بایگانی مطالب : اقتصاد
اعداد فاجعهبار تجدیدپذیرها
باوجود موقعیت ویژه ایران برای بهرهمندی از انرژی خورشیدی، بادی و انواع انرژیهای پاک، سهم واقعی تجدیدپذیرها در تأمین برق کشور حدود ۰.۷ درصد است. دولت چهاردهم اکنون با افزایش ۵۳ درصدی قیمت خرید تضمینی برق خورشیدی در آغاز سال ۱۴۰۴، قصد دارد سرمایهگذاری در این بخش را ارتقا دهد و عقبماندگی خود از برنامه هفتم توسعه را جبران کند، نرخهایی که البته هنوز اختلاف فاحشی با نرخ معاملات حقیقی انجامشده در بورس اوراق بهادار دارند. این عقبماندگی در شرایطی است که معاون برنامهریزی و نوآوری ساتبا از افزایش ۲۰ هزار مگاواتی صدور پروانه جدید ساخت نیروگاههای تجدیدپذیر از ابتدای دولت خبر داده است پروانههایی که فقط صادر شدهاند و هنوز یکبیستم آنها هم عملیاتی نشده است.
جواهر زمینشناسی در تهدید گردشگری بیضابطه
نوروز ۱۴۰۴، سالی پرترافیک برای میراث فرهنگی ایران بود. نوروزی که مردم ترجیح دادند بهجای دیدوبازدیدهای بعد از افطار در ماه رمضان، عیدانه خود را در سفر باشند. اما در کنار اشتیاق به سفرهای نوروزی، آسیبهای بسیاری هم به اماکن تاریخی، طبیعی و محیطزیستی وارد شد که یکی از آنها موضوع خاکهای رنگین جزیره هرمز بود. خطر برداشت غیرمجاز این خاکهای رنگی تا جایی ادامه پیدا کرد که دلسوزان محیطزیست اقدام به راهاندازی کارزاری برای برگرداندن خاک هرمز، کردند تا شاید این خاک به خانهاش بازگردد و آرایش خاک سرخ در بهترین شرایط اصلاح شود. «احمد نادعلیان»، هنرمند سرشناس حوزه تجسمی که سالها در زمینه فرهنگسازی و خدمت به بومیان این منطقه فعالیت داشته، جزیره هرمز را «بهشت زمینشناسان» میداند و به «پیام ما» میگوید: «انگار عادت کردیم در دورهای نگران حیاتوحش و حیوانهایی مثل آهو و یوزپلنگ ایرانی باشیم و در روزگاری هم مثل امروز به یغما رفتن خاک هرمز را فریاد کنیم.»
توزیع ناعادلانه خاموشیها
|پیامما| نايبرئیس کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی در گفتوگو با پیام ما عنوان کرده است که علاوهبر شروع زودهنگام و بدون اطلاع قبلی خاموشیهایی که از نیمه فروردین در سراسر کشور اعمال میشود، موضوع توزیع ناعادلانه خاموشیها میان تهران و سایر استانها نارضایتی شهروندان سراسر کشور را افزایش داده است. بهگفته «رمضانعلی سنگدوینی»، این کمیسیون از شهروندان در نقاط مختلف کشور گزارشهای متعددی دریافت کرده است که از قطعیهای مکرر، بدون اطلاعرسانی قبلی و با مدتزمان طولانی خبر میدهد که عملاً زندگی روزانه، کسبوکارها و خدمات عمومی را مختل کرده است. او تأکید کرده است «تبعیض آشکار در توزیع خاموشیها میان تهران و دیگر مناطق کشور» یک چالش است و ادامه این وضعیت، بهویژه با نزدیکی به فصل گرما، میتواند به یک بحران اجتماعی گسترده تبدیل شود؛ بحرانی که پیشزمینه آن بیتدبیری در مدیریت انرژی و کمکاری در توسعه زیرساختهای نوین برق است.
انگیزههای پنهان طرح ادغام وزارت نیرو
با وجود اینکه دولت ممنوعیتهای مشخصی برای جلوگیری از ایجاد سازمانها و وزارتخانههای جدید و ادغامهای این دستگاهها وضع کرده است، اما مجلس شورای اسلامی طرحی با موضوع «ادغام وزارت نیرو در دو سازمان حفاظت محیطزیست و ایجاد وزارت آب و محیطزیست و ادغام بخش برق این وزارتخانه با وزارت نفت» را اعلام وصول کرده است. این درحالیاست که این طرح یکبار در سال ۱۳۹۷ در مجلس شورای اسلامی رد شد. حالا کارشناسان موافق و مخالف آن بسیار هستند، اما در میان همه نظرهای موافق و مخالف هشدارهای جدی وجود دارد. نخستین هشدار مربوط به بخش برق است که میگوید وزارت نفت فاقد درک انرژیهای نو و غیرفسیلی است و وزارت احتمالی انرژی میتواند در بخشهای مختلفش دارای تناقض بالا باشد. دومین هشدار مهم مربوط به ایجاد وزارت آب و محیطزیست است. برخی کارشناسان بر این باورند که مجلس با این اقدام نفوذ و فشار خود بر این سازمان را که با همه انتقادهای واردشده عملکردی مستقل در حوزه وظایف خود دارد، افزایش میدهد و عملاً آنچه نشانه گرفته شده، استقلال سازمان حفاظت محیطزیست است.
