شورای عالی معماری و شهرسازی پرونده هتل بلند مرتبه اصفهان را تعیین تکلیف می کند

روزشمار تخریب هتل چهارباغ 

سرنوشت ماندن یا نماندن هتل 22 متری کوچه ارفعی در محدوده چهارباغ اصفهان را شورای عالی معماری و شهرسازی ایران مشخص می‌کند. هتلی که از همان ابتدای گودبرداری، زیر ذره بین رسانه‌ها رفت و بعد از پرونده برج جهان نما و بعدترش، گذر آقا نجفی به یکی از پرچالش‌ترین پرونده‌های میراث فرهنگی اصفهان در سال‌های اخیر تبدیل شد. 

هتل از کجا سبز شد؟

شهریور 97 بود که فریدون الهیاری، مدیرکل میراث فرهنگی استان اصفهان با تغییر کاربری چند پلاک و ساخت هتلی 4 طبقه‌ای روی پیلوت موافقت کرد. هتل قرار بود در زمینی با متراژ حدود 2800 متر مربع در خیابان شیخ بهایی ایجاد شود. خرداد 98 کمیسیون ماده 5 استان با ساخت هتل موافقت کرد. مالک هتل «آقای میم» که یکی از افراد سرشناس غرب استان اصفهان است اما پیش از این گودبرداری هتل را آغاز کرده بود. هتل بالا رفت، شهروندان و فعالان میراث فرهنگی استان اصفهان که حریم فرهنگی چهارباغ را در خطر می‌دیدند، نسبت به آن واکنش نشان دادند. آن‌ها می‌گفتند که اسکلت بندی این هتل در لایه دوم چهارباغ عباسی، منظرِ محور فرهنگی تاریخی اصفهان را مخدوش کرده است. مسئولان میراث فرهنگی استان اصفهان در واکنش به اعتراضات مردمی، پاسخ‌ها، توجیهات و بهانه‌های مختلفی داشتند. ناصر طاهری، معاون میراث فرهنگی اصفهان در اینباره به ایسنا گفته بود که ملاک تصمیم گیری برای ساخت و ساز در محور فرهنگی تاریخی اصفهان به دلیل نداشتن حریم مصوب ضوابط و مقررات گنجانده شده در طرح تفضیلی شهر اصفهان است. این صحبت در حالی مطرح می‌شد که تیرماه همان سال، هادی احمدی روئینی، مدیر کل دفتر حفظ و احیا بناها، بافت و محوطه تاریخی، در نامه‌ای خطاب به فریدون اللهیاری، نوشته بود که« مجوز ساخت و ساز هتل در طبقاتی مغایر با حریم مصوب این محدوده تاریخی صادر شده است، نظر به ضوابط حریم مصوب حداکثر ارتفاع ساخت و ساز در حریم خیابان چهارباغ، 8 متر است.» پاسخ نامه البته حدود 2 ماه بعد داده می‌شود. دو ماهی که سرمایه گذار پروژه از آن برای تسریع در ساخت و ساز هتلش استفاده کرد. 30 مهرماه 98 اما شکایتی در مرکز حقوق شهروندی استان اصفهان درباره این پروژه ثبت شد. 

