با فرصت مدیریت آبی سال گذشته خوب برخورد نکردیم

دبیر ستاد توسعه فناوری‌های آب: برای سال آبی گذشته تقریبا ۱۰۰ میلیارد متر مکعب فرصت مدیریت داشتیم 

که شاید به توان گفت با آن خوب برخورد نکردیم.

دبیر ستاد توسعه فناوری‌های آب، خشکسالی، فرسایش و محیط زیست گفت: برای سال آبی گذشته تقریبا ۱۰۰ میلیارد متر مکعب فرصت مدیریت داشتیم که با آن خوب برخورد نکردیم.

به گزارش ایسنا نادرقلی ابراهیمی در خصوص ضرورت‌های آبخیزداری برای ایران گفت: یکی از مهمترین چالش‌های فراروی توسعه سرزمین آب است. از طرفی اگر به توسعه پایدار ملی نگاه کنیم نیاز داریم که به آب یک نگاه ویژه داشته باشیم.

وی افزود: بدون آب توسعه پایدار ملی و توسعه ملی فراهم نیست. آب هم می‌تواند ماده حیات ما باشد هم ماده نیستی ونابودی ما؛ به عبارتی آب می‌تواند از یک طرف ابزار توسعه و از طرفی دیگر عامل نابودی باشد. برخورد عاقلانه با آب و مدیریت آن در تولید و مصرف می‌تواند راهگشا باشد.

ابراهیمی در ادامه اظهارکرد: وقتی بحث آبخیزداری را مطرح می‌کنیم در حقیقت به عنوان مدیریت پایه منابع زیستی در هر حوزه‌ای از آن اسم می‌بریم که بتوانیم بهره‌برداری پایدار از آب، خاک، منابع گیاهی و جانوری، هوا و اکوسیستم داشته باشیم. با این شرایط همه چیز در موضوع مدیریت عاقلانه با عوامل موجود در یک حوزه آبخیز تعریف می‌شود.

وی همچنین خاطرنشان کرد: ایران یک سرزمین خشک و نیمه بیابانی است و ما باید با این طبیعت زندگی کنیم و نیازهای خودمان را برای نسل حاضر و نسل‌های آینده به صورت پایدار فراهم کنیم.

دبیر ستاد توسعه فناوری‌های آب افزود: از طرفی دیگر بارندگی و ریزش‌های جوی ما نیز به‌قدری است که توانسته قدمت هفت، هشت هزار ساله‌ای را به تمدن ایرانی ببخشد. در حقیقت با همین شرایط اقلیم یعنی خشک و نیمه بیابانی، ایران بالغ بر ۷۰۰۰ سال قدمت و تاریخ دارد.

وی با اشاره به میانگین حجم بارندگی‌های سالانه تشریح کرد: بالای ۳۰ سال تقریبا ۴۱۳، ۵۰ سال ۴۲۰ و ۷۰ سال حدود ۴۳۰ میلیارد متر مکعب جریان‌ها یا نزولات جوی ما بوده است. در سال آبی ۹۷ ـ ۹۸ برآوردها نشان می‌دهد حدود ۵۸۰ میلیارد متر مکعب نزولات جوی داشتیم. هر چند در این موضوع بحث مربوط به نحوه مدیریت و استفاده از فرصت‌هایی که برای مدیریت آنها وجود داشته درست عمل نشده است.

ابراهیمی ادامه داد: مثلا برای سال آبی گذشته تقریبا ۱۰۰ میلیارد متر مکعب فرصت مدیریت داشتیم که شاید بتوان گفت با آن خوب برخورد نکردیم. می‌توانستیم با روش‌هایی که قسمتی از آن انجام شده ولی کامل صورت نگرفته ۱۰۰ ملیارد متر مکعب بر منابع آبی قابل مدیریتمان اضافه کنیم.

وی که در یک برنامه رادیویی صحبت می‌کرد، در پایان نیز گفت: فناوری آبخیزداری یک رویکرد جدید در بهره‌برداری از سیلاب‌ها و مدیریت آب‌های جاری است.

ما کشور خشک و نیمه‌خشکی هستیم و شیوه و سبک و زندگی ما و همین‌طور برنامه توسعه گذشتگان ما بر اساس کم‌آبی بوده است. از معماری ایرانی گرفته تا نگهداری آب در آب‌انبارها و یخچال‌ها، کاریزها و قنات‌ها و… همه اینها نشان می‌دهد که باید آب کمتری مصرف کنید. گذشتگان ما آب زمستان را برای مصرف تابستانه ذخیره می‌کردند. این تاریخ نشان‌دهنده این است که ما باید این دوراندیشی را در سبک زندگی، برنامه‌های توسعه، اشتغال، تجارت و صنعت و… داشته باشیم. بی‌تردید مدیریت توسعه در ایران باید متناسب با یک اقلیم خشک و نیمه‌خشک باشد. باید پذیرفت که این اتفاق در گذشته نیفتاده است یا اگر هم ایده آن بوده، با جدیت پیگیری نمی‌شده است. اگر فرض را بر این بگذاریم که با جدیت بیشتری این مساله پیگیری شود، باید تمامی تصمیم‌گیری‌ها متناسب با شرایط آب و هوایی و وضعیت اقلیمی ایران باشد، وگرنه خشکسالی ما از مرحله هواشناسی به مراحل اقتصادی و اجتماعی خواهد رسید و مسائل امنیتی در نهایت سرزمین را با چالش اساسی مواجه خواهد کرد و تبعات گرانی را بر کشور تحمیل می‌کند.

مسائلی مثل رکود و تورم، حتی تحریم و مسائلی از این دست، چالش‌های گذرا هستند و در یک دوره زمانی رخ می‌دهند و قابل بازگشت و بهبود هستند. مثلاً سیاستمدارها با سیاست‌های صحیح می‌توانند در زمان کمی روند این چالش‌ها را معکوس کنند. در 40 سال گذشته ما موارد متنوعی از مشکلات و چالش‌هایی از این دست را داشته‌ایم و مردم در واقع سازگاری دارند. مساله خشکسالی خیلی متفاوت است. از منظر علمی که نگاه می‌کنید یکی از ابرچالش‌های جهان مساله تغییر اقلیم است. حتی در کشورهای توسعه‌یافته که تورم و رکود و تحریم وجود ندارد، تغییر اقلیم یک ابرچالش تعریف شده است. این چالش بزرگ طوری است که همه می‌دانند نمی‌شود با طبیعت مبارزه کرد. اقلیم طوری نیست که ما بتوانیم با او هماوردی داشته باشیم. بنابراین باید نوعی سازگاری در تغییر سبک زندگی و پذیریش قدرت تخریبی آن باشد. کم‌آبی برای ما حکم یک ابرچالش جدی دارد و باید سازگاری با آن اتفاق بیفتد که نیاز به فرهنگ‌سازی و صرف هزینه‌های زیاد و برنامه‌ریزی بلندمدت دارد. در حقیقت باید پذیرفت خشکسالی در ایران تداوم دارد و چیزی نیست که تمام شود بلکه سال به سال و دهه به دهه وضعیت آن تشدید خواهد شد. دورنمای ما از ایران و مطالعه سناریوهای متفاوت از تغییر اقلیم نشان می‌دهد در دهه‌های آینده تعداد سال‌های خشک در ایران از تعداد سال‌های تر خیلی بیشتر خواهد بود. بنابراین برای وضعیت پیش‌رو خودمان را آماده کنیم و تنها با سازگاری و پذیریش واقعیت طبیعت و تغییر سبک توسعه و سبک زندگی به سمت مدیریت این ابرچالش بزرگ برویم.