نوروز سرد صنایعدستی در داغی دلار
نوروز همواره یکی از اصلیترین فصلهای فروش برای فعالان صنایعدستی در سراسر کشور بوده است. اما نوروز ۱۴۰۴ با آنچه انتظار میرفت، فاصلهای چشمگیر داشت. با وجود افزایش چشمگیر سفرهای نوروزی، بسیاری از هنرمندان و فروشندگان باسابقه صنایعدستی که بهشکل ثابت در فروشگاههای دائمی خود فعالیت میکنند، از کاهش محسوس فروش در مقایسه با سالهای قبل خبر میدهند. آنها میگویند مشتری هست، اما خرید نیست. گزارش حاضر حاصل گفتوگو با شش نفر از هنرمندان و فروشندگان باسابقه صنایعدستی در رستههای متنوع از نقاط مختلف کشور است. گفتوگوهایی که پرده از دغدغههایی مشترک و ساختاری برمیدارد؛ از نبود حمایت اصولی گرفته تا سیاستگذاریهایی که در عمل به زیان فعالان ثابت این حوزه تمام شده است.
آشفتگی پایدار در گردشگری
نوروز، واژهای که نشان از نو شدن دارد و پیامآور صلح و نیکی است. هرساله در نوروز و در طول تعطیلات نوروزی، شاهد سفرهای بیشماری به اقصی نقاط ایران هستیم. باتوجهبه گسترش چشمگیر رسانههای اجتماعی در زندگی مردم، آشنایی بیشتر مردم با شهرهای زیبای ایران افزایش یافته است؛ از جمله جزیره هرمز که بهدلیل موقعیت زمینشناسی خاص خود، زیبایی خارقالعادهای دارد و امسال مورد بازدید بیشمار گردشگران قرار گرفت. اما در اتفاقی بسیار تلخ و دردآور، جزیره با حادثهای روبهرو شد؛ خاک سرخ جزیره هرمز، توسط گردشگرانی که فاقد فرهنگ صحیح گردشگری بودند، در بطریهای پلاستیکی ریخته و به سرقت برده شد. این حادثه تلخ آسیب بسیار چشمگیری به جزیره وارد کرده است. خاک سرخ هرمز در اثر فرایندهای زمینشناسی و آتشفشانی طی حدود ۶۰۰ میلیون سال شکل گرفته است. برداشت این خاک، باعث برهم خوردن تعادل زیستی، رطوبتی و میکروبی جزیره میشود. خاک سرخ هرمز، تنها قربانی ایام نوروز نبود؛ حضور گردشگران و صید خرچنگها نیز از دیگر آسیبهایی بود که توسط دوربینها ثبت شد. خرچنگها که عامل مهمی در تعادل محیطزیست دریایی بهشمار میروند، تبدیل به غذای مسافرانی ناآگاه شدند. این فجایع تنها به جزیره هرمز محدود نماند. بالا رفتن گردشگران از سیوسهپل، نوشتن یادگاری روی دیوارههای پل و موارد بیشمار دیگری که به طبیعت و تاریخ این سرزمین آسیب میزنند، نمونههای بارز عدم آموزش گردشگر نسبت به رفتار صحیح با منطقه مورد بازدید و نیز ضعف مدیریتی در کنترل حجم ورودی گردشگران، فراتر از ظرفیت مناطق گردشگری است. گردشگری در ایران، ظرفیت قابلتوجهی برای رشد اقتصادی دارد؛ از صنایعدستی جوامع محلی گرفته تا اکوسیستم و فرهنگ غنی. اما بهدلیل نبود مدیریت صحیح، برنامهریزیهای نادرست، بهرهبرداریهای غلط و... بهسمت ناپایداری سوق پیدا کرده است؛ که این مسئله، چالشهای فراوانی برای آینده این بخش در کشور بهوجود آورده است.
