«به پرونده دسترسی نداریم.» این جمله را «حسن آقاخانی»، وکیل «محمدامین بیگلری»، «یاسر رجایی‌فر» و «شهاب زهدی»، متهمان اعتراضات دی‌ماه که در معرض اعدام قرار دارند، چند بار تکرار می‌کند. او می‌گوید رأی ۱۸ بهمن و برای هفت نفر در این پرونده صادر شده. آنها وکلایی تسخیری داشته‌اند. این وکلا اعتراض زده‌اند، اما بعد از آنکه او و همکار دیگرش وکالت پرونده برای سه متهم را برعهده گرفته‌اند، از دسترسی به پرونده محروم‌اند و همین، کار را برای آنها سخت کرده است. حالا درخواست آنها از قوه قضائیه این است که امکان مشاهده پرونده برای آنها ممکن شود تا بتوانند براساس شواهد موجود به دفاع از موکلانشان بپردازند.

در روزهایی که مردم ایران با تعلیق درباره آینده کشور و تورمی افسارگسیخته مواجه‌ا‌ند و امسال برای دومین‌بار محدودیت دسترسی به اینترنت بین‌الملل را تجربه کرده‌اند، نمایندگان مجلس شورای اسلامی به‌دنبال تقنین طرحی برای اعمال محدودیت‌های جدید در فضای مجازی هستند. طرح «قانون حمایت و رسیدگی به تخلفات حوزه صوت و تصویر فراگیر در فضای مجازی» در آبان‌ماه امسال و بی‌سروصدا اعلام وصول شد و اگرچه از آن با عنوان سامان‌دهی فعالیت‌های صوتی و تصویری در فضای مجازی یاد می‌شود، اما نگاهی به جزئیات طرح نشان می‌دهد هرگونه تولید محتوای صوتی و تصویری نیاز به مجوز از «صداوسیما» دارد و قرار است تمام اختیارات به این نهاد واگذار شود تا نقش ناظر و رقیب را هم‌زمان بازی کند. طرحی که از همان ابتدای کلیدخوردنش گفته شد به‌نوعی نسخه به‌روزرسانی‌شده طرح «صیانت» مجلس یازدهم است و حالا بسیاری از آن با عنوان «صیانت ۲» یاد می‌کنند. «افشین عزیزی»، کارشناس حقوق رسانه و وکیل دادگستری، در گفت‌وگو با «پیام ما» جزئیات این طرح را واکاوی می‌کند و از مخدوش‌شدن مرز میان ناظر و رقیب به‌دنبال اجرایی‌شدن آن می‌گوید.

پس از وقایع دی‌ماه فضای اجتماعی ایران به نظر می‌رسد بیش از قبل قطبی است. در چنین فضایی، تضادهای ساختاری، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی بیش از اختلاف‌نظرهای سیاسی یا عقیدتی پر‌رنگ‌تر به نظر می‌رسند. «احمد بخارایی»، جامعه‌شناس، با هشدار نسبت به تعمیق شکاف‌های اجتماعی از فرسایش سرمایه اجتماعی، کاهش مشارکت سیاسی و افت اعتماد عمومی به‌عنوان نشانه‌های یک جامعه قطبی‌شده یاد می‌کند؛ جامعه‌ای که به‌گفته او، به‌جای حرکت دیالکتیکی به‌سوی حل تعارض‌ها، در چرخه‌ای از کینه، بی‌اعتمادی و ناامیدی گرفتار شده است.

