تفاوت بادهای ۱۲۰ روزه امسال با سال های قبل

هرساله با آغاز فصل گرما وزش بادهای ۱۲۰ روزه و خیزش گرد و خاک تنفس را برای اهالی سیستان و بلوچستان به ویژه شهرستان زابل تنگ می‌کند اما خبر خوب این است که به لطف عواملی مانند آبگیری بخش هایی از تالاب هامون در سال جاری تاکنون شاهد وقوع طوفان گرد و خاک در این منطقه نبوده‌ایم.

به گزارش ایسنا، بادهای ۱۲۰ روزه که با آغاز گرما پدید می‌آیند و گاهی بیش از ۱۲۰ روز بخش‌هایی از استان سیستان و بلوچستان را تحت تاثیر قرار می‌دهند می‌توانند باعث حرکت شن‌های روان و خیزش گرد و غبار در این منطقه شوند. 

پدیده گرد و غبار می‌تواند منشا خارجی و داخلی داشته باشد و به گفته کارشناسان حوزه گرد و غبار تا حدودی منشاهای داخلی آن شناخته شده‌اند اما زمان و چگونگی فعال شدن این منشاها بستگی به میزان بارندگی و ذخیره آب در تالاب‌ها دارد. از این رو تعداد دفعات خیزش، شدت و محل وقوع گرد و غبار تابع الگوی بارشی سال گذشته است.

کارشناسان یکی از کانون‌های اصلی ایجاد گرد و غبار را تالاب‌های خشک شده‌ می‌دانند بنابراین خشک بودن تالاب هامون که در مسیر بادهای ۱۲۰ روزه قرار دارد در وقوع گرد و غبار استان سیستان و بلوچستان بسیار تاثیرگذار است این در حالیست که با توجه به بارندگی‌های خوب و سیلاب‌های بهار سال جاری همچنین تامین حق‌آبه برخی تالاب‌های کشور از جمله تالاب بین‌المللی هامون در اسفند ماه سال گذشته این تالاب تا حدودی آبگیری شده است.

ضاالدین شعاعی – کارشناس گرد و غبار- به ایسنا گفته بود: بخشی از گرد و غبار شرق کشور مربوط به کف تالاب هامون است که متاسفانه ۱۰ تا ۱۵ سال خشک شده بود اما در سال جاری خوشبختانه آبگیری کرده است.

تالاب هامون از سه بخش هامون «صابوری» در شمال سیستان، هامون «پوزک» که ۹۰ درصد آن در کشور افغانستان و ۱۰ درصد آن در ایران است و هامون «هیرمند» تشکیل شده است که در زمان‌های فراوانی آب این سه بخش به یکدیگر می‌پیوندند و دریاچه مشترک هامون میان کشورهای ایران و افغانستان را تشکیل می‌دهند.

وحید پورمردان – مدیرکل حفاظت محیط زیست سیستان و بلوچستان – نیز به تازگی درباره وضعیت تالاب بین‌المللی هامون گفته است که تالاب هامون نقش تاثیرگذاری در حوزه اکوسیستم استان دارد که طی سال گذشته و امسال به میزان نسبتاً خوبی آبگیری شده و اقداماتی از جمله حفاظت حداکثری از پوشش گیاهی تالاب، عدم صدور مجوز جالیزکاری، پیشگیری از چرای بی رویه دام، لایروبی و بازگشایی مسیرهای ورود آب به تالاب موجب شد تا علیرغم وزش بادهای ۱۲۰ روزه، نسبت به سال های گذشته در همین روزها و شرایط فعلی کرونایی، دیگر شاهد غم، رنج، مشکلات تنفسی و مهاجرت مردم شمال استان به سایر نقاط نباشیم. الله‌ بخش ریگی – کارشناس هواشناسی – درباره بادهای ۱۲۰ روزه به ایسنا می‌گوید: بادهای معروف به بادهای ۱۲۰ روزه اختلاف فشار هوایی است که در مرز مشترک ایران و افغانستان باعث می‌شود که طوفان‌های شدیدی با سرعت‌های بالا در منطقه سیستان شکل بگیرد. این بادها بیشتر شمال استان سیستان و بلوچستان را تحت تاثیر قرار می‌دهد و بیشتر به منطقه سیستان وارد می‌شود و روی بستر تالاب هامون و منطقه سیستان شروع به فعالیت‌ می‌کند. گاهی زبانه‌ها و گرد وغبار ایجاد شده به دریای عمان نیز می‌رسد.