سـوگ سیاوش 

آرامگاه فردوسی امروز میزبان خسرو آواز ایران محمد رضا شجریان است.

محمدرضا شجریان خسرو آواز ایران، جاودانه بی‌تکرار و نماد و سمبل موسیقی آوازی ایرانی بود که توانست صدای دردهای جامعه و تسکین آن‌ها باشد. چنانکه به عصاره همه جریان‌های آوازی موسیقی تبدیل شد.

شجریان خود را به یک هنرمند عالی و استاد کامل موسیقی‌دان بودن -که خود جایگاهی بس بلند است- محدود نکرد و در سلوک مردافکن‌اش، سرانجام به متر و معیاری برای آنان‌ که به دنبال هنری بودند، بدل شد تا بتوانند با این معیار، ضمن به رخ کشیدن تاریخ و فرهنگ متعالی ایران در بین سایر فرهنگ‌های جهانی، به‌نوعی توانایی در تزکیه و ارتقای روح جامعه در روزگار وانفسای معاصر و هجوم هنرها و افکارِ سطحیِ عامه‌شکار دست یابند؛ اینها بخشی از سخنان سعید شفیعیون شاگرد استاد محمدرضا شجریان و مدرس زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه اصفهان است.

برای دلم می خوانم و برای مردمم

استاد شجریان هیچگاه خود را از مردم جدا نکرد و جدا ندانست، بلکه صدای بیان دردهای آن جامعه و تسکین آن‌ها بود. چنانکه که خودش گفته است: برای دلم می خوانم و برای مردمم اما اگر شخصی به دقت اشعار خوانده شده مرا دنبال کند، می‌بیند صدای من بازتاب وقایع تاریخ معاصر ایران است.

خسرو آواز ایران معتقد بود که موسیقی برای مردم است، برای انسان ها. باید انسان ها را در اولویت قرار داد و موسیقی را برای آنها ارائه کرد. موسیقی برای انسانیت است و همین ویژگی استاد بود که به خانه هر ایرانی که پا بگذاری در کنار حافظ، صدا و آوایی از شجریان هم شنیده می شود؛ صدایی آمیخته و گداخته با دوران که معرف شادی، غم، نگرانی و امید ایرانیان بوده و هست و به قول فریدون مشیری او هنرمندی‌ست که از خراسان برخاسته تا آفاق آواز این سرزمین را چون خورشید خاوری گرم و روشن کند و چه زیبا گفته هوشنگ ابتهاج در مورد استاد، که ما چه خوشبختیم که در زمان صدای او زندگی می کنیم.

پس از اعلام خبر درگذشت «محمدرضا شجریان» استاد بزرگ آواز ایران، فعالان سیاسی، هنرمندان، ورزشکاران و کاربران شبکه‌های اجتماعی در غم از دست رفتن «خسرو آواز ایران» نوشتند.

«حسن روحانی» رئیس‌جمهوری اسلامی ایران در توئیتی نوشت: «استاد محمدرضا شجریان چهره برجسته هنری و آفریننده ماندگارترین نواهای دلنشین ایرانی و خواننده ربنای رمضان، میراث ارزشمندی از خود به یادگار گذاشت. یقیناً ملت قدرشناس ایران، نام و یاد و آثار این هنرمند محبوب را همواره در خاطره‌ها، زنده نگاه خواهد داشت. روحش شاد و یادش گرامی».

«اسحاق جهانگیری» معاون اول رئیس‌جمهوری همچنین توئیت کرد: «درگذشت هنرمند نامی و چهره شاخص فرهنگ ایران استاد محمد رضا شجریان، ضایعه‌ای ملی است. هر ایرانی و هرکس که در دور و نزدیک این سرزمین به ادب و زبان فارسی و فرهنگ و تمدن ایرانی و اسلامی دلبسته است حق دارد که سوگوار فقدان این چهره نام‌آور و سخت کوش باشد». «علی ربیعی» سخنگوی دولت نیز در پیامی آورد: «نماد هنر و استاد آواز دل شجریان از جهان خاکی رخت بربست. او به راستی مردمی بود و از آن دسته آدم‌هایی است که در ضمیر جان و دل افراد یک جامعه جای دارند. فقدان این یار دل جامعه را به تمامی فارسی‌زبانان و دوستدارانش تسلیت می‌گویم».