فرصتی برای دیجیتالشدن زبالهها
| پیام ما | در شهرهای ما، زباله فقط زباله نیست. بخشی از واقعیت روزمره است؛ نمادی از سبک زندگی، سازوکار اقتصادی، و نحوه مشارکت اجتماعی. در سالهایی که همهچیز دیجیتال میشود، از تاکسی تا خرید خانه، گروهی از جوانها تلاش کردهاند همین زباله را هم بهنوعی دیجیتال کنند با اپلیکیشن، پلتفرم و مدلهای خلاقانه بازیافت. استارتاپهایی مثل «تفکیکان» که در سالهای اخیر موفق به جذب سرمایه شد، یا نرمافزارهایی مثل «کارو» در مشهد، «جارو» در تهران و کرج و «کلینزی» در بوشهر، بهدنبال این هستند که مدیریت پسماند شهری را از قالب سنتی و پرهزینه بیرون بکشند و وارد بازی نوآورانه کنند. اما کار به این سادگی هم نیست. اینطور نیست که صرفاً با راهاندازی یک اپلیکیشن و اندک تبلیغ در اینستاگرام، مردم به تفکیک زباله از مبدأ روی بیاورند یا ناگهان فرهنگ شهر تغییر کند. همین حالا اگر یک قوطی فلزی نوشابه روی زمین بیفتد، احتمال زیاد است که خیلی زود یکی از زبالهگردها آن را بردارد، چون ارزش فروش دارد. اما کیسهای زباله تر، بیبو و بیارزش ممکن است هفتهها در گوشه یک کوچه بماند، بیآنکه کسی حتی لحظهای دربارهاش فکر کند. این گزارش نگاهی دارد به برخی از این تلاشها برای نوآوری در حوزه بازیافت در ایران، چالشهایشان، و چشماندازی که پیش رو دارند. نه با نگاه تبلیغاتی، نه با کلیشههای محیطزیستی بلکه از منظر فناوری، مشارکت عمومی و واقعیتهای شهری امروز.
گندم بهجای نان، علوفه میشود
وزیر جهادکشاورزی اعلام کرده است قیمت خرید تضمینی گندم تا پایان شهریور تکان نخواهد خورد. بنیاد ملی گندمکاران اما اعلام کرده است وزارت جهادکشاورزی با این سیاستها و تصمیمات کشت گندم در کشور را به مخاطره میاندازد. بهگفته رئیس این بنیاد، اگر وزارت جهادکشاورزی در قیمت خرید تضمینی تجدید نظر نکند، دولت مجبور خواهد شد گندم را با قیمتهای بسیار بالا وارد کند که این موضوع نهفقط هزینههای تولید و تأمین را افزایش میدهد بلکه موجب بروز مشکلات در تأمین نان مردم نیز خواهد شد. کارشناسان هشدار میدهند درصورت تداوم وضع موجود تولید گندم بهسمت کاهش و حتی قاچاق خواهد رفت، چنانکه اکنون نیز در برخی استانها گندم سبزشده برای علوفه برداشت میشود. گندمکاران نیز تأکید میکنند قیمت ۲۰ هزار و ۵۰۰ تومان برای خرید تضمینی گندم دیگر نمیتواند تأمینکننده مخارج کشاورزان باشد و اگر دولت فکری نکند، خودشان باید برای معیشتشان قید گندمکاری را بزنند.
انحراف از عملکرد «صندوق توسعه ملی»
با گذشت بیش از یکدهه از تأسیس «صندوق توسعه ملی»، تحقق هدفی که برای آن تعریف شده بود، یعنی تبدیل بخشی از عواید نفتی به سرمایههای مولد، همچنان به چالشهای جدی برخورده است. بررسیهای مرکز پژوهشهای شورای اسلامی نشان میدهند که برداشتهای بیرویه دولتها، ناکارآمدی در بازگشت تسهیلات ارزی و تخصیص ناعادلانه منابع به نهادهای عمومی غیردولتی باعث شدهاند این صندوق نتواند نقشی که در توسعه پایدار کشور باید ایفا کند، بهدرستی اجرا کند. به همین دلیل، این گزارش میگوید حالا ضرورت اصلاحات ساختاری و تقنینی برای بهبود عملکرد این صندوق بیش از همیشه احساس میشود.
مبارزه جدی با قاچاق سوخت : شفافیت مصرف و فناوریهای هوشمند در خط مقدم
قاچاق سوخت، یکی از معضلات تاریخی اقتصاد ایران، به دلیل تفاوت قیمتهای فاحش با کشورهای همسایه به یک فعالیت سودآور تبدیل شده است. با ورود مستقیم مقامهای دولتی، تلاشها برای مقابله با این پدیده تشدید یافته و برنامههای هوشمندانهای در حال اجراست تا این چالش به حداقل برسد.
