دبیرستانی‌ها درس «سواد رسانه‌ای» می‌آموزند

«در راستای جبران خلأهای آموزشی برای نخستین‌بار در برنامه‌درسی متوسطه‌دوم، درس انسان و محیط‌زیست را پیش‌بینی کردیم. همچنین درس سلامت و تندرستی و سواد رسانه‌ای نیز به‌عنوان دروس جدید برای متوسطه‌دوم پیش‌بینی شده‌اند.»
به نقل از تسنیم، این نخستین‌بار است که درس‌هایی با موضوع «محیط‌ زیست» و «رسانه» به کتاب‌های درسی مدارس افزوده‌می‌شود. پیش از این بارها گمانه‌زنی‌هایی در این رابطه مطرح شده بود اما همه در رابطه با لزوم افزودن درس‌های محیط‌زیستی بود. طبق گفته وزیر آموزش‌وپرورش، «درمجموع ۴درس ۲ واحدی جدید از‌ سال آینده وارد برنامه درسی مقطع متوسطه‌دوم خواهد شد.»
فانی در سخنان خود به مروری بر تغییر و تحولات صورت‌گرفته در آموزش‌وپرورش از بدو انقلاب اسلامی تاکنون پرداخت و اظهارکرد: «نقشه راه سند تحول تصویب شده و درحال‌اجراست و در راستای جبران خلأهای آموزشی برای نخستین‌بار در برنامه‌درسی متوسطه‌دوم درس انسان و محیط‌زیست را پیش‌بینی کردیم. همچنین درس سلامت و تندرستی و سواد رسانه‌ای نیز به‌عنوان دروس جدید برای متوسطه دوم پیش‌بینی شده‌اند». فانی ادامه داد: «تغییرات تا پایه‌نهم انجام شده و کلاس‌دهم برای نخستین‌بار از ‌سال آینده مستقر می‌شود.»
پیش از این وزارت آموزش‌وپرورش برای تثبیت آموزش‌های زیست‌محیطی به دانش‌آموزان با همکاری سازمان حفاظت محیط‌زیست اقدام به راه‌اندازی تعدادی مدارس ویژه زیست‌محیطی با عنوان مدارس‌جم کرده بود. برهمین‌اساس نخستین دبیرستان جامع محیط‌زیستی ایران (Eco school) مهرماه ‌سال ۱۳۹۳ به‌نام شهید محیط‌بان، علی کشاورز، در شهر بردخون (محل شهادت و زادگاه وی در استان بوشهر) افتتاح شد. در همان‌ سال تفاهمنامه همکاری میان معصومه ابتکار، معاون رئیس‌جمهوری و رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست و علی‌اصغر فانی، وزیر آموزش‌وپرورش، به‌منظور ورود مباحث زیست‌محیطی به حوزه آموزش در مدارس امضا شد، با این عنوان که یکی از مهم‌ترین چالش‌های محیط‌زیست، عدم وجود بستر لازم آموزشی برای دانش‌آموزان در زمینه محیط‌زیست بود که اعلام شد این تفاهمنامه می‌تواند گامی مهم برای رفع این نقیصه باشد.
باتوجه به اهمیت آموزش مفاهیم زیست‌محیطی از سنین کودکی، یکی از اولویت‌های سازمان حفاظت محیط‌زیست، ارایه این آموزش‌ها در بستری جذاب و از طریق مدارس قرار داده شد؛ به‌همین‌دلیل نیز راه‌اندازی مدارس جامع محیط‌زیست در دستورکار قرار گرفت. طبق برنامه‌ریزی‌ها، رویکرد این مدارس آشنایی دانش‌آموزان با مسائل و مباحث زیست‌محیطی و ترویج فرهنگ محیط‌زیست در میان آنان اعلام شد.
به غیر از آموزش مسائل محیط‌زیستی به دانش‌آموزان، کاهش و بهینه‌سازی مصرف انرژی و ایجاد فرهنگ استفاده از انرژی‌های پاک، فرهنگ‌سازی در زمینه کاهش تولید پسماند از طریق اصلاح الگوی‌مصرف و استقرار زیرساخت‌های پایدار برای آموزش محیط‌زیست در مدارس ازجمله مزایای گسترش مدارس محیط‌زیستی اعلام شده است.
در رابطه با افزوده‌شدن درس ۲واحدی سواد رسانه‌ای به کتاب‌های درسی مقطع دبیرستان نیز کارشناسان می‌گویند: «از ضرورت‌های عصر اطلاعات که قرن بیست‌ویکم را نیز شامل می‌شود، نیاز به آموزش‌وپرورش به‌ویژه سواد رسانه‌ای است.» ایران تنها کشوری نیست که در این زمینه اقدام کرده است، ۲ کشور کانادا و ژاپن از پیشگامان این حوزه در دنیا محسوب می‌شوند. مطالعات انجام‌شده از سوی برخی محققان دانشگاهی نشان می‌دهد که آموزش سواد رسانه‌ای در کانادا برمبنای استانداردهایی یکسان، معین و یکپارچه انجام نمی‌شود بلکه متناسب با مقتضیات زمانی و مکانی هر ایالت و همچنین شرایط خاص دانش‌آموزان این آموزش صورت می‌گیرد. در کشور ژاپن نیز آموزش سواد رسانه‌ای نخستین‌بار از سوی وزارت پست و مخابرات این کشور مطرح شده و همین وزارت متولی این آموزش است؛ و به‌همین‌دلیل ژاپنی‌ها بیش از آن‌که بر سواد رسانه‌ای تأکید داشته‌باشند بر سواد اطلاعاتی تأکید دارند. برهمین‌مبنا در ژاپن، سواد اطلاعاتی- به‌عنوان یک‌ واحد درسی اختیاری در مدارس سراسر این کشور- با رویکرد آموزش مهارت استفاده از رایانه و استفاده موثر از اطلاعات تدریس می‌شود. ثمره این آموزش در ۲کشور کانادا و ژاپن منجر به این شده که دانش‌آموزان این ۲کشور، نسبت به دیگر کشورها، تسلط و درک بیشتری نسبت به خروجی رسانه‌ها پیدا کرده‌اند. آنها به‌خوبی می‌دانند از رسانه‌ها چه می‌خواهند بنابراین به‌طور فعالانه به تحلیل و ارزیابی نقادانه محتوای رسانه‌ای می‌پردازند تا معنای پیام‌هایی را که با آنها مواجه می‌شوند، درک کنند. اینها بخشی از نتایج تحقیقی است باعنوان: «بررسی آموزش سواد رسانه‌ای در کشورهای کانادا و ژاپن» که توسط ۲ نفر از دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، انجام شده است.