 بسیاری از چهره‌های مشهور فرهنگی و هنری نیز به خبر درگذشت استاد شجریان واکنش نشان دادند. «کیهان کلهر» در حساب کاربری اینستاگرام خود نوشت: «جان از تن آواز رفت».

«پرویز پرستویی» نوشت: «خسرو آواز ایران استاد شجریان عزیز شما فقط یک خواننده بزرگ نبودید. شما یک روشنفکر فرهیخته و یک انسان والا بودید. شما بزرگ و سرکرده موسیقی ایران زمین بودید. بنده کوچکترین، به خودم می‌بالم که بارها و بارها شما را از نزدیک زیارت کردم و از سخنان و پندهای شما آموختم».

«علی دایی» نوشت: «استاد شجریان تا ابد صدایش ماندگار است او متعهدانه و شکیب و با تأمل فرهنگ ناب ایرانی را در قامت موسیقی به خارج از مرزهای ایران کشید.»

«سالار عقیلی» خواننده نیز نوشت: «رفتی و رفتن تو آتش نهاد بر دل مرغ سحر، بزرگ مرد آواز و موسیقی و فرهنگ ایران ، یادت گرامی».

«هدیه تهرانی» بازیگر سینما نیز در پیامی آورد: «این در گذشت نیست او هرگز نمی‌رود، هرگز نمی‌میرد. او نامیراست و همیشه و حالا همینجاست». 

درگذشت استاد شجریان با واکنش‌های بین‌المللی نیز مواجه شد. حساب کاربری سازمان ملل متحد در ایران، این توییت را منتشر کرد: «از خبر درگذشت استاد بزرگ آواز ایران محمدرضا شجریان به شدت متاثر شدیم. از طرف خانواده سازمان ملل متحد در ایران به خانواده شجریان و تمامی طرفداران ایشان در ایران و سراسر جهان تسلیت می‌گوییم. روحشان قرین آرامش».

سفارت فرانسه در ایران نیز در حساب کاربری خود ضمن تسلیت به خانواده وی و تمامی ایرانیان، توئیت کرد: «محمدرضا شجریان واپسین آوازش را خواند. نغمه های خسرو آواز ایران تا ابد در یادمان خواهد ماند». «نیچروان بارزانی» رئیس اقلیم کردستان عراق هم در پیامی نوشت: «تنها صدا است که می‌ماند. با نهایت اندوه درگذشت خسرو آواز ایران زمین و اسطوره تکرار ناشدنی موسیقی را به خانواده محترم شجریان، جامعه هنری و دوستداران ایشان تسلیت عرض می‌نمایم».

بسیاری از مقامات و سفرای دیگر کشورها در ایران نیز پیام‌های تسلیتی را خطاب به خانواده استاد شجریان و ملت ایران منتشر کردند. 

در پی انتخاب آرامگاه فردوسی برای محل دفن پیکر استاد شجریان، مسئولان شهر مشهد بر آمادگی این شهر برای استقبال از این استاد بزرگ تاکید کردند. «محمدرضا حیدری» رئیس شورای اسلامی شهر مشهد در توئیتی نوشت: «مشهد فرزندش، استاد محمدرضا شجریان را در آغوش می‌کشد و توس باری دیگر آرامگاهی ابدی برای یکی از حافظان فرهنگ، هنر و ادب این سرزمین خواهد بود».

بسیاری از کاربران افغانستانی نیز نسبت به درگذشت استاد شجریان واکنش نشان دادند. «فریبا قلی‌زاده» روزنامه‌نگار افغان در توئیتی نوشت: «آقای شجریان حضرت استاد! خیلی برای ما افغانستانی‌ها عزیز بودی». کاربری نیز نوشت که میلیون‌ها مهاجر افغان در طی چند دهه گذشته، خاطرات شیرینی از صدای طلایی شجریان دارند صدای ماندگار او در قلب بسیاری از مردم جهان جهانی ماند. کاربری دیگری هم آورد: «افغانستان سوگوار مرگ شجریان است». در پیام کاربری هم می‌خوانیم: که استاد شجریان در دل سه ملت ایران، افغانستان و تاجیکستان جاودانه خواهد ماند.