|پیام ما| تعطیلات فروردین را می‌توان مهم‌ترین فصل سفر عمومی و معتبرترین شاخص برای سنجش حال‌وهوای گردشگری داخلی دانست. فصلی که قشر متوسط فرصتی برای فاصله گرفتن از روزمرگی پیدا می‌کند و هر تغییری در رفتار سفر ایرانیان، پیش از هر زمان دیگری در این مقطع خود را نشان می‌دهد. مرکز پژوهش‌های مجلس سال گذشته در گزارشی اعلام کرده بود با تضعیف وضعیت معیشتی خانوارها، الگوی سفرهای نوروزی به‌سمت کاهش مدت اقامت، حذف هزینه‌های جانبی و حتی حذف کامل سفر تغییر کرده است. حالا پس از سالی پرالتهاب و تلخ و با شدت گرفتن تورم و بالا رفتن بی‌سابقه هزینه‌های زندگی و مشکلات معیشتی مردم، داده‌های یکی از پلتفرم‌های رزرو آنلاین اقامتگاه و روایت‌های میدانی فعالان گردشگری نشان می‌دهد نوروز پیش رو متأثر از وقایع و شرایط اقتصادی امسال است. سفر و به‌طورکلی بخش گردشگری وضعیت چندان امیدوارکننده‌ای ندارد. جامعه هنوز از آسیب‌های جنگ و ناآرامی‌ها و وقایع سال ۱۴۰۴ بیرون نیامده و به نظر می‌رسد سایه حوادث امسال همچنان بر گردشگری سنگینی خواهد کرد.

پس از وقایع دی‌ماه، جامعه وارد یک نوع استیصال شده است. دلایل این وضعیت به‌گفته «حسین ایمانی جاجرمی»، ناشی از هم‌زمانی بحران‌های اقتصادی، سیاسی و اجتماعی اخیر است و چشم‌انداز روشنی از بهبود آن دیده نمی‌شود. این استیصال موجب کاهش مشارکت، بی‌تفاوتی نسبت به سرنوشت کشور و فرسایش سرمایه اجتماعی شده است.

درباره ننوشتن و سکوت

داده‌های جهانی نشان می‌دهد اکثر مردم برای اقدام جدی دولت‌ها علیه گرمایش زمین توافق دارند، ولی دهه‌ها همکاری سیستماتیک صنایع بزرگ کربنی و پلتفرم‌های دیجیتال تصویری منزوی و ناتوان از این اکثریت ساخته است. CAAD که ائتلافی بین‌المللی برای مقابله با اطلاعات نادرست اقلیمی است، در گزارشی فاش می‌کند که چگونه صنعت سوخت‌های فسیلی، به‌رغم آگاهی کامل از فجایع اقلیمی از سال ۱۹۵۹، آگاهانه به‌جای تغییر مدل کسب‌وکار، به مهندسی یک «واقعیت اجتماعی کاذب» روی آورده است تا با استفاده از الگوریتم‌های پیچیده شبکه‌های اجتماعی، همبستگی جهانی را فلج و اراده سیاسی برای تغییر را سلب کند.

دیاسپورای ایرانی یا همان مهاجران مقیم نقاط مختلف جهان یک‌بار دیگر نقشی مهم در تاریخ اجتماعی ایران یافته‌اند. شاید از منظر سیاسی بتوان گردهمایی اخیر دیاسپورای ایرانی در شهر مونیخ را قلیل انگاشت، اما از منظر جامعه‌شناسی هر گلوله برفی به‌دلیل ویژگی پویایش باید مورد توجه قرار گیرد.

|پیام ما| حتی در غیاب بمباران، واژه‌هایی مانند «تشدید تنش» و «جنگ قریب‌الوقوع» احساس تهدید را زنده نگه می‌دارند و اضطرابی آرام‌ناشدنی را تغذیه می‌کنند. در هفته‌های اخیر و هم‌زمان با تشدید لحن تهدیدآمیز میان ایالات متحده و ایران، بار دیگر احتمال تشدید نظامی در منطقه مطرح شده و بسیاری در وضعیت انتظار و تعلیق به سر می‌برند تا ببینند این تحولات چگونه ممکن است بر زندگی روزمره‌شان تأثیر بگذارد.

شناخت نسبت میان خلاقیت و نوآوری یکی از مباحث بنیادین در فهم جایگاه این دو مفهوم در فرهنگ، تمدن و تاریخ زیست‌ فرهنگی ایران است. این نسبت، نه یک بحث انتزاعی یا تزئینی، بلکه یکی از ستون‌های اصلی دوام اجتماعی و توان بقا در سرزمینی بوده که در طول تاریخ با ده‌ها تهدید طبیعی، محیطی و انسانی روبه‌رو شده است.