اصلاح نظام بانکی، هر خانوار ایرانی یک مسکن، برخورد قاطعانه با مفاسد اقتصادی و ایجاد زمینه‌های برای سوق دادن سرمایه مردم به بازار سرمایه، فقط بخشی از وعده‌های علیرضا زاکانی در مقام کاندیدای ریاست جمهوری بود. او می‌خواست رئیس جمهور ایران شود تا دست «پرروهای نجومی» را از سیاست و اداره کشور کوتاه کند. اما نشد، لحظه آخر از انتخابات ریاست جمهوری انصراف داد. منتقدانش او را کاندیدای پوششی خواندند و مزد این کاندیدای پوششی بودنش را هم رسیدن به ساختمان بلدیه تهران دانستند. ساختمانی که حالا یک سالی می‌شود که زاکانی در آن ساکن شده، وعده داده و قرارگاه ایجاد کرده است. می‌خواسته چهره شهر را از معتادان متجاهر پاک کند، گریزی هم به کار کودکان زده است. از بهبود وضعیت حمل و نقل عمومی گفت و خواست مسکن بسازد. «پیام ما» دو وعده ساخت مسکن و جمع آوری معتادان متجاهر در گفت‌وگو با فرشید یزدانی، کارشناس مسکن، و حسین ایمانی جاجرمی، جامعه‌شناس، بررسی کرده است.

برای اقناع افکار عمومی و جلب نظر آن‌هایی که در تصمیم‌گیری موثرند، وعده دادن امری آشناست. کمتر سیاست‌گذاری پیدا شده که پیش از حضورش در یک جایگاه وعده نداده باشد. علیرضا زاکانی، شهردار فعلی تهران هم از این قاعده مستثنی نیست. او پیش از آنکه رای نهایی را از اعضای شورای شهر تهران بگیرد، برای تبدیل تهران به کلانشهر الگوی جهان اسلام، وعده‌هایی داده بود. یکی از پرتکرارترین‌ها، پاک کردن چهره شهر از حضور معتادان متجاهر بود. زاکانی حتی پیش از آنکه شهردار تهران شود، در حاشیه یکی از جلسات شورای شهر به خبرنگار پیام ما گفته بود که برنامه‌هایی برای ۲۱ هزار معتاد متجاهر در شهر تهران دارد، برنامه‌ای که با ایجاد قرارگاه اجتماعی و با همکاری دستگاه‌های دیگر معنا پیدا می‌کرد: «این معتادان با مجوز دستگاه قضایی باید جمع‌آوری شوند، سم‌زدایی شوند، مهارت یابی شوند و به اجتماع برگردند. معتاد باید اشتغالش تامین شود و با خانواده تعاملش را برقرار کند و پذیرش اجتماعی پیدا کند. این مساله شش مرحله دارد. یکی از مراحل آن هم جمع‌آوری است، که مرحله اولش است و احتیاج به مجوز دارد. قرارگاه که شکل بگیرد باید این اتفاق رخ دهد. اما مرحله به مرحله باید این مسیر را برویم. چهره زشت موجود شهر و این شرایط تلخی که می‌بینیم یکی از آن هم برای شهر زیاد است. متاسفانه من عدد ۲۱ هزار تا را شنیدم، انشالله این لکه ننگ از چهره شهر زدوده شود.»

حسین ایمانی جاجرمی: ما با جمع‌آوری معتادان نمی‌توانیم مساله اعتیاد را حل کنیم، باید کاری کنیم که آن‌ها به جامعه برگردند، بنابراین راه‌حل‌های اجتماع مبنا موثرتر است و راهکارهای اداری پلیسی جواب نمی‌دهد

زاکانی یکبار وعده جمع‌آوری همه معتادان ظرف شش ماه و یکبار هم وعده جمع‌آوری آن‌ها ظرف دو ماه را داده بود. جمع‌آوری معتادان و سیاست‌های قرارگاه البته در تهران از مناطقی مانند فرحزاد و هرندی آغاز شد. اقداماتی که به گفته معاون شهردار تهران با همکاری سپاه و قرارگاه خاتم و گروه‌های مردمی پیش می‌رفت. اردیبهشت امسال اما آمارهای تازه‌ای از جمع آوری معتادان متجاهر منتشر شد. سردار رحیمی، فرمانده انتظامی تهران بزرگ اعلام کرد حدود ۵۰۰ معتاد متجاهر در شهر تهران جمع آوری شده است اما حدود ۷ تا ۸ هزار معتاد متجاهر در سطح تهران وجود دارد که باید ساماندهی شوند. حالا بعد از یکسال از اقدامات شهرداری تهران و جلساتی که در قالب قرارگاه اجتماعی برگزار کرده است، شهر همچنان معتاد متجاهر دارد. حسین ایمانی جاجرمی، جامعه‌شناس شهری در گفت‌وگو با روزنامه «پیام ما» می‌گوید: «تجربه‌ها و دیدگاه‌های جدید که حاصل آزمون خطای فراوان در این حوزه است، نشان می دهد که اعتیاد صرفا یک بعد مجرمانه ندارد و ریشه‌های عمیق اجتماعی و روانی دارد: راه درمان آن هم از طریق خود جامعه است. ما با جمع‌آوری معتادان نمی‌توانیم مساله اعتیاد را حل کنیم، باید کاری کنیم که آن‌ها به جامعه برگردند، بنابراین راه‌حل‌های اجتماع مبنا موثرتر است و راهکارهای اداری پلیسی جواب نمی‌دهد.» او معتقد است که مشکل دیگر مدیریت شهری در این حوزه نگهداری این معتادان است، علاوه بر هزینه او می‌پرسد که مگر این افراد چه کردند که باید در یک جا حبس شوند، علاوه بر این مسائل حقوقی هم در این حوزه زیاد است، البته به عقیده جاجرمی کارشناسان این حوزه‌ عموما جایی در حوزه تصمیم‌گیری و سیاست‌گذاری ندارند. شاید هم همین موضوع دلیلی باشد بر تکرار رویکرد جمع‌آوری معتادان در تمام دوره‌های شهرداری تهران.

