افزایش شتابان قیمت خوراکی‌ها در روزهای پایانی سال در کنار بلاتکلیفی مزد ۱۴۰۵، معادله معیشت را به مرحله هشدار رسانده است؛ هزینه تأمین حداقل‌های تغذیه‌ای از توان بسیاری از خانوارها پیشی گرفته و خطر گسترش ناامنی غذایی بیش از هر زمان دیگری جدی شده است. اگرچه هنوز رقم رسمی سبد معیشت اعلام نشده است، برخی گزارش‌های غیررسمی از رقم ۶۵ میلیون تومانی می‌گویند؛ رقمی که با حداقل‌های دستمزد فاصله چندبرابری دارد. این درحالی‌است که به‌گفته یک نماینده مجلس، الگوهای استاندارد تغذیه تابع تورم نیست و باید این موضوع را دولت و نهادهای حمایتی مد نظر قرار دهند.

«تقریباً همه زن‌های اطرافم با ریزش مو درگیرن و با خون‌ریزی‌های عجیب و غریب قاعدگی.» این پست توسط یک کاربر در شبکه اجتماعی «ایکس» تا لحظه نوشتن این گزارش سه هزار و ۸۲۵ لایک دریافت کرده، بیش از ۸۹ هزار نفر آن را دیده، ۱۲۵ نفر آن را بازنشر کرده و بیش از ۷۰ زن هم کامنت گذاشته‌ و از تجربه خودشان نوشته‌اند،‌ اینکه آنها هم در بدنشان شاهد تغییراتی هستند که تا حال تجربه نکرده بودند. یک مرد هم پیامی‌ گذاشته و نوشته همسرش چنین وضعیتی را این روزها تجربه می‌کند.

بحران جهانی آب دیگر یک هشدار دور نیست، بلکه واقعیتی جاری و ملموس برای میلیاردها انسان است. امروزه بیش از دو میلیارد نفر با کمبود شدید آب مواجه‌اند. در این میان، تجارت جهانی محصولات کشاورزی در نقش یکی از مهم‌ترین عوامل پنهان تشدید بحران عمل می‌کند. گزارش «نابرابری آب در تجارت جهانی کشاورزی» نشان می‌دهد زمانی که کشوری محصولاتی مانند گندم یا برنج وارد می‌کند، درواقع «آب مجازی» مصرف‌شده در فرایند تولید را نیز از کشور مبدأ دریافت می‌‌کند. اگرچه این جریان پنهان آب در نگاه نخست راهکاری برای مدیریت منابع به نظر می‌رسد، در عمل به بازتولید نابرابری جهانی دامن می‌زند. ایران نیز از جمله کشورهایی است که توانسته بخشی از کمبود آب خود را با واردات محصولات کشاورزی جبران کند. اما این به‌ آن معنی نیست که تجارت آب مجازی توانسته ایران را از کمبود آب و خشکسالی برهاند یا نابرابری دسترسی به آب بین مراکز شهرها و حاشیه‌ها را جبران کند.

در چند قدمی مسجدجامع عتیق اصفهان، جایی که تاریخ ایران لایه‌لایه بر آجر و گچ و کاشی نشسته است. مجموعه‌ای از خانه‌های تاریخی نفس‌های آخر را می‌کشند. خانه‌هایی که با نام «مجموعه خانه‌های ابواسحاقیه» ثبت ملی شده‌اند، اما ثبت‌شدنشان نه‌تنها سپر حفاظتی مؤثری برایشان نساخته، بلکه به‌گفته فعالان میراث‌فرهنگی، در عمل تغییری در وضعیت بحرانی آنها ایجاد نکرده است.

مدیرعامل پتروشیمی ایلام از هزینه‌کرد بیش از ۶۰ میلیارد تومان در حوزه مسئولیت اجتماعی خبر می‌دهد (رقمی که بیش از شش برابر بودجه مصوب این بخش اعلام شده) و هم‌زمان تأکید می‌کند شرکت با زیان انباشته سنگین، بدهی‌های ارزی و ریالی و مشمولیت ماده ۱۴۱ روبه‌روست. تناقضی که این پرسش را پیش می‌کشد: آیا این هزینه‌ها در چارچوب یک برنامه شفاف و پایدار تعریف شده‌اند یا با مجموعه‌ای از پرداخت‌های پراکنده مواجه‌ایم که هنوز گزارش مستند و قابل‌سنجشی از اثرگذاری آنها منتشر نشده است؟

وقتی اعتراضات دی‌ماه آغاز شد، شبکه‌های اجتماعی هنوز میدان اصلی خبر بودند، اما با قطع سراسری اینترنت از ۱۸ دی، ایران در سکوت ارتباطی فرو رفت و روایت‌های شخصی کاربران دیگر امکان گردش نداشت. در این خلأ از یک‌سو صداوسیما روایت رسمی خود را بازگو کرد و از سوی دیگر، تلویزیون‌های ماهواره‌ای ماجرا را تصویر کردند. از ۸ بهمن که اینترنت در وضعیتی ناپایدار و پراختلال در دسترس قرار گرفته، شبکه‌های اجتماعی صحنه بازخوانی دو شب خون‌بار و سوگواری جمعی برای هزاران کشته‌اند. در جریان این اعتراضات به عکس یک دهه گذشته، شبکه‌های اجتماعی نقش متفاوتی داشتند و کاربران در نبود امکان شبکه‌سازی از طریق اینترنت، برای خبر گرفتن راهی دیگر را طی کردند.

تصور کنید چند ماه برای گرفتن حقوق معوقه‌تان دوندگی کرده‌اید؛ جلسه رفته‌اید، مدارک بارگذاری کرده‌اید و منتظر رأی نهایی بوده‌اید تا شاید شب عید بخشی از مشکلات زندگی‌تان حل شود. ناگهان به شما می‌گویند همه‌چیز از بین رفته و باید از اول شکایت ثبت کنید. در روزهای قطعی اینترنت در بیستم دی‌‌ماه در جواب کارگران می‌گفتند سامانه جامع روابط کار دچار اختلال شده و بعد در اوایل بهمن‌ماه گفتند از دسترس خارج شده و تمامی اطلاعات آن از بین رفته است. برای درک بهتر مشکل قطعی سامانه جامع روابط کار «مریم زنده‌دل»، وکیل دادگستری و متخصص دعاوی کار، در گفت‌وگویی با «پیام ما» می‌گوید: «این دقیقاً مانند آن است که یک روز به مردمی که در دادگستری پرونده دارند، اعلام شود سامانه ثنا از بین رفته. این عمق فاجعه‌ای است که رخ داده و بخش بزرگی از آسیب آن متوجه کارگران شده است.» باوجوداین، هنوز توضیح رسمی و شفافی درباره علت این اختلال ارائه نشده، اطلاع‌رسانی در این زمینه در رسانه‌‌های دولتی ضعیف بوده و عده زیادی از کارگران ممکن است حتی هنوز نفهمیده باشند سایت از دسترس خارج شده و همچنان منتظر ارسال پیامک برای ادامه مسیر دادرسی خود باشند.