بی خانمان‌ها مشتری روانگردان‌های جدید

تقاضا برای مصرف مواد روان‌گردان جدید میان گروه‌های آسیب‌پذیر اجتماعی  حاشیه‌ای خصوصا بی‌خانمان‌ها بیشتر است.

نجمه‌محمودی‌نیا/معاون اجتماعی موسسه کادراس با اشاره به «گزارش جهانی مواد» سال ۲۰۲۰ می‌گوید: در سال ۲۰۱۸، ۲۶۹ میلیون نفر در سراسر جهان حداقل یکبار انواع مواد را مصرف کرده‌اند که حدود ۳۵.۶ میلیون نفر آنها از اختلالات مصرف مواد رنج می‌برند.

همه ساله همزمان با روز جهانی مبارزه با مواد، دفتر مقابله با جرم و مواد سازمان ملل بر اساس تحولات و روندهای جهانی گزارشی تحت عنوان «گزارش جهانی مواد» منتشر می‌کند که گزارش سال ۲۰۲۰ این دفتر با توجه به همه‌گیری جهانی کرونا ویروس، گزارشی از تاثیر کرونا ویروس بر بازار مواد و روندهای جهانی آن بود، اما در کتابچه‌ دوم این گزارش به بررسی روند و تحولات انواع مواد مصرفی، شیوع آنها، میانگین سنی شیوع اعتیاد و تاثیر مصرف مواد بر سلامتی مصرف کنندگان پرداخته است.

۲۶۹ میلیون نفر در سراسر جهان حداقل یکبار انواع مواد را مصرف کرده‌اند

در این رابطه فرزانه سهرابی ـ معاون اجتماعی موسسه کادراس از تحلیلی که از این گزارش داشته می‌گوید: بر اساس اطلاعات این کتابچه در سال ۲۰۱۸، ۲۶۹ میلیون نفر در سراسر جهان حداقل یکبار انواع مواد را مصرف کرده‌اند؛ این آمار دربرگیرنده ۵.۴ درصد جمعیت جهانی بین ۱۵ تا ۶۴ سال است و تقریباً از هر ۱۹ نفر یک نفر تجربه مصرف مواد را داشته‌اند.

رشد مصرف مواد مخدر طی ۹ سال 

این پژوهشگر با بیان اینکه از سال ۲۰۰۹ تا سال ۲۰۱۸، تعداد تقریبی مصرف‌کنندگان مواد از ۲۱۰ میلیون به ۲۶۹ میلیون نفر رسیده است که به عبارتی بیش از یک‌چهارم یا ۲۸ درصد افزایش آمار مبتلایان در این فاصله زمانی بوده که البته باید عامل رشد جمعیت جهانی را هم در نظر گرفت، توضیح میدهد که آمار مصرف کنندگان مواد در جهان بیش از ۱۲ درصد رشد داشته و از ۴.۸ درصد جمعیت بزرگسالان مصرف کننده مواد در سال ۲۰۰۹ به ۵.۴ درصد در سال ۲۰۱۸ رسیده است.

بیش از ۳۵ میلیون نفر از اختلالات مصرف مواد رنج می‌برند

بنابر اظهارات سهرابی، همچنین از میان ۲۶۹ میلیون نفری که در سال ۲۰۱۸ از انواع مواد مصرف کرده‌اند، حدود ۳۵.۶ میلیون نفر از آنها اختلالات مصرف مواد رنج می‌برند؛ به این معنا که از الگوی خطرناک مصرف مواد پیروی یا برای مدتی آن را تجربه کرده‌اند و در نتیجه نیاز به درمان دارند. این موضوع مربوط به شیوع جهانی اختلالات مصرف مواد بین جمعیت ۱۵ تا ۶۴ سال است که شیوع آن بین این گروه سنی حدود ۰.۷ درصد است.

کانابیس؛ رایج‌ترین ماده مصرفی جهان

معاون اجتماعی موسسه کادراس می‌گوید: براساس گزارشات سال ۲۰۰۹ مصرف کانابیس در آمریکای مرکزی، آمریکای شمالی، استرالیا و نیوزلند که بازار مصرف دارند، تثبیت یا کاهش یافته است، اما با افزایش استفاده در بسیاری از کشورهای آفریقایی و آسیا این روند کاهشی در همان سال جبران شد. یک دهه بعد و امروز بر اساس گزارش ۲۰۲ دفتر مقابله با جرم و مواد سازمان ملل متحد، روند استفاده از کانابیس در اروپای غربی و مرکزی به طور کلی ثابت بوده و در آمریکای شمالی، آفریقا و آسیا به طور قابل توجهی با افزایش روبرو بوده است.

اما چرا مصرف مواد مخدر افزایش داشته است؟

سهرابی در ادامه درباره چرایی افزایش آمار مصرف مواد مخدر معتقد است که طی دهه گذشته، تنوع مواد موجود در بازار انواع مواد، موجب شده تا علاوه بر مواد سنتی گیاه‌پایه مانند کانابیس، کوکائین و هروئین، استفاده از مواد صنعتی و استفاده غیر پزشکی از داروهای تجویزی گسترش یابد. در دسترس بودن مواد بسیار قوی، افزایش و ظهور انواع مواد جدید و استفاده دائمی از آنها توسط مصرف کنندگان، چالشی جدید در حوزه پیشگیری و درمان مصرف کنندگان ایجاد کرده و اختلالات مربوط به مصرف مواد را نسبت به گذشته افزایش داده است.

وی ادامه می‌دهد: امروزه یکی از نگرانی‌های اصلی کشورها، مصرف غیرپزشکی داروهای تجویزی و دیگر مواد اپیوئید مصنوعی مانند فنتانیل است که منجر به افزایش مداوم مرگ و میر ناشی از بیش‌ مصرفی اپیوئیدها در سال ۲۰۱۸ شده است؛ به نظر می‌رسد در مناطق فرعی مانند غرب، مرکز و شمال آفریقا، بازار مصرف غیرپزشکی ترامادول رشد چشمگیری داشته است.

این استاد دانشگاه با تاکید بر اینکه در سالهای اخیر صدها مورد NPS تولید شده است، یادآور می‌شود: اکثریت nps ها را محرکهای مبتنی بر گیرنده های آگونیست کانابینوئید مصنوعی تشکیل می‌دهند، این درحالیست که اوپیوئیدها (مشابه فنتانیل و اوپیوئیدهای تحقیقی) نیز شمار فزاینده ای از NPS ها را تشکیل می دهد. هر گروه از NPS ها (مثلاً محرک ها) شامل طیف وسیعی از مواد شیمیایی است، بنابراین پیامدها و اثرات تخریبی مصرف آنها غیرقابل پیش‌بینی و گاهی عواقب جدی بر سلامت انسان مانند افزایش مرگ و میرها دارد. 

وی بر این باور است که تقاضا برای مصرف بیشتر مواد روان‌گردان جدید با توجه به ظهور انواع جدید آنها، گذرا و موقتی است و به غیر از مصرف میان برخی از مردم گروه‌های حاشیه‌ای، جایگاه چندانی در بازار مصرف جهانی مواد ندارد. با این حال، الگوی مصرف مواد روان‌گردان‌ جدید، به ویژه گیرنده‌های آگونیستی کانابینوئید مصنوعی میان گروه‌های حاشیه‌ای، آسیب‌پذیر اجتماعی مانند افرادی بی‌خانمان و افرادی که در زندان به سر می‌برند یا به صورت مشروط بیرون از زندان هستند، مشاهده شده است. | ایسنا