بایگانی مطالب: گزارش روز
طبل توخالی به نام هوش مصنوعی داخلی!
سالهاست که برای مرورگرهای داخلی تبلیغ میشود و بودجههای زیادی هم پای آنها رفته است. همچنین، با ورود به دوران هوش مصنوعی، متخصصان ایرانی نیز دستبهکار شدند تا از رقبای جهانی خود جا نمانند. اما قطعی سراسری اینترنت و اجبار مردم به روی آوردن به محصولات داخلی، نشان داد «کوه موش زایید». اکثر کاربرانی که از مرورگرهای ایرانی استفاده میکنند، از آنها ناراضیاند و هوشهای مصنوعی ایرانی هم از اضطرار مردم سوءاستفاده کرده و تنها خدمات پولی را ارائه میدهند. همین عوامل نشان میدهد اینترنت بینالملل باید هرچه سریعتر وصل شود تا مردم مجدداً بتوانند به زندگی عادی خود بازگردند.
ایران؛ موقعیت ویژه
|پیام ما| موقعیت جغرافیایی منحصربهفرد ایران و بهرهمندی از ذخایر سرزمینی فراوان در این کشور، ایران را به یکی از مهمترین کشورها در نقشههای بینالمللی تبدیل کرده است. اما مرور تاریخ و تندباد حوادثی که این سرزمین کهن، بهویژه در دو قرن اخیر از سر گذرانده، نشان میدهد این موقعیت بیش از آنکه این سرزمین را از مواهب متعدد منتفع کند، تاریخی پرحادثه برای آن رقم زده است. در گفتوگو با «علیرضا ملائیتوانی»، استاد دانشگاه و عضو هیئتعلمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، نگاهی داشتیم بر اثرات موقعیت استراتژیک ایران بر حوادث تاریخی آن. ملائیتوانی معتقد است بهرغم پیشرفتهای تکنولوژیک در دنیا، جغرافیا هنوز هم میتواند عنصر اثرگذاری در شکلگیری حوادث و وقایع در کشورها باشد.
کمیته حقیقتیاب دولتی؟
۱۷ روز از بروز حوادث اخیر گذشته است. سخنگوی دولت از تشکیل کمیته حقیقتیاب برای بررسی این رویدادها خبر میدهد. اگرچه برخی از نزدیکان دولت تشکیل این کمیته را در حد پیشنهاد میدانند، بااینحال «کامبیز نوروزی»، روزنامهنگار و حقوقدان معتقد است: «تشکیل این کمیته به شرط اینکه از اشخاص و نهادهای مدنی تشکیل شده باشد و نهادهای دولتی در آنها دخالتی نداشته باشند و گزارش آن بسیار سریع ارائه شود، میتواند در اقناع افکار عمومی ملی و بینالمللی نقش بسیار مهمی را ایفا کند.»
صدای بیصدای رسانهها
«خبرها را دهان به دهان میشنوم.» این جمله را مریم میگوید که حالا رسیدن قطعی اینترنت به ششمین روز، کلافگی و بیخبری او را بیشتر کرده است. راههای اطلاعرسانی به شهروندان محدودتر از گذشته شده و فعالیت رسانهها و خبرنگاران برای تهیه گزارش که در گذشته هم با چالشهایی مواجه بوده، بیشتر از قبل شده است. از آغاز قطعی گسترده اینترنت و نبود دسترسی به شبکههای اجتماعی، شهروندان نظرات خود را در بخش دیدگاههای خبرگزاریهای داخلی مطرح میکنند و در روزهای گذشته تعداد کامنتهای رسانه فناوری «زومیت» و خبرگزاری «فارس» بهطور چشمگیری افزایش یافته بود. اما طولی نکشید که همین دسترسی هم محدود شد و روز سهشنبه، ۲۳ دی، کاربران زومیت در بخش نظرات با این پیام مواجه شدند: «به دستور مقام امنیتی دیدگاههای زومیت تا اطلاع ثانویه غیرفعال شد.» چنین قطعی ارتباط گستردهای برخی را به خرید نسخه کاغذی روزنامهها سوق داده و مشاهدات میدانی «پیام ما» از چند دکه روزنامهفروشی نشان میدهد در این روزها خرید روزنامه کاغذی بیشتر شده است، اما نه آنقدر که گفته شود مرجعیت در حال بازگشت به رسانههای سنتی است و یک استاد ارتباطات به «پیام ما» میگوید: «وقتی جامعهای در سکوت خبری قرار میگیرد، مردم ناچارند در فقدان منبع خبری گسترده، سراغ منابع سنتی بروند.»
بر ایران چه گذشت؟
|پیام ما| بعد از گذشت بیش از دو هفته از اعتراضات و اوج گرفتن آن در پنجشنبه و جمعه، ۱۸ و ۱۹ دی، خبرگزاریهای داخلی روزهای شنبه و یکشنبه، ۲۰ و ۲۱ دی را آرامتر گزارش کردند. هنوز آمار دقیقی از کشتهها و آسیبدیدگان این اعتراضات وجود ندارد. هرچند خبرگزاریهای داخلی پیرامون کشتهشدگان نیروهای امنیتی گزارشهای متعددی نوشتند: «تاکنون ۱۰۳ نفر از نیروهای سپاه، بسیج و فراجا در کشور به شهادت رسیدهاند.» آمار دیگری که وجود دارد، خساراتی است که به خانهها و اموال عمومی مانند مساجد، ایستگاهها و ماشینهای آتشنشانی و بانکها در شهرهای مختلف وارد شده. در این گزارش سعیشده جمعبندیای از اتفاقات اخیر ارائه شود.
