ادامه نوسان در بازار نهاده‌های کشاورزی 

 گرانی کود کشاورزان را زمین‌گیر کرد 

با افزایش شدید قیمت کود و سایر نهاده‌های، صرفه اقتصادی کشاورزی از دست می رود.

خبرنگار: امیر رجبی | امنیت غذایی یکی از مهم‌ترین بخش‌های امنیت برای هر کشور به‌حساب می‌آید. با مخدوش شدن زیرساخت‌های امنیت تولید در کشاورزی خسارت‌های سنگینی به پیکره امنیت غذایی وارد می‌شود. برای نمونه در ماه‌های اخیر افزایش قیمت کود طاقت کشاورزان را طاق کرد. در این خصوص  یک باغدار در جنوب استان کرمان به «پیام ما» می‌گوید قیمت‌های کود و سم  وحشتناک بالا رفته و به گونه‌ای شده که دیگر کشاورزی صرفه اقتصادی ندارد و کشاورزی رو به تعطیلی می‌رود.

افزایش قیمت کود شیمیایی و کمیاب شدن برخی از انواع کود‌ها که منجر به نشت آن در بازار سیاه و فروش غیرقانونی شده است، موجی از نگرانی را در میان کشاورزان به وجود آورده است. یکی از کشاورزان در جنوب استان کرمان با گلایه از بی رویه بالا رفتن نرخ کود می‌گوید افزایش قیمت‌ها بیش از دو برابر افزایش پیدا کرده‌اند. 

سیستانی معتقد است: «گرانی‌ها به قدری زیاد شده که دیگر به هیچ عنوان کشاورزی یک کار اقتصادی به صرفه برای کشاورزان به شمار نمی‌رود».

توزیع قطره چکانی کود «اوره» 

اما در رابطه با توزیع دولتی کود «اوره» صحبت‌هایی  زیادی مطرح شده و عده‌ای معتقدند این کود به دست کشاورز نرسیده و فقط در حد حرف است. در این خصوص با حسن محمدی کشاورز دیگری در جنوب استان به گفت‌و‌گو نشستیم. او در خصوص توزیع کود «اوره» می‌گوید توزیع دولتی بسیار قطره چکانی انجام می‌شود و این توزیع دولتی فقط شامل کود «اوره» است و مابقی کودها به قیمت بسیار گزاف در بازار قابل خریداری است.

ماجرای گرانی کود شیمیایی چیست؟

هوشنگ مقامسی رئیس نظام صنفی کشاورزی شادگان به ایلنا گفته است: «کود شیمیایی که دولت توزیع می‌کند با افزایش قیمت روبه‌رو بوده، اما مهم‌تر از آن افزایش قیمت توزیع نامناسب برخی از انواع کود است که باعث می‌شود کشاورزان برای تامین نیاز خود به بازار آزاد رو بیاورند؛ آن‌ها باید کود شیمیایی را دو تا سه برابر قیمت خریداری کنند، بدون اینکه از کیفیت آن مطمئن باشند.»

ماجرای گرانی قیمت کود شیمیایی که در روز‌های اخیر به دغدغه کشاورزان تبدیل شده، مربوط به چند وزارت‌خانه است و به نظر می‌رسد برای اینکه مشکل رفع شود به هماهنگی‌های بین بخشی نیاز داریم.

۱۸ تیر سال جاری حمید رسولی (مدیرعامل شرکت خدمات حمایتی کشاورزی) گفت: «شرکت‌های پتروشیمی از ابتدای تیر سال جاری از تحویل کود «اوره» با قیمت‌های مصوب دولت به بخش کشاورزی خودداری می‌کنند و اعلام کرده‌اند که کود «اوره» را صرفا بر اساس قیمت‌های بورس کالا به بخش کشاورزی تحویل می‌دهند.»