فرشید یزدانی، کارشناس مسکن معتقد است که شهرداری قبل از اینکه مسکن بسازد، باید به دنبال بهسازی شهری باشد و با توجه به وضعیت مالی که شهرداری تهران دارد بعید است که این پروژه بتواند موفقیت چندانی به دست بیاورد

وعده خانه‌سازی برای تهرانی‌ها
۳ هزار خانه برای تهرانی‌ها. این تیتری است که روزنامه همشهری، ارگان رسانه‌ای رسمی شهرداری تهران مدتی پیش برای وعده شهردار تهران در حوزه مسکن از آن استفاده کرد. علیرضا زاکانی که وقتی کاندیدای ریاست جمهوری بود هم دغدغه ساخت مسکن برای خانوارها را داشت، اینبار وعده ساخت مسکن برای خانواده‌هایی را داد که عمر آرزوی خانه‌دار شدنشان طولانی است. شهردار تهران معتقد است که تهران امروز یک میلیون مسکن کم دارد و به نیاز مردم در این حوزه بسیار بی‌توجهی شده است. او در گفت‌وگو با روزنامه همشهری آمارهایی را نقل کرده و گفته است که اکنون مردم بیش از ۶۵ درصد از درآمد خود را هزینه اجاره‌نشینی می‌کنند و آرزوی صاحب مسکن شدن مردم هم به ۶۷ سال رسیده است. چه باید کرد؟ شهرداری تهران می‌خواهد براساس قرارگاه جهادی مسکن در طی سه سال، سه هزار واحد مسکونی ایجاد کند. وعده شهردار که عمرش از باقی وعده‌ها اندکی کوتاه‌تر است البته به عقیده کارشناسان بازار مسکن نمی‌تواند آنچنان موفقیت آمیز باشد. فردین یزدانی، پژوهشگر اقتصاد شهری و مسکن در گفت‌وگو با «پیام ما» در ابتدا آمارهای شهردار تهران را صحت‌سنجی می‌کند: «تهران یک میلیون واحد مسکونی ندارد، اگر اینگونه بود، مستاجران باید کنار خیابان می‌خوابیدند، البته اکنون هم وجود دارند اما آمارها آنقدر هم اغراق شده نیستند.» این کارشناس معتقد است که شهرداری قبل از اینکه مسکن بسازد، باید به دنبال بهسازی شهری باشد و با توجه به وضعیت مالی که شهرداری تهران دارد بعید است که این پروژه بتواند موفقیت چندانی به دست بیاورد. او می‌گوید اینکه مسکن‌های ساخته شده به دست گروه‌های پایین دست درآمدی برسند یا نه هم محل شک و تردید است: «با این کار آرزوی مردم برای خانه‌دار شدن برآورده نمی‌شود، اکنون مسکن هرچه قدر هم که کم هزینه ساخته شود، متری هشت میلیون هزینه ساخت دارد و یک خانه هشتاد متری دست کم، ۷۰۰ میلیون تومان هزینه دارد، بخش زیادی از مستاجران چنین پولی ندارند و شهرداری تهران هم امکان اینکه خانه‌ها را زیر قیمت به مستاجران بدهد، ندارد.»
شهردار تهران وعده‌های دیگری هم داده که در شماره های آینده سرنوشت آنها را بررسی می‌کنیم. اما فعلا بررسی همین دو وعده و سخنان کارشناسان نشان می‌دهد که زاکانی سنگ بزرگ را نشانه گرفته آن هم با شیوه هایی که قبلا آزموده شده و به شکست انجامیده است. آیا شهردار تهران صدای کارشناسان را می‌شنود و تغییر استراتژی و تاکتیک‌اش را در اداره تهران بهبود می‌دهد؟