کسی صدای ما را میشنود؟
|پیام ما| امکان حضور خبرنگاران مستقل در میدان وجود ندارد. کار رسانهها پیش از این هم با وجود سانسور و خط قرمزها، با محدودیت پیش میرفت و اکنون قطعی اینترنت محدودیتها را بیشتر کرده است. تنها چند خبرگزاری داخلی به اخبار بینالمللی دسترسی دارند و روایت موجود درباره بیش از دو هفته اعتراض در سراسر ایران، به گزارشهای همین خبرگزاریها محدود میشود. وبسایتهای روزنامهها و پایگاههای خبری دیگر قابل جستوجو نیستند و اینطورکه به نظر میرسد، دستکم در پنج روز گذشته فقط نهادهای ناظر، خواننده محتوای رسانههای مستقل بودهاند. در شرایطی که تحلیل دقیق وقایع و دسترسی به آمار و دادهها ممکن نیست، «انگار از خبرنگاران میخواهند با دستهای بسته شنا کنند». مسئله مرجعیت رسانه بار دیگر زیر ذرهبین قرار گرفته است.
بگذارید صدای اعتراض پژواک پیدا کند
بیش از دو هفته از آغاز اعتراضها در ایران میگذرد، در این مدت بسیاری از مسئولان سیاسی، قضائی و امنیتی کشور از به رسمیت شناختن این اعتراضها سخن گفته و بر آن تأکید کردهاند. اگرچه این مسئله در گفتار دولتمردان و سایر مقامات سیاسی وجود دارد، اما پرسش این است که در واقعیت حق اعتراض به رسمیت شناخته میشود یا خیر؟ برخی از جامعهشناسان در پاسخ میگویند: «حق اعتراض حق اولیه هر جامعهای است و باید این حق را به رسمیت شناخت و به آن پاسخ مناسب داد.»
توقف هرگونه برخورد خشونتآمیز با کودکان
ادامه قطعی اینترنت، قطعشدن ارسال پیامکها و مختلشدن تماسهای تلفنی در شبها، بیخبری را بیشتر کرده است. فقط در خبرگزاریهای رسمی از بازداشت و دستگیری عدهای خبر داده شده، اما بهطور دقیق تعداد آنها مشخص نیست. در میان همین اخبار هم وضعیت تعداد نوجوانان بازداشتی نامشخص است؛ نوجوانانی که در ناآرامیهای سالهای گذشته هم شاهد دستگیری و بازداشت آنان بودهایم. پیش از قطعی اینترنت سراسری کشور نام چندتن از بازداشتشدگان نوجوان در فضای مجازی منتشر شد، اما با ادامه قطعی اینترنت خبر بیشتری از وضعیت آنها منتشر نشده است. هفته گذشته ۲۴ انجمن فعال حقوق کودک بیانیهای را مبنیبر رعایت حقوق کودکان و نوجوانان بازداشتی و لزوم توقف فوری هرگونه برخورد خشونتآمیز با آنان امضا کرده بودند و قرار بود برخی از آنان پیگیر وضعیت این نوجوانان باشند. اما حالا چند انجمن به «پیام ما» میگویند قطعی اینترنت این کار را دشوار کرده است. «صالح نقرهکار»، وکیل پایه یک دادگستری، به «پیام ما» توضیح میدهد بهدلیل فعالنبودن اتحادیه کارگروه حقوق بشر «اسکودا» (اتحادیه سراسری کانونهای وکلای دادگستری ایران) اکنون مراجعه این انجمنها به اسکودا برای پیگیری، ناممکن است و آنها میتوانند از طریق دادستانیها و دادسراهای سراسر کشور موضوع را پیگیری کنند.
بیمارستان نمیتواند به مجروح «نه» بگوید
دو هفته از آغاز اعتراضات در کشور میگذرد که با گسترش دامنه و تغییر شکل آن، بسیاری از معترضان، نیروهای امنیتی و رهگذران، مصدوم شدهاند و نیاز به خدمات درمانی پیدا کردهاند. همزمان شنیدهها و گزارشهایی از عدم پذیرش مجروحان در برخی بیمارستانها یا ممانعت از مراجعه به این مراکز وجود دارد. «حسین کرمانپور»، سخنگوی وزارت بهداشت، به «پیام ما» میگوید: «وزارت بهداشت هیچ گزارشی در این رابطه دریافت نکرده است. ضمن اینکه هیچ بیمارستانی نمیتواند به مجروح و بیمار اورژانسی «نه» بگوید.»
بار قطعی اینترنت بر شانههای مردم
چهار روز پس از قطعی سراسری اینترنت بینالمللی، مردم فقط به سایت داخلی بر بستر «اینترنت ملی» دسترسی دارند. ارسال پیامک هنوز ممکن نیست، قطعی شبانه آنتنهای تلفن همراه ادامه یافته و پیامرسانهای بومی همچنان اختلال دارند. در شرایطی که اینترنت جهانی در انحصار ۹ سایت و خبرگزاری داخلی است، روزنامهها و پایگاههای خبری بهسختی فعالیت خود را ادامه میدهند و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات به پیگیریهای «پیام ما» درباره این وضعیت پاسخ نمیدهد.
