کاوش‌های سازمان غیردولتی گرین‌پیس نشان داده که ترکیه به آخرین مقصدِ زباله‌های پلاستیکی انگلیس تبدیل شده است؛ زباله‌هایی که دپو، سوزانده یا در اقیانوس رها می‌شوند. بیش از نیمی از زباله‌های پلاستیکی که دولت انگلیس می‌گوید بازیافت می‌شود، به خارج و اغلب به کشورهایی ارسال می‌شود که زیرساخت‌های لازم برای بازیافت زباله‌ها را ندارند.

به گزارش گاردین، در سال 2020 انگلیس 688 هزار تُن زباله پلاستیکی بسته‌بندی‌شده را صادر کرده است؛ میانگین روزانه آن چیزی حدود 1.8 میلیون کیلو می‌شود. در این سال فقط 486 هزار تُن زباله در داخل انگلیس بازیافت شده است.
چین یکی از مقاصد ارسال زباله‌های پلاستیکی انگلیس بوده است، اما از زمانی که پکن، واردات بسیاری از انواع پلاستیک را در سال 2017 ممنوع اعلام کرد، ترکیه به اصلی‌ترین دریافت‌کننده زباله‌های پلاستیکی انگلیس تبدیل شده است. صادرات زباله‌های پلاستیکی انگلیس به ترکیه از سال 2016 تا 2020، از 12 هزار تُن به حدود 210 هزار تُن افزایش یافته است. یعنی ترکیه در حال حاضر، 30 درصد از کلِ زباله‌های صادراتی انگلیس را وارد می‌کند.
کشورهای اروپایی برای صادرات زباله، پول‌های خوبی پرداخت می‌کنند. شرکت‌های ترکیه‌ای نیز برای بهره‌مند شدن از مزایای اقتصادی، زباله‌های پلاستیکی را به بهانه بازیافت، وارد می‌کنند اما از آنجایی که قدرت بازیافت کردن این حجم از زباله را ندارند، یا به لحاظ اقتصادی برایشان به‌صرفه نیست، فقط بخشی از آن را بازیافت می‌کنند و باقی‌مانده این زباله‌ها سوزانده، یا در طبیعت، رها می‌شود که در نهایت از رودخانه‌ها و دریاها و اقیانوس‌ها سردرمی‌آورد. کاوشگران سازمان گرین‌پیس در ترکیه دریافته‌اند که زباله‌های پلاستیکی، از جمله زباله‌های پلاستیکی سوپرمارکت‌ها، به‌جای آنکه بازیافت شوند، دپو، سوزانده یا در کوهستان‌ها انباشته و برای ریختن در رودخانه‌ها و دریا، رها می‌شوند.
زباله‌دانِ شرکت‌های انگلیسی
کاوشگران سازمان گرین‌پیس، 10 منطقه را در اطراف شهر آدانا در جنوب ترکیه، در ماه مارس بررسی کردند و داده‌های این آزمایش را در گزارش روز دوشنبه خود منتشر کردند. آنها بسته‌های پلاستیکی مربوط به شرکت‌های انگلیسی تسکو، آسدا، کوآپ، آلدی، سینزبریز، لیدل و مارکز اند اسپنسر را پیدا کرده‌اند که دپو شده، در بسته‌هایی رها شده یا سوزانده شده بود.
کاوشگران گرین‌پیس همچنین بسته‌های پلاستیکی دیگری از جمله بسته‌های سوپرمارکتی، مثل بطری نوشیدنی‌های لوکوزاد و فانتا هم پیدا کردند که در سایت‌هایی نزدیک رودخانه‌ها، در کنار جاده‌ها و در اطراف ریل‌های قطار، دپو شده است. در بسیاری از موارد، پلاستیک‌ها سوزانده شده بود. زباله‌ها تا ارتفاعی زیاد، در بسته‌هایی روی هم قرار داشتند؛ بسته‌هایی که بسیاری از آنها پاره و باز شده بود.
سایر زباله‌های پلاستیکی در مسیرهای آب ریخته شده بود و در پایین‌دست شناور شده بود. در سواحل مدیترانه، کاوشگران زباله‌های پلاستیکی انگلیسی بیشتری را یافتند که در سراسر ساحل پخش شده بود؛ از جمله بسته‌بندی دستمال توالت شرکت آندرکس. کاوشگران سازمان گرین‌پیس متوجه شده‌اند که زباله‌های بریتانیایی اخیرا صادر شده‌اند. این زباله‌ها شامل تست آنتی‌ژن ویروس کرونا و بسته‌ای با تاریخ مصرف تا ماه آگوست 2021 (سه ماه دیگر) بود.
سازمان گرین‌پیس، از دولت بریتانیا خواسته تا لایحه محیط زیست را تصویب کند و از اختیارات موجود در آن به منظور ممنوعیت صادرات انواع زباله‌های پلاستیکی استفاده کند. این سازمان محیط زیستی از دولت انگلیس می‌خواهد صادرات زباله‌های پلاستیکی را به کشورهایی مانند مالزی که عضو سازمان همکاری اقتصادی و توسعه نیستند، فورا متوقف کند. گرین‌پیس همچنین از دولت انگلیس می‌خواهد صادرات زباله‌های مخلوط را هم به کشورهای عضو سازمان همکاری اقتصادی و توسعه، مثل ترکیه متوقف کند.
