«رمضانعلی سنگدوینی»، نماینده شهروندان گرگان و نایب‌رئیس کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی، در گفت‌وگو با «پیام‌ما» در ارتباط با اینکه خاموشی‌های مرتبط با ناترازی برق از تابستان به بهار رسیده، مردم ناراضی‌اند و مجلس دراین‌باره چه تصمیماتی دارد، توضیح داد: «درحالی‌که خاموشی‌های برنامه‌ریزی‌شده معمولاً در فصل تابستان و اوج مصرف برق رخ می‌داد، امسال از همان روزهای آغازین بهار، برنامه قطع برق در بسیاری از مناطق کشور اعلان و نارضایتی عمومی را به‌دنبال داشت. شهروندان در استان‌های مختلف گزارش‌هایی از قطعی‌های مکرر، بدون اطلاع‌رسانی قبلی و با مدت‌زمان طولانی ارائه کرده‌اند که زندگی روزمره، کسب‌وکارها و خدمات عمومی را مختل کرده است.»

به‌گفته سنگدوینی، اگر توزیع این منابع به‌صورت عادلانه انجام شود، می‌توان بسیاری از مشکلات ساختاری موجود را برطرف کرد: «به‌عنوان مثال، فردی که دارای متراژ بالای فضای مسکونی، استخر، سونا، جکوزی و امکانات گسترده است، طبیعتاً مصرف انرژی بالایی دارد. اگر چنین فردی بخواهد مصرف کند، اشکالی ندارد؛ اما باید هزینه واقعی مصرف خود را نیز بپردازد. در مقابل، فردی که در یک واحد مسکونی کوچک ۵۰ تا ۸۰ متری زندگی می‌کند، از اقشار ضعیف جامعه است و توان به‌کارگیری امکانات بهینه‌سازی انرژی (مثل پنجره دوجداره یا سیستم گرمایشی هوشمند) را ندارد. این افراد نیاز به حمایت دارند و در همین راستا، رئیس‌جمهور به‌درستی بر ضرورت توزیع عادلانه یارانه انرژی تأکید کرده‌اند که این مسئله حمایت کامل کمیسیون انرژی و مجلس را دارد.»

این عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی قیمت پایین انرژی در ایران را یکی دیگر از دلایل افزایش ناترازی عنوان کرد: «بنزین، گازوئیل، برق و گاز در کشور با قیمتی بسیار پایین‌تر از استانداردهای جهانی عرضه می‌شوند. به‌عنوان مثال، در کدام کشور بنزین لیتری ۱۵۰۰ تا ۳۰۰۰ تومان یا گازوئیل لیتری ۳۵۰ تومان است؟ این تفاوت قیمت، نه‌تنها موجب افزایش مصرف بی‌رویه شده، بلکه زمینه‌ساز قاچاق گسترده سوخت نیز شده است. ما باید ابتدا به‌سمت بهینه‌سازی مصرف سوخت در چارچوب ماده ۴۶ قانون برنامه هفتم توسعه حرکت کنیم و در گام بعد، با اجرای یک سازوکار عادلانه برای تخصیص یارانه انرژی، از این منابع ملی به‌شکلی هدفمند استفاده کنیم.»

سنگدوینی گفت: «شدت مصرف انرژی در کشور بسیار بالاست؛ در زمستان گاز و در تابستان برق قطع می‌شود. این به‌معنای مصرف غیر بهینه است. البته فشار اقتصادی نباید تنها بر دوش مردم باشد، بلکه باید با یک برنامه‌ریزی منسجم و کارشناسی‌شده، اصلاحات لازم را انجام داد. به‌عنوان نمونه، در حوزه حمل‌ونقل، آمارها نشان می‌دهد ۵۰ درصد مردم کشور خودرو ندارند و ۵۰ درصد دیگر بین یک تا چند خودرو دارند. بنابراین، نمی‌توان یارانه سوخت را به‌صورت یکسان میان همه افراد توزیع کرد. باید براساس میزان مصرف و سطح نیاز، یارانه‌ها هدفمند شوند.»

درحالی‌که بحران انرژی و خاموشی‌ها از تابستان به بهار کشیده شده و نارضایتی عمومی را به‌دنبال داشته است، آمارها نشان می‌دهد ایران با وجود ظرفیت‌های فراوان در توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر، همچنان از کشورهای بحران‌زده‌ای چون لبنان و سوریه نیز عقب‌تر است. بی‌توجهی به نقش بخش خصوصی، سیاستگذاری‌های ناپایدار و توزیع ناعادلانه منابع انرژی، وضعیت بحرانی برق کشور را به نقطه‌ای رسانده که حتی نمایندگان مجلس نیز از آن به‌عنوان تهدیدی برای ثبات اجتماعی یاد می‌کنند.

ایران از لحاظ جغرافیایی در یکی از مناسب‌ترین مناطق جهان برای بهره‌برداری از انرژی‌های تجدیدپذیر، به‌ویژه انرژی خورشیدی و بادی قرار دارد. بیش از ۳۰۰ روز آفتابی در سال در اغلب نقاط کشور و همچنین دشت‌های وسیع و بادخیز در نواحی مرکزی و شرقی، ایران را به یکی از پتانسیل‌دارترین کشورها در این زمینه تبدیل کرده‌اند. بااین‌حال، سهم انرژی‌های تجدیدپذیر از سبد انرژی کشور در سال‌های اخیر همچنان کمتر از یک درصد بوده است.

براساس آمارهای منتشرشده از سوی سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر (ساتبا)، تا پایان سال ۱۴۰۲ ظرفیت کل نیروگاه‌های خورشیدی و بادی ایران به حدود یک‌هزار مگاوات رسیده است، درحالی‌که ظرفیت برق کشور از طریق منابع فسیلی بیش از ۸۵ هزار مگاوات است. این نسبت فاحش نشان می‌دهد انرژی‌های تجدیدپذیر هنوز در حاشیه سیاستگذاری‌های کلان قرار دارند.

وضعیت  عدم تنوع در  سبد انرژی کشور  درحالی‌است که کشورهایی با زیرساخت‌های تخریب‌شده یا شرایط سیاسی ناپایدار نیز توانسته‌اند در مسیر توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر گام‌های مؤثرتری بردارند. برای نمونه، لبنان با وجود بحران شدید اقتصادی و ضعف ساختاری در بخش انرژی، توانسته است طبق داده‌های آژانس بین‌المللی انرژی‌های تجدیدپذیر تا سال ۲۰۲۳ نزدیک به چهار درصد از نیاز برق خود را از منابع تجدیدپذیر تأمین کند. همچنین، سوریه که بیش از یک‌دهه درگیر جنگ داخلی بوده، با کمک پروژه‌های بین‌المللی و سرمایه‌گذاری‌های پراکنده داخلی و خصوصی، موفق شده است حدود ۲.۵ درصد از برق مصرفی‌اش را از انرژی‌های خورشیدی و بادی تأمین کند. در مقابل، ایران با وجود ثبات نسبی و دسترسی به منابع مالی، فنی و انسانی مناسب، هنوز از عبور از مرز یک درصد در تأمین برق از انرژی‌های پاک بازمانده است. این مقایسه آشکار می‌سازد که مشکل اصلی نه کمبود منابع، بلکه ضعف در اراده سیاسی، بی‌برنامگی در جذب سرمایه‌گذاری و نبود حمایت‌های مؤثر از بخش خصوصی است.