمیآورند، چه باید کرد؟ آیا شهر معاصر تاب پذیرش گذشته خود را دارد یا همچنان راه سادهتر، پوشاندن، توقف و عبور است؟
میآیند، خراب میکنند، میروند
تخریب بدون هراس بنای ثبتی در قلب پایتخت
|پیام ما| «عمارت امینلشکر» یکی از بناهای شاخص باقیمانده از عصر قاجار در محله عودلاجان در روز روشن در قلب بافت تاریخی تهران تخریب شد. میراثفرهنگی و شهرداری تهران در حالی نسبت به این موضوع ابراز بیاطلاعی میکنند که سالهاست فعالان میراثفرهنگی درباره وضعیت این بنای ثبتملیشده و تخریب تعمدی و تدریجی آن هشدار میدهند، اما انفعال و مماشات این دو نهاد که یکی مالک بخشی از بنا و دیگری متولی حفاظت از آن بهعنوان یک اثر ملی است، تا جایی پیش رفت که ماشینهای تخریب با خیالی آسوده در روز میانی هفته، آن را تخریب کردند. فعالان میراثفرهنگی با تشکیل کارزاری، خواهان پیگیری قضائی موضوع و مجازات تمامی عاملان و بانیان این تخریب هستند. شهرداری تهران و میراثفرهنگی از پیگیری حقوقی میگویند. اما پیشینه موضوع حقایق دیگری را بیان میکند. این تخریب محک دیگری برای ضمانت اجرای قوانین حوزه میراثفرهنگی است. آیا متخلفان مجازات خواهند شد؟ آیا طبق قانون بنا عینبهعین بازسازی میشود؟ تجربه تا امروز نشان داده که پاسخ تمام این سؤالات منفی است.
گورستان تاریخی زیر پتک اوقاف
|پیام ما| اولین بار نیست که قبور تاریخی «گورستان ابنبابویه» زیر سنگهای صیقلخورده بیهویت پنهان میشوند و سنگقبرهای تاریخی سرنوشتی نامعلوم پیدا میکنند. پیشازاین، بارها در قالب طرحها و پروژههای مختلف این مجموعه شاهد تخریب هویت تاریخیاش بوده است. در آخرین مورد شهریور امسال محوطهسازی در ضلع جنوبشرقی این مجموعه و محدوده مزار غلامرضا تختی خبرساز شد. اداره میراثفرهنگی شهرری اعلام کرد دستور توقف پروژه را در عرصه این اثر ثبت ملی صادر کرده است. تصاویر جدید اما نشان میدهد این پروژه متوقف نشده، بلکه بخش دیگری از این گورستان تاریخی تخریب و تسطیح و تعداد زیادی از سنگقبرها خرد شده و از بین رفته است.
موزه یا قتلگاه سازهای «صبا»؟
در خانه پلاک ۹۴ خیابان ظهیرالاسلام همیشه بسته است. خانهای که برای «ابوالحسن صبا»، هنرمند برجسته تاریخ موسیقی ایران، بود و همسرش آن را در دهه ۵۰ تبدیل به موزه کرد و جزو اولین خانههای تهران شد که کارکرد موزه به خود میگیرد. اما در بر همین پاشنه نچرخید و این موزه با فرازونشیبهای زیادی همراه شد. اوایل دهه ۸۰ زمانی که «علی مرادخانی» عهدهدار مدیریت مرکز موسیقی وزارت فرهنگ بود، مرمت و بازسازی خانه صبا با مسئولیت «رضا موسوی» انجام شد، اما بعد از رفتن مرادخانی از وزارت ارشاد، این خانه شد روحی سرگردان میان ساختمانهای دیگر؛ با دری بسته که کسی نمیداند داخلش چه میگذرد و چه بر سر وسایل آمده و نیامده؛ هرچند که مدیر روابطعمومی دفتر امور موسیقی وزارت فرهنگ به «پیام ما» میگوید بهدنبال تخصیص اعتبار برای بازسازی و بازگشایی موزه هستند. به مناسبت ۲۹ آذرماه و سالروز درگذشت ابوالحسن صبا مروری داشتیم بر سرنوشت این موزه و چرایی تعطیلی آن.
ابتذال شر و زوال میراث
میراث فرهنگی و طبیعی ایران بازتابی گرانمایه و ماندگار از خلاقیت و همزیستی مسالمتآمیز انسان ایرانی با جهان پیرامون خویش است که در طول اعصار مختلف جلوههای تحسینبرانگیز آن در هنر، معماری و صنعت و بسیاری از آیینها و مناسک بومی تجسم پیدا کرده. در سالهای اخیر این عرصه راهبردی و بسیار ارزشمند با چالشها و تخریبهای مختلفی مواجه شده و در سطوح مختلف خرد و کلان آسیبهای بعضاً غیر قابل بازگشتی متحمل شده است. از تخریب بافتهای تاریخی گرفته تا پاکتراشی تپهها و محوطههای تاریخی، آتشسوزی و جنگلخواری، مرمت غیراصولی شاهکارهای معماری و تعرض به عرصه و حرایم آثار ملی و جهانی فرهنگی و طبیعی از جمله مصداقهای این وضعیت خطرناک و مهلک به شمار میروند. اما پرسشی که در این میان پیش میآید، این است که چرا چنین وضعیتی بهشکل فراگیر پدید آمده و اینگونه افسارگسیخته سرمایههای تاریخی، طبیعی و فرهنگی ایران را در معرض نیستی قرار داده است؟