241 کامیون زباله پلاستیکی
در هر روز
علاوه بر مسئله پر اهمیت آلودگی زیست محیطی، اینترپل (پلیس بین‌الملل) سال گذشته اعلام کرد که افزایش شدید در ارسال زباله‌های پلاستیکی به ترکیه یا سایر کشورها، انفجاری در تجارت غیرقانونی زباله ایجاد کرده است. نیهان تِمیز آتاش، رئیس پروژه‌های تنوع زیستی در بخش مدیترانه‌ایِ سازمان گرین‌پیس که در ترکیه مستقر است، می‌گوید: «همانطور که شواهد جدید نشان می‌دهد، زباله‌های پلاستیکی که از انگلیس به ترکیه می‌آیند، تهدیدی محیط زیستی هستند، نه فرصتی اقتصادی. واردات کنترل‌نشده زباله‌های پلاستیکی به ترکیه، نه‌تنها هیچ سودی ندارد، بلکه مشکلات موجود در سیستم بازیافت زباله‌های خودِ ترکیه را هم افزایش می‌دهد.» برخی از کشورهای اروپایی دیگر هم ترکیه را به عنوان گیرنده اصلی زباله‌های خود انتخاب کرده‌اند. حدود 241 کامیون زباله پلاستیکی، هر روز از نقاط مختلف اروپا به ترکیه وارد می‌شود. این مقدار، 20 برابر آن چیزی است که پیشتر در سال 2016 به ترکیه وارد می‌شد.
قوانین بریتانیا و اتحادیه اروپا می‌گوید که زباله‌های پلاستیکی نباید جز به کشورهایی که صادر شود که این زباله‌ها را بازیافت می‌کنند. با این حال، نرخ بازیافت زباله در ترکیه، خدود 12 درصد است؛ این پایین‌ترین نرخ میان تمام کشورهای عضو سازمان همکاری اقتصادی و توسعه است. خانم آتاش، رئیس پروژه‌های تنوع زیستی در بخش مدیترانه‌ایِ سازمان گرین‌پیس می‌گوید: «تا جایی که از مشاهدات میدانی و اطلاعات موجود در داده‌ها برمی‌آید، می‌توانیم ببینیم که ما (ترکیه) بزرگ‌ترین محل برای زباله‌های پلاستیکی کشورهای اروپایی است.»
قوانینی بدون نتیجه
دولت ترکیه از ماه ژانویه (حدود پنج ماه پیش) قوانین سختگیرانه‌ای را اِعمال و اعلام کرده که واردات بسیاری از زباله پلاستیکی به این کشور، ممنوع است. با این حال، داده‌های تجارت بریتانیا نشان می‌دهد که این اقدامِ دولت ترکیه، تاثیر اندکی بر واردات زباله به ترکیه داشته است. داده‌ها نشان می‌دهد که زباله‌های پلاستیکی که انگلیس در ژانویه 2021 به ترکیه فرستاده، حدود 2 هزار تُن بیشتر از زباله‌هایی بوده که این کشور در ژانویه سال قبل (2020) به ترکیه فرستاده است. انگلیس در ژانویه 2020 حدود 12 هزار و 400 تُن زباله پلاستیکی و در ژانویه سال بعد (2021) 14 هزار و 500 تُن زباله پلاستیکی را به ترکیه صادر کرده است.
آمارها برای ماه فوریه 2021 حدود 30 هزار و 300 تُن بوده است؛ یعنی بیش از دو برابرِ صادرات زباله در ماهِ مشابه در سال 2020. داده‌های تجارت دولت انگلیس نشان می‌دهد که مالزی، دومین مقصد زباله‌های پلاستیکی انگلیس است. مالزی، این کشور جنوب شرقی آسیا در سال 2020، 65 هزار تُن زباله پلاستیکی از انگلیس وارد کرده است. پس از مالزی، لهستان با وارد کردن 38 هزار تُن زباله پلاستیکی از انگلیس در رتبه سوم قرار دارد. پاییز سال گذشته، خبرگزاری گاردین گزارشی را منتشر کرد که اعلام می‌کرد، ایالات متحده آمریکا و انگلیس بیشترین حجم زباله پلاستیکی را به ازای هر نفر تولید می‌کنند.
زباله‌های پلاستیکی، تمام کره زمین را آلوده کرده است؛ از عمیق‌ترین قسمت‌های اقیانوس‌ها گرفته تا برف قطب شمال و خاک رشته کوه‌های آلپ. آلودگی پلاستیکی به زندگی جانوران و حیوانات هم به‌شدت آسیب زده است. از سوی دیگر، نگرانی‌هایی هم در مورد میزان میکروپلاستیک‌هایی که از طریق آب، غذا و تنفس وارد بدن جانداران از جمله انسان می‌شود در حال افزایش است.