 دستور توقف صادر شد  

بعد از این شکایت، عملا سرنوشت هتل تغییر کرد. هتلی که تا حدود 22متر بالا رفته بود و عملا 14 مترش اضافه بود. احسان رعنایی، نماینده مرکز ترویج حقوق شهروندی استان اصفهان که یک تشکل مردم نهاد است، در اینباره به پیام ما می‌گوید که مرکز حقوق شهروندی، درباره این پرونده اعلام جرم کرد: « از طرف دیگر تغییرات در دادستانی اصفهان به وجود آمد و باعث شد که دادستانی ورود جدی‌تری به ماجرا داشته باشد و در نهایت دستور توقف صادر شود.» در جریان این اتفاقات آمد و شد مسئولان میراث فرهنگی کشوری به استان اصفهان شدت گرفت. رعنایی می‌گوید، بعد از دستور توقف تلاش‌های جدیتری از سوی میراث فرهنگی و استانداری اصفهان صورت گرفت، تلاش‌هایی که البته هدفش جبران اشتباه و برگشت به مسیر قانون نبود و در مسیر سرپوش گذاشتن بر تخلف و فیصله ماجرا به نفع مالکی بود که خلاف ساخته بود. از گوشه و کنار شنیده می‌شد که مسوولان اصفهانی می‌خواستند که طرح تازه‌ای با کاهش جزیی ارتفاع به کمیسیون ماده 5 استان ببرند و ماجرا را خاتمه دهند. رعنایی در واکنش به این ماجرا می‌گوید: « بعد از دستور توقف، پیگیری‌های مرکز حقوق شهروندی ادامه پیدا کرد، نمایندگان مجلس نسبت به هتل چهارباغ حساس شدند، نامه نگاری‌ها و تذکراتی به وزیر میراث فرهنگی دادند، در این میان مکاتباتی هم با دادستانی کل صورت گرفت، با توجه به این مکاتبات اگر هم قرار بود طرحی با ارتفاع کمتر تصویب شود، با اعلام مغایرت کمیسیون ماده 5 استان موضوع به شورای عالی معماری و شهرسازی کشور سپرده شده است.» در جریان این اتفاقات، کنش‌هایی برای افزایش حد ارتفاع حریم چهارباغ هم مشاهده شده بود. اتفاقی که با ممانعت دفتر  مدیر کل دفتر ثبت آثار تاریخی و فرهنگی وزارتخانه میراث فرهنگی و گردشگری مواجه شد. رعنایی می‌گوید یکی از ترفندهایی که خیلی درگیر ساخت و ساز غیر مجاز نشوند، عدم تعیین و ابلاغ حرایم تاریخی است: « به طور مثال، برای شاه دژ، قلعه تاریخی که در سال 84 ثبت شده است، حریمی ابلاغ نشده است. یا مثلا حریم میدان نقش جهان در سال 95 بازنگری شده است اما ابلاغ نشده. این اقدام وزارت و اداره میراث فرهنگی اصفهان در جهت ساخت و سازهای غیر قانونی فراتر می‌رود و باعث می‌شود که قوانین ساخت و ساز تسهیل شود.  

نگرانی فعالان میراث فرهنگی استان اصفهان ادامه دارد 

پیش از دستور توقف ساخت و احداث هتل اما مصطفی پورعلی، مدیر کل دفتر ثبت آثار تاریخی و فرهنگی وزارتخانه میراث فرهنگی و گردشگری در گفت‌وگویی با ایسنا ساخت این هتل را تخلفی محرز دانسته بود. با این وجود اما نگرانی فعالان میراث فرهنگی نسبت به هتل چهارباغ اصفهان همچنان ادامه دارد. نگرانی مربوط به انفعال وزارت میراث فرهنگی نسبت به این تخلف است. رعنایی امیدوار است که وزارت میراث فرهنگی درصدد همراهی با میراث فرهنگی اصفهان بر نیایند و بر مبنای حریم چهارباغ نظر دهند. رعنایی می‌گوید طبق آخرین اخباری که ما داریم، طی استعلامی از وزارت میراث فرهنگی نظر صریح خواسته شده است اما وزارتخانه همچنان پاسخی به شورای عالی معماری و شهرسازی نداده است. 

شهروندان و موسسات مردم نهاد اما در این میان پای کار بودند. نامه‌هایی با امضای افراد مشهور و نامی در عرصه معماری و شهرسازی نوشته شده است و از وزارت خانه میراث فرهنگی و گردشگری خواسته شده تا به این مطالبه نگاهی فرا استانی داشته باشد و جلوی این تخلف را بگیرد. 

اکنون همه چیز به نظر شورای عالی معماری و شهرسازی بستگی دارد. باید دید آنها اینبار هم مانند پرونده گذر آقا نجفی به نفع مطالبه عمومی رای می‌دهند و مجوز تخریب هتل چهارباغ را صادر می‌کنند یا نه. اتفاقی که البته اگر به تحقق بپیوندد به ضرر میراث فرهنگی و شهرداری اصفهان است. زیرا آن‌ها باید خسارت آقای میم را بپردازند که هتلش تا حدود 22 متر بالا رفته است.