حفظ یوز ایرانی، اولویت نخست سازمان حفاظت محیط زیست

یوزپلنگ ‌ها گربه ‌سانانی ارزشمند اما در خطر انقراض هستند؛ امروزه یوزپلنگ آسیایی فقط در ایران زیست می‌کند از این رو به آن یوزپلنگ ایرانی نیز می‌گویند و سازمان حفاظت محیط‌زیست به عنوان متولی حفاظت از گونه‌های وحشی در تلاش برای حفظ این گونه ارزشمند است که با اقدامات صورت گرفته بعد از سه سال، امسال چهار خانواده از یوز در زیستگاه توران مشاهده شد.

۹ شهریور ۱۳۷۳ یک یوز مادر و سه توله‌اش برای یافتن آب و غذا به شهر بافق استان یزد نزدیک شدند اما فردی که شناختی از یوزپلنگ نداشت، به دلیل ترس از یوزپلنگ‌ها به آنها حمله کرد که در این واقعه یوز مادر از صحنه فرار کرد و دو توله نر و ماده تلف شدند، یک توله ماده که «ماریتا» نام گرفت به تهران منتقل شد و ۹ سال در پارک پردیسان در شرایط اسارت زندگی کرد تا اینکه در زمستان ۱۳۸۲ تلف شد.

بعد از آن در سال ۱۳۸۶ به پیشنهاد انجمن یوزپلنگ ایرانی، نهم شهریور ماه روز ملی حفاظت از یوزپلنگ نام گرفت اما با توجه به شرایط نامطلوب این گربه‌سان ارزشمند فقط نامگذاری یک روز کاری از پیش نمی‌برد و باید برنامه‌ریزی‌ها اصولی و علمی پیش رود.

اما این وظیفه زمانی سنگین‌تر شد که به یوزپلنگ آسیایی، یوزپلنگ ایرانی گفته شد، یوزپلنگ ایرانی در گذشته یوزپلنگ ‌آسیایی بود و در قسمت‌های وسیعی از آسیا زندگی می‌کرد.

نسل این گونه در کشورهای آسیایی از جمله عربستان، عراق، هندوستان و پاکستان از بین رفت و اکنون فقط در ایران زندگی می‌کند و به همین دلیل به آن  یوزپلنگ ایرانی می‌گوییم پس باید بیشتر هم مراقب آن باشیم.

کوشکی و دلبر دو یوزپلنگ نر و ماده‌ای هستند که به ترتیب ۱۰ آذر سال ۹۳ از پناهگاه حیات وحش میاندشت و ۱۱ آذر ۹۳ از ذخیره‌گاه زیست‌کره توران به پارک پردیسان تهران منتقل شدند، این دو گونه ارزشمند با هدف تکثیر در اسارت و انجام تحقیقات بر روی رفتار گربه‌سانان به این مکان منتقل شدند.

کوشکی یوزپلنگ نر بهمن ماه ۱۳۸۶ در چهار ماهگی و دلبر یوزپلنگ ماده فروردین ۱۳۹۰ در سه ماهگی به اسارت در آمدند که بعد از این و با توجه به اهمیت حفاظت از این گونه‌های ارزشمند و در خطر انقراض بودن آنها به پارک پردیسان منتقل شدند اما امسال بعد از برگزاری جلسات متعدد کارشناسی، سازمان حفاظت محیط زیست به این نتیجه رسید که بهتر است این یوزها به زیستگاه اصلی خود یعنی توران در سمنان برگردند تا مدت زماتن باقیمانده از عمر خود را به صورت طبیعی زندگی کنند و اگر شانسی برای زاداوری طبیعی دارند از آنها گرفته نشود.

کیومرث کلانتری معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست به خبرنگار محیط زیست روز شنبه به ایرنا گفت: سازمان محیط زیست توجه ویژه ای به یوزپلنگ آسیایی دارد از این رو با تصمیمی که با برگزاری جلسات متعدد کارشناسی گرفته شد، توانستیم یوزهای در اسارت در پردیسان را به پارک ملی توران در سمنان انتقال دهیم و گزارش ها نشان می دهد که در پنج ماه گذشته که از انتقال یوزها می گذرد همکاران موفق شدند چهار خانواده یوز را در زیستگاه طبیعی مشاهده کنند که به نوع خود یکی از افتخارات تنوع زیستی کشور است در واقع با حفاظت اصولی از زیستگاه مانند کاهش دام، سگ های گله، ایمن سازی جاده ها و راهها و در نهایت همکاری و مشارکت مردم موفق به امن شدن زیستگاه ها شدیم. این مشاهده بعد از سه سال اتفاق افتاده است که موجب افتخار و امید است. وی با بیان اینکه نهم شهریور ماه به نام روز ملی یوزپلنگ ایرانی نامگذاری شده است گفت: یوز یک گونه محبوبی برای کشور ما است و در سطح کشور هم به یوز به عنوان یک گونه پرچم نگاه می شود که متاسفانه به شدت در معرض خطر انقراض قرار دارد البته نه فقط در ایران بلکه در دنیا یوز در معرض انقراض است، اما یوز آسیایی تنها پناهگاهش نقاطی از کشور ما است که حدود ۶ میلیون هکتار در ۷ استان و ۱۰ منطقه تخت مدیریت سازمان حفاظت محیط  زیست قرار دارد.