ماجرا از این قرار است که پتروشیمی‌ها بدون مصوبه قانونی و دولتی کود را گران‌کرده‌اند و این گرانی ابتدا نجومی بوده و بعد اندکی قیمت‌ها پایین آمده تا نهایتا شود به یک قیمت تعادلی رسید که بسیار بالاتر از قیمت گذشته کود شیمیایی است.

۲۲ تیر سال جاری شمس‌الله شریعت‌نژاد (عضو کمیسیون کشاورزی مجلس) با انتقاد از افزایش قیمت کود شیمیایی به هر کیلو هزار و ۶۰۰ تومان گفت: به نوعی می‌توان گفت که مسئولان به مرگ گرفته‌اند تا به تب راضی باشیم، کشاورزان توان پرداخت ۶۰۰ تومان برای هر کیلوگرم کود شیمیایی را نیز نداشتند.

در حالی که افزایش قیمت کود شیمیایی که در مورد کود «اوره» به عنوان یکی از ارزان‌ترین انوع کود حدود ۴۰ درصد بوده، نگرانی‌هایی ایجاد کرده و این باور وجود دارد که قصد پتروشیمی‌ها سودآوری بیشتر است و آن‌ها به همین میزان افزایش قیمت اکتفا می‌کنند، این نگرانی هم هست که آن‌ها راضی به این میزان افزایش قیمت نباشند؛ کمیاب شدن کود شیمیایی و نشت آن در بازار آزاد گواهی بر این قصد است. رئیس نظام صنفی کشاورزی شادگان می‌گوید: هر چند مشکلات در زمینه توزیع کود شیمیایی همواره وجود داشته، اما امسال مشکلات تشدید شده است. توزیع نامناسب و کیفیت و کمیت کود شیمیایی همواره مورد اعتراض کشاورزان بوده است.

در بسیاری مواقع شاهد این بوده‌ایم که کود در زمان مناسب بین کشاورزان توزیع نشده است یا میزان کود توزیعی کم بوده و از آن بدتر گاه شاهد توزیع کود بی‌کیفیت بوده‌ایم.

او همچنین درباره افزایش قیمت کود شیمیایی می‌گوید: یک گونی ۵۰ کیلویی کود «اوره» ۴۰ هزار تومان قیمت خورده است و این یعنی افزایش حدود ۴۰ درصدی قیمت این کود.مقامسی ادامه می‌دهد: بیش از آنکه افزایش قیمت کود حمایتی دغدغه ما باشد، کمبود این نوع کود مهم است که باعث می‌شود کشاورزان برای تهیه کود به بازار آزاد مراجعه کنند. آنجا قیمت کود دو تا سه برابر قیمت دولتی است و اطمینانی هم نسبت به کیفیت آن وجود ندارد.

او با بیان اینکه کود شیمیایی کالایی است که باید با نظارت دولت در اختیار کشاورزان قرار گیرد و فروش آن به دلالان غیر قانونی است، عنوان می‌کند: دغدغه تولید محصول سالم، دغدغه همه شهروندان است، حال چطور می‌توان در شرایطی که کود سالم به میزان مناسب در اختیار ما نیست، محصول سالم تولید کنیم؟ مشکلاتی که در زمینه تهیه کود شیمیایی به وجود آمده هم میزان تولید محصولات کشاورزی را به خطر می‌اندازد و هم ممکن است بر کیفیت محصولات تاثیر بگذارد.مشکل در توزیع کود شیمیایی چند وزارتخانه را درگیر کرده و کمیسیون‌های مختلف مجلس دنبال این هستند که وضعیت را سر و سامان دهند.

۲۳ تیرماه امسال سعید باستانی، سخنگوی کمیسیون صنایع و معادن هم گفته بود: «اعضای کمیسیون به این نتیجه رسیدند کود شیمیایی با همان قیمت مصوب اولیه عرضه، و مابه التفاوت‌آن یا از طریق پرداخت یارانه و یا لحاظ کردن در بودجه سنواتی سال‌های بعد جبران شود.»

در حالی این نظر مطرح شده که برخی مسئولان و نمایندگان مجلس بر این باورند که افزایش قیمت کود شیمیایی نابجاست، چراکه قیمت خوراک پتروشیمی‌ها بیشتر نشده است. در این بین به نظر می‌رسد نیاز به هماهنگی بین بخشی باشد و دخالت موثر وزارت جهاد کشاورزی در این زمینه ضروری است. براساس بخشنامه سازمان برنامه و بودجه کشور قرار بود از سوم آبان ماه جاری نرخ هر کیسه کود «اوره» افزایش پیدا کند که این موضوع با دستور وزیر جهاد کشاورزی متوقف شد.

روز چهارشنبه ۳۰ مهرماه ۹۹ از سوی سازمان برنامه و بودجه کشور بخشنامه‌ای مبنی بر افزایش قیمت هر کیسه کود «اوره» ۵۰ کیلوگرمی ۶۵ هزارتومان تعیین شده بود. براساس این بخشنامه قیمت هر کیسه کود «اوره» نسبت به سال گذشته بیش از ۱۰ هزارتومان افزایش را نشان می داد. «حسین زمانی» مدیر روابط عمومی شرکت خدمات حمایتی کشاورزی در گفت‌و‌گو با خبرنگار اقتصادی ایرنا گفت: بخشنامه سازمان برنامه و بودجه به وزارت جهاد کشاورزی ارسال شده است و برای اجرا به کارگزاری‌های این شرکت در سراسر کشور ابلاغ شد.

وی افزود: با دستور وزیر جهاد کشاورزی افزایش قیمت کود «اوره» متوقف شده است. مدیر روابط عمومی شرکت خدمات حمایتی کشاورزی اضافه کرد: کشاورزان بنابر رویه پیشین هر کیسه ۵۰ کیلو گرمی کود «اوره» را می توانند با نرخ ۵۴ هزار تومان از کارگزاری های این شرکت خریداری کنند. کود «اوره» بخش کشاورزی توسط شرکت ملی صنایع پتروشیمی برای امسال ۲.۲ میلیون تن برآورد شده که با تلاش‌های وزارت جهاد کشاورزی مقرر شد این سهیمه بوسیله مراجع ذی صلاح افزایش یابد.

همچنین در شهریورماه امسال براساس تفاهمنامه‌ای با شرکت مجتمع صنایع شیمیائی پارسیان مقرر شد در مدت سه سال براساس استانداردهای ملی مقدار ۱۰۰ هزار تن کود «اوره» با پوشش گوگردی که مورد مصرف شالیزارهای برنج در شمال کشور است، تولید و تامین شود. اما این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که در بازار نهاده‌های کشاورزی اعداد از واقعیتی تلخ حکایت دارند. افزایش قیمت محصولاتی مانند کودهای شیمایی موجب شده تا کشاورزان با تنگناهای اقتصادی بیشتر مواجه شوند. عواملی باعث شده تولید کشاورزی در یک سال اخیر بهبود یابد و کشاورزان سود بیشتری ببرند. علاوه بر افزایش بارندگی‌ها، به صرفه شدن صادرات محصولات کشاورزی و قیمت مناسب برخی از محصولات، به سود کشاورزان تمام شده است. با این همه، در یک سال اخیر شاهد افزایش تورم بخش کشاورزی نیز بوده‌ایم. بنابر اعلام مرکز آمار تورم تولید‌کننده در سال ۹۷ بیش از ۴۷ درصد افزایش یافته است و جالب اینکه تورم تولید کشاورزی ۴۸.۸ بوده است. افزایش این تورم تا حد زیادی ناشی از افزایش قیمت نهاده‌های کشاورزی وارداتی نظیر ماشین‌آلات کشاورزی و نشاء وارداتی بوده است. افزایش مزد کارگران فعال در حوزه کشاورزی نیز به افزایش تورم تولید بخش کشاورزی منجر شده است.