بایگانی مطالب: فرهنگ
روایت، تأیید رنج آدمــــــــی
اگر عنوان ادبیات قرن بیستم را «مدرنیسم» بدانیم، چندان دورازذهن نیست که قرن بیستویکم را «قرن روایت» بنامیم؛ دورهای که در آن روایتهای مستند به بخشی جداییناپذیر از ادبیات تبدیل شدهاند و حتی در سال ۲۰۱۵، «آکادمی نوبل» را مجاب کردند که برای نخستینبار جایزه ادبیات را نه به یک اثر داستانی، بلکه به روایتی مستند به نام «جنگ چهره زنانه ندارد» اختصاص دهد. چنین رویکردی، ژانر روایت را به رسمیت شناخته است. انتشار گسترده جستار و روایتهای مستند در جهان و ترجمه و تألیف ناداستان در ایران، گواه همین تغییر است. افزون بر کتابها، روایت هسته اصلی مجلاتی چون «داستان همشهری»، «ناداستان» و «سان» بوده و این روزها فصلنامه «دوباره» نیز از روایت میگوید.
ایران گرینلند یا ایسلند نیست؛ غرامت تمام خسارتهای واردشده به میراث فرهنگی را باید بگیریم
حکمتالله ملاصالحی، اندیشمند و استاد باستانشناسی، با هشدار درباره ماهیت بیسابقه جنگها و فناوریهای عصر جدید تأکید کرد که مواریث تاریخی صرفاً اشیای موزهای نیستند، بلکه «امتداد وجود انسان» محسوب میشوند و تخریب آنها بهمعنای ضربه به انسانیت است. او با انتقاد از سکوت نهادهای مسئول و «ناظران منفعل» در برابر تهدید میراث بشری، خواستار محکومیت جدی این تخریبها، پیگیری حقوقی بینالمللی و دریافت غرامت تمام خسارتهای واردشده به مراکز فرهنگی ایران شد.
«سیراف» در یکقدمی ثبت جهانی
|پیام ما| بندر تاریخی سیراف، جایی که قرنها پیش نبض تجارت دریایی ایران در خلیجفارس بود، بار دیگر بر لبۀ یک اتفاق بزرگ ایستاده است. این بندر کهن که خاطرۀ دریانوردیهای دور و دراز را در سینۀ صخرهای خود حفظ کرده، اکنون جدیترین گامها را برای نشستن بر کرسی میراث جهانی یونسکو برمیدارد. حالا تمام نگاهها به روزهای پایانی تابستان و آغاز پاییز دوخته شده؛ زمانی که کارشناسان بینالمللی یونسکو برای ارزیابی میدانی قدم بر خاک سیراف میگذارند تا سرنوشت جهانیشدن این نگین تاریخی را رقم بزنند.
گوزنی که نماد امید شد
|پیام ما| در یک روز بهاری در پاریس، گوزن از دور دیده میشود، درحالیکه میان ردیفی از درختان چنار تازهجوانهزده قرار گرفته است. سرش را بالا گرفته. اگر او را میان درختان ببینید، ممکن است تصور کنید یک حیوان وحشی واقعی است. اما درحقیقت، این گوزن از بتن ساخته شده و ظاهری کاملاً شبیه به اوریگامی دارد؛ انگار کاغذی تاشده به سبکی پَر، در ابعادی بزرگ به بتنی سنگین تبدیل شده باشد. گوزن را به کامیونی بستهاند که بهسمت ساختمان بزرگ یونسکو میراند. او بهمدت یک روز در باغهای یونسکو خواهد ایستاد. این آخرین ایستگاه در سفری طولانی و زمینی در سراسر اروپای شرقی، مرکزی و غربی است، پیش از آنکه به دوسالانۀ هنر ونیز ۲۰۲۶ برسد. از این ماه، این گوزن برجستهترین بخش از غرفه ملی اوکراین در این رویداد خواهد بود؛ نمادی از امید در میانه جنگ.
زمان دقیق برگزاری کنکور سراسری هنوز مشخص نیست
سخنگوی وزارت آموزشوپرورش با تأکید بر وابستگی کنکور سراسری به نتایج آزمونهای نهایی اعلام کرد که تا زمان مشخص شدن نتایج این آزمونها، امکان تعیین زمان دقیق برگزاری کنکور وجود ندارد و به همین دلیل، برنامه آزمونهای نهایی نیز بهصورت قطعی اعلام نشده است.
دوگانه آوار و آوازه
درحالیکه آمارها از پتانسیل بالای ایران برای جهش در بازار گردشگری پسابحران حکایت دارند، سایه تنشهای نظامی و آسیب به برخی زیرساختهای میراثی، تصویر «ایرانِ امن» را در رسانههای جهانی با چالشی بیسابقه روبرو کرده است. ثبت ملی ۱۳ هزار و ۵۰۰ مکان آسیبدیده تحت عنوان «مکان - رویداد» و پیشنهاد معرفی «کاخ گلستان» بهعنوان نماد تابآوری تمدنی، نشان میدهد که دستگاههای متولی به این درک رسیدهاند که در دنیای امروز، «جنگ روایتها» بهاندازه حفاظت فیزیکی از بناها اهمیت دارد. اما پرسش اصلی اینجاست: آیا دیپلماسی فرهنگی ما توانِ تبدیلِ «تصویر تخریب» به «محرک همبستگی جهانی» را دارد؟
شاهنامه آخرش خوش بود
«باید شب فرهنگ ایران گرفت و این خدمتکاران [فرهنگ] از فرهنگ ایران سپاسگزاری کنند. ما هرچه داریم مدیون این فرهنگیم. ما چیزی طلبکار نیستیم از این فرهنگ؛ بلکه بدهکار هستیم و زیاد بدهکار هستیم. چون در تمام طول این سالها ما از کاری که کردیم لذت بردیم.» این جملات را سال ۹۳ «جلال خالقی مطلق»، شاهنامهپژوه ایرانی، در شبی که مجله بخارا برای بزرگداشت او برگزار کرد، به زبان آورد. خالقی مطلق در شب هشتم اسفندماه سال ۱۴۰۴ در ۸۸ سالگی درگذشت؛ دور از وطن، در آلمان و خبر درگذشتش روز نهم اسفندماه در حالی منتشر شد که ایران، زیر حملات بمب و موشک قرار داشت. خبری که در میان اخبار جنگ گم شد و رسانهها کمتر مجال آن را پیدا کردند تا درباره کارهای بزرگ او که تمام عمرش را صرف آن کرد بنویسند. نهصدوچهلودومین شب از شبهای مجله بخارا به یاد خالقی مطلق روز پنجشنبه، دهم اردیبهشت، در تالار استاد جلیل شهنازِ خانه هنرمندان برگزار شد؛ به همت «علی دهباشی» و با سخنرانی «ژاله آموزگار» و پیام تصویری «محمود امیدسالار» و «سجاد آیدنلو» که یاد او را پاس داشتند و از یکعمر فعالیتهایش برای شاهنامهپژوهی گفتند.
نغمههایی که از دریا میآینــــــد
صدای «نیانبان» از ساحل بندرعباس بلند میشود و ریتم «یزله» در کوچههای بوشهر جان میگیرد. در جزیره قشم، آواهای آیین زار، حکایت مراودات تاریخی این سرزمین را بازگو میکنند. اینجا در ساحل خلیجفارس، جایی که موجها با آفتاب داغ همصدا میشود، موسیقی جریان دارد که روایتگر زندگیست؛ حکایتهایی از سفرهای ملوانان، آوازهایی برای شفا و آرامش و ردپایی از فرهنگهای دوردست که به دل این خاک راه یافتهاند. این موسیقی فقط نغمه نیست؛ حافظهٔ یک سرزمین است. گذشته را به آینده پیوند میزند و در دل هر ضربآهنگش، ردپای هویت و استقامت مردمانی دیده میشود که حتی در طوفانِ زمان، صدایشان خاموش نشده است. سید فؤاد توحیدی، پژوهشگر و نوازنده موسیقی نواحی در گفتوگو با «پیام ما» از چگونگی شکلگیری این نغمهها گفته است؛ اینکه چطور اقلیم و فرهنگ بر شکلگیری موسیقی نواحی جنوب ایران تأثیر گذاشته. به اعتقاد او، در روزگار تسلط موسیقی پاپ و نفوذ فضای مجازی باید مراقب بود که این گنجینه بومی در خطر فراموشی قرار نگیرد.
فرهادی در قلب پاریس
|پیام ما| سواحل ریویرای فرانسه این روزها شاهد تحولی تازه است. جشنواره فیلم کن که سالها ستارههای هالیوود در آن میدرخشیدند، امسال فهرستی تقریباً عاری از غولهای آمریکایی ارائه داده است. حالا بهجای آنها، نام کارگردانانی از کشورهای دیگر بر تارک جشنواره میدرخشد. در بحبوحه روزهای جنگ در ایران هم خبر رسید که «اصغر فرهادی»، کارگردان ایرانی، هم با دهمین فیلم بلند خود قدم به مهمترین رویداد سینمایی جهان گذاشته؛ فیلمی فرانسویزبان که بسیاری از منتقدان آن را یکی از منسجمترین آثار این فیلمساز برنده اسکار میدانند.
جنگ روی ریـــــــــلها
کاخ گلستان، میدان نقشجهان، باغ چهلستون و راهآهن سراسری، میراث جهانی ایران بودند که در چهل روز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران دچار آسیبهای جدی شدند. در این میان، راهآهن سراسری تنها اثر جهانی ایران بود که به طور مستقیم هدف حمله قرار گرفت و ۲ پل تاریخی در محدوده ثبت جهانی شبکه ریلی آسیب دیدند. هرچند تعمیر اضطراری ظرف چند روز انجام و تردد از روی این پلها برقرار شد، اما از منظر میراثفرهنگی، همچنان موضوع مرمت این سازهها که دارای ارزشهای تاریخی و مهندسی هستند، محل